Giải Công Nghệ trang 33
Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 33–34
Mục tiêu bài học
Sau khi học xong bài này, em sẽ:
- Phân tích được ứng dụng của công nghệ sinh học trong nhân giống vật nuôi.
- Phân tích được một số ứng dụng của công nghệ sinh học trong chọn giống vật nuôi.
I – Công nghệ cấy truyền phôi
Tóm tắt lý thuyết
- Khái niệm
- Công nghệ cấy truyền phôi là quá trình đưa phôi tạo ra từ cá thể cái này (cái cho phôi) vào tử cung của cá thể cái khác (cái nhận phôi) để cho nó mang thai.
- Thường đi kèm công nghệ gây rụng nhiều trứng (siêu bài noãn) ở con vật cho trứng → tạo ra những con có giá trị giống vượt trội.
- Các bước trong công nghệ cấy truyền phôi (theo Hình 6.1)
| Bước | Nội dung |
|---|---|
| 1 | Chọn bò cái cho phôi |
| 2 | Chọn bò cái nhận phôi |
| 3 | Gây động dục đồng pha (cả bò cho và bò nhận) |
| 4 | Gây rụng nhiều trứng ở bò cho phôi (siêu bài noãn) |
| 5 | Bò nhận phôi động dục |
| 6 | Thụ tinh nhân tạo |
| 7 | Thu hoạch phôi |
| 8 | Cấy phôi vào bò nhận |
| 9 | Bò cho phôi trở lại bình thường, chờ chu kì sinh sản tiếp theo |
| 10 | Bò nhận phôi mang thai |
| 11 | Đàn con mang tiềm năng di truyền tốt của bò cho phôi |
- Ý nghĩa của công nghệ cấy truyền phôi
- Khai thác triệt để tiềm năng di truyền của vật nuôi cái cao sản, vật nuôi quý hiếm cần bảo tồn.
- Nâng cao năng suất sinh sản, tăng số lượng con sinh ra từ một con cái giống cao sản.
- Nhanh chóng thay đổi chất lượng đàn giống.
- Dễ dàng, thuận lợi trong việc xuất, nhập, vận chuyển, trao đổi con giống giữa các nước, các vùng, các địa phương.
II – Thụ tinh trong ống nghiệm
Tóm tắt lý thuyết
- Khái niệm
- Thụ tinh trong ống nghiệm là phương pháp mà trứng và tinh trùng được đưa ra khỏi cơ thể, nuôi cấy và thụ tinh bên ngoài cơ thể (trong ống nghiệm).
- Các bước thụ tinh trong ống nghiệm (theo Hình 6.2)
| Bước | Nội dung |
|---|---|
| Bước 1 | Hút tế bào trứng từ buồng trứng |
| Bước 2 | Nuôi để trứng phát triển và chín |
| Bước 3 | Thụ tinh nhân tạo |
| Bước 4 | Nuôi hợp tử phát triển đến giai đoạn phôi dâu và phôi nang |
Giải các câu hỏi trên trang
Câu mở đầu (Trang 33)
Đề: Thế nào là chọn và nhân giống vật nuôi? Những kĩ thuật nào của công nghệ sinh học đang được ứng dụng trong chọn và nhân giống vật nuôi? Nó mang lại ý nghĩa gì?
Gợi ý trả lời:
- Chọn giống vật nuôi là việc chọn lọc, giữ lại những cá thể mang đặc điểm tốt, có giá trị kinh tế cao (năng suất, chất lượng) để làm giống.
- Nhân giống vật nuôi là việc làm tăng số lượng cá thể, duy trì và phát triển những đặc tính tốt của giống qua các thế hệ.
- Các kĩ thuật công nghệ sinh học đang được ứng dụng: cấy truyền phôi, thụ tinh trong ống nghiệm, kết hợp gây rụng nhiều trứng (siêu bài noãn), thụ tinh nhân tạo…
- Ý nghĩa: khai thác tối đa tiềm năng di truyền của vật nuôi cao sản, tăng nhanh số lượng và chất lượng đàn giống, bảo tồn nguồn gene quý, thuận lợi trao đổi con giống.
Khám phá (Trang 34)
Đề: Quan sát Hình 6.1, mô tả các bước trong công nghệ cấy truyền phôi ở bò.
Lời giải – mô tả theo sơ đồ Hình 6.1:
- Chọn bò cái cho phôi – chọn con cái cao sản, mang đặc tính di truyền tốt.
- Chọn bò cái nhận phôi – chọn con cái khỏe mạnh để mang thai hộ.
- Gây động dục đồng pha – làm cho bò cho và bò nhận động dục cùng thời điểm (đồng bộ chu kì sinh sản).
- Gây rụng nhiều trứng (siêu bài noãn) ở bò cho phôi để thu được nhiều trứng.
- Bò nhận phôi động dục, chuẩn bị tử cung sẵn sàng tiếp nhận phôi.
- Thụ tinh nhân tạo cho bò cho phôi.
- Thu hoạch phôi từ bò cho phôi.
- Cấy phôi vào bò nhận.
- Bò cho phôi trở lại bình thường, chờ chu kì sinh sản tiếp theo.
- Bò nhận phôi mang thai và sinh con.
- Đàn con sinh ra mang tiềm năng di truyền tốt của bò cho phôi.
Giải thích: Bước 3 (đồng pha) rất quan trọng vì tử cung bò nhận phải ở đúng giai đoạn sẵn sàng thì phôi mới làm tổ được. Nhờ siêu bài noãn (bước 4) mà một con bò cao sản có thể cho nhiều phôi, từ đó tạo ra nhiều con mang gene tốt.
Kết nối năng lực (Trang 34)
Đề: Sử dụng internet, sách, báo… để cho biết vật nuôi cho phôi và vật nuôi nhận phôi phải đảm bảo những tiêu chí nào.
Gợi ý trả lời:
Vật nuôi cho phôi cần:
- Là con cái có năng suất, chất lượng cao (cao sản), mang đặc tính di truyền tốt cần nhân rộng.
- Khỏe mạnh, không mắc bệnh, không có dị tật di truyền.
- Cơ quan sinh sản phát triển bình thường, khả năng cho trứng tốt.
Vật nuôi nhận phôi cần:
- Khỏe mạnh, không mắc bệnh truyền nhiễm.
- Cơ quan sinh sản (tử cung) phát triển bình thường, có khả năng mang thai và sinh sản tốt.
- Thể trạng tốt, được nuôi dưỡng chăm sóc đầy đủ.
- Có chu kì động dục được đồng pha với bò cho phôi.
Lưu ý: bò nhận phôi không cần là giống cao sản, vì con sinh ra mang gene của bò cho phôi chứ không phải của bò nhận.
Em nắm chắc hai khái niệm cốt lõi nhé: cấy truyền phôi (chuyển phôi sang con cái khác mang thai) và thụ tinh trong ống nghiệm (trứng + tinh trùng thụ tinh ngoài cơ thể). Nếu em cần cô vẽ lại sơ đồ các bước cho dễ học thuộc thì nói với cô nha!