HocKhaThư viện lời giải bài tập

Giải Công Nghệ trang 71

Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 71–72

🔍 Kiến thức cần nhớ

Bài 14: Một số bệnh phổ biến ở trâu, bò và biện pháp phòng, trị

1. Bệnh lở mồm, long móng

  • Là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh, mạnh, rộng ở các loài động vật guốc chẵn (trâu, bò, dê, cừu, lợn…).
  • Tác nhân gây bệnh: virus lở mồm, long móng có vật chất di truyền là RNA, thuộc họ Picornaviridae.
  • Triệu chứng: sốt cao đột ngột 2 – 3 ngày; viêm, nổi mụn nước ở miệng, vú, vùng móng chân; chảy nhiều nước bọt như bọt bia; mụn nước vỡ làm tróc niêm mạc, lưỡi bong tróc biểu mô, móng bị nứt.

2. Bệnh tụ huyết trùng trâu, bò

  • Là bệnh truyền nhiễm cấp tính ở trâu, bò.
  • Tác nhân gây bệnh: vi khuẩn Gram âm có tên là Pasteurella multocida.
  • Đặc điểm: gây tụ huyết từng mảng và xuất huyết ở một số vùng niêm mạc mắt, miệng, mũi, da.
💡 Mẹo nhớ: Phân biệt nhanh hai bệnh theo tác nhân: - Lở mồm, long móng → virus (RNA, họ Picornaviridae). - Tụ huyết trùng → vi khuẩn (Pasteurella multocida, Gram âm).

⚙️ Bài tập

Câu mở đầu

Đề bài: Có những bệnh phổ biến nào ở trâu, bò? Nguyên nhân nào gây ra các loại bệnh đó? Người ta thường áp dụng những biện pháp nào để phòng, trị bệnh cho trâu, bò?

Trả lời:

Một số bệnh phổ biến ở trâu, bò:

  • Bệnh lở mồm, long móng – do virus lở mồm, long móng (RNA, họ Picornaviridae) gây ra.
  • Bệnh tụ huyết trùng – do vi khuẩn Pasteurella multocida (Gram âm) gây ra.
  • Ngoài ra còn có một số bệnh khác thường gặp như: bệnh sán lá gan, bệnh chướng hơi dạ cỏ, bệnh ký sinh trùng đường máu…

Nguyên nhân gây bệnh thường do:

  • Tác nhân gây bệnh: virus, vi khuẩn, ký sinh trùng có sẵn trong môi trường hoặc trong cơ thể vật nuôi.
  • Điều kiện thuận lợi để bệnh bùng phát: thời tiết thay đổi, chuồng trại ẩm thấp, vệ sinh kém, sức đề kháng của vật nuôi giảm, mua bán – vận chuyển gia súc không kiểm dịch.

Các biện pháp phòng, trị bệnh thường áp dụng:

  • Phòng bệnh: tiêm vaccine đầy đủ; vệ sinh, tiêu độc, khử trùng chuồng trại; chăm sóc, nuôi dưỡng tốt để tăng sức đề kháng; kiểm dịch khi mua bán, vận chuyển; cách li gia súc bị bệnh; khai báo kịp thời khi có dịch.
  • Trị bệnh: điều trị theo hướng dẫn của cán bộ thú y; với bệnh chưa có thuốc đặc trị thì tiêu hủy theo quy định an toàn sinh học.

Câu Khám phá (trang 71)

Đề bài: Nêu đặc điểm và nguyên nhân của bệnh lở mồm, long móng. Liên hệ thực tế ở địa phương em.

Trả lời:

Đặc điểm của bệnh:

  • Là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh, mạnh và rộng.
  • Xảy ra ở các loài động vật guốc chẵn như trâu, bò, dê, cừu, lợn…
  • Triệu chứng điển hình:
  • Sốt cao đột ngột trong khoảng 2 – 3 ngày.
  • Viêm, nổi mụn nước rồi lở loét ở miệng, vú, vùng móng chân; nước bọt chảy nhiều như bọt bia.
  • Niêm mạc miệng, môi, lợi, chân răng đỏ ửng, khô, nóng.
  • Mụn nước mọc ở bên trong má, mép, chân răng, môi, lợi và bề mặt lưỡi; kích thước bằng hạt gạo, hạt ngô hoặc to hơn.
  • Mụn nước phồng lên, bên trong chứa nước trong rồi đục dần; sau 1 – 2 ngày vỡ ra làm tróc niêm mạc, để lộ mặt dưới đỏ, dễ chảy máu (thường không có mủ).
  • Lưỡi thường bong tróc biểu mô 2/3 phía trước, móng bị nứt.

Nguyên nhân gây bệnh:

  • Do virus lở mồm, long móng gây ra. Virus này có vật chất di truyền là RNA, thuộc họ Picornaviridae.

Liên hệ thực tế ở địa phương:

  • Học sinh quan sát thực tế nơi mình sinh sống để trả lời. Gợi ý:
  • Ở nhiều vùng nông thôn nuôi trâu, bò, bệnh lở mồm, long móng từng xuất hiện vào thời điểm giao mùa, thời tiết thay đổi.
  • Khi có dịch, đàn gia súc bị sốt, bỏ ăn, chảy nhiều nước bọt, đi lại khó khăn do móng đau; người dân thường được chính quyền và cán bộ thú y hướng dẫn cách li, tiêu độc khử trùng và tiêm vaccine để khống chế dịch.
⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi rất hay yêu cầu xác định tác nhân gây bệnh. Cần nhớ chính xác: bệnh lở mồm, long móng do virus gây ra (không phải vi khuẩn), vật chất di truyền là RNA.

Câu Khám phá (trang 72)

Đề bài: Theo em, để phòng bệnh lở mồm, long móng ở trâu, bò hiệu quả thì biện pháp nào là quan trọng nhất? Vì sao?

Trả lời:

Biện pháp quan trọng nhất để phòng bệnh lở mồm, long móng là tiêm phòng vaccine đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo của cơ quan thú y.

Vì:

  • Bệnh do virus gây ra và chưa có thuốc đặc trị, nên việc chữa khi đã mắc bệnh rất khó khăn, vật nuôi mắc bệnh thường phải tiêu hủy.
  • Vaccine giúp tạo miễn dịch chủ động, làm tăng sức đề kháng đặc hiệu cho đàn trâu, bò, chủ động ngăn ngừa bệnh ngay từ đầu.
  • Bệnh lây lan rất nhanh, mạnh và rộng; nếu phần lớn đàn vật nuôi đã được tiêm phòng thì khó bùng phát thành dịch, hạn chế thiệt hại kinh tế.
  • Đây là biện pháp phòng bệnh chủ động, hiệu quả và kinh tế hơn nhiều so với việc xử lý khi dịch đã xảy ra.

(Các biện pháp khác như kiểm dịch, vệ sinh – tiêu độc chuồng trại, cách li gia súc bệnh… cũng cần thiết, nhưng chỉ mang tính hỗ trợ; tiêm vaccine mới là biện pháp phòng bệnh căn bản và chủ động nhất.)

⚠️ Lưu ý thi: Dạng câu "biện pháp nào quan trọng nhất – vì sao" cần nêu biện pháp + lí do gắn với đặc điểm bệnh. Với bệnh do virus chưa có thuốc đặc trị → đáp án then chốt luôn là tiêm vaccine phòng bệnh.
🎯 Ghi nhớ: - Trâu, bò thường mắc hai bệnh phổ biến: lở mồm, long móng (do virus, RNA, họ Picornaviridae) và tụ huyết trùng (do vi khuẩn Pasteurella multocida, Gram âm). - Bệnh lở mồm, long móng: truyền nhiễm cấp tính, lây lan nhanh ở động vật guốc chẵn, gây lở loét miệng, móng, chưa có thuốc đặc trị. - Biện pháp phòng quan trọng nhất là tiêm vaccine đầy đủ, đúng lịch, kết hợp kiểm dịch, vệ sinh – tiêu độc chuồng trại và cách li gia súc bệnh.
Chế độ đọc sách →