Giải Công Nghệ trang 105

Chào các em! Đây là phần thực hành và luyện tập trong bài học về bảo quản và chế biến sản phẩm chăn nuôi. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết phần Luyện tập và Vận dụng nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Trang 105 – 106 hướng dẫn hai bài thực hành chế biến sản phẩm chăn nuôi:

Thực hành làm bơ (phần cuối bảng đánh giá – Bảng 20.1)

• Đánh giá theo các tiêu chí: các bước thực hành, kĩ năng thực hành, kết quả thực hành, an toàn lao động và vệ sinh môi trường.

Thực hành làm nem chua

• Chuẩn bị: dao, kéo, thớt, chậu, đũa, đĩa, bát; nguyên liệu gồm 1 kg thịt lợn (nạc mông), 200 g bì lợn, 100 g thính gạo, tỏi, ớt, lá chuối, gia vị (đường, muối, hạt tiêu, nước mắm, bột ngọt, bột năng), lá đinh lăng hoặc lá ổi, giấy bóng, dây chun.
• Các bước tiến hành:
• Bước 1 – Sơ chế nguyên liệu: thịt xay nhuyễn (thịt càng tươi nem càng ngon); bì lợn rửa sạch, luộc chín, cạo lông, thái sợi nhỏ.
• Bước 2 – Trộn nguyên liệu: trộn đều thịt và bì với muối, đường, bột ngọt, nước mắm, tỏi, ớt, hạt tiêu, thính và bột năng.
• Bước 3 – Gói nem: chia thành miếng nhỏ, gói bằng lá đinh lăng/lá ổi, quấn lá chuối 6–7 lớp, buộc dây chun. Để nơi thoáng mát 2–3 ngày cho nem "chín" rồi ăn.

Lưu ý an toàn: nem chua là món lên men sống, cần đảm bảo vệ sinh nguyên liệu và dụng cụ thật kỹ để tránh nhiễm khuẩn.

Luyện tập

Câu 1

Đề: Trình bày vai trò của bảo quản và chế biến sản phẩm chăn nuôi.

Trả lời:

Vai trò của bảo quản sản phẩm chăn nuôi:

• Hạn chế hao hụt về số lượng và chất lượng sản phẩm.
• Kéo dài thời gian sử dụng, giữ sản phẩm tươi ngon, an toàn.
• Giảm thiểu sự phát triển của vi sinh vật gây hư hỏng.
• Giúp điều hòa nguồn cung, tránh tình trạng dư thừa khi vào vụ và thiếu hụt khi trái vụ.

Vai trò của chế biến sản phẩm chăn nuôi:

• Tăng giá trị dinh dưỡng và giá trị kinh tế của sản phẩm.
• Tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng, hấp dẫn, phù hợp khẩu vị người tiêu dùng.
• Kéo dài thời gian bảo quản và sử dụng.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển, tiêu thụ và xuất khẩu.

Câu 2

Đề: Trình bày nguyên lí của các phương pháp bảo quản sản phẩm chăn nuôi. Ở gia đình em thường bảo quản sản phẩm chăn nuôi bằng những phương pháp nào? Hãy mô tả các bước của một trong các phương pháp đó.

Trả lời:

Nguyên lí chung của các phương pháp bảo quản: ức chế hoặc tiêu diệt vi sinh vật gây hư hỏng, đồng thời làm chậm các quá trình biến đổi sinh hóa trong sản phẩm. Cụ thể:

• Bảo quản lạnh / đông lạnh: dùng nhiệt độ thấp để làm chậm hoặc ngừng hoạt động của vi sinh vật và enzyme.
• Ướp muối: dùng nồng độ muối cao tạo môi trường ưu trương làm mất nước tế bào vi sinh vật, ức chế chúng phát triển.
• Hun khói / sấy khô: làm giảm độ ẩm và dùng các chất trong khói để diệt khuẩn, ngăn vi sinh vật hoạt động.

Phương pháp gia đình thường dùng: bảo quản lạnh/đông lạnh trong tủ lạnh là phổ biến nhất.

Mô tả các bước bảo quản thịt bằng phương pháp đông lạnh:

1. Sơ chế thịt sạch, để ráo nước.
2. Chia thịt thành từng phần vừa đủ cho mỗi lần dùng.
3. Cho thịt vào túi hoặc hộp kín, ghi ngày bảo quản.
4. Đặt vào ngăn đông tủ lạnh (khoảng −18°C).
5. Khi dùng, rã đông từ từ ở ngăn mát rồi chế biến.

(Các em có thể thay bằng phương pháp gia đình mình thực tế đang dùng nhé.)

Câu 3

Đề: Trình bày nguyên lí của các phương pháp chế biến các sản phẩm chăn nuôi. Ở gia đình, địa phương em thường chế biến sản phẩm chăn nuôi bằng những phương pháp nào? Hãy mô tả các bước của một trong các phương pháp đó.

Trả lời:

Nguyên lí của các phương pháp chế biến: dùng tác động của nhiệt, vi sinh vật có lợi hoặc các quá trình lên men để biến đổi nguyên liệu thành sản phẩm mới có hương vị, giá trị dinh dưỡng và thời gian bảo quản tốt hơn. Cụ thể:

• Chế biến nhiệt (luộc, hấp, nướng, sấy): dùng nhiệt làm chín và tiêu diệt vi sinh vật.
• Lên men (làm nem chua, sữa chua): sử dụng vi sinh vật có lợi lên men tạo axit, vừa tạo hương vị đặc trưng vừa ức chế vi sinh vật gây hại.
• Đóng hộp: chế biến rồi đóng kín và tiệt trùng để bảo quản lâu dài.

Phương pháp gia đình, địa phương thường dùng: làm nem chua, làm ruốc (chà bông), làm giò chả, làm sữa chua…

Mô tả các bước làm nem chua (theo bài thực hành trang 105–106):

1. Sơ chế: xay nhuyễn thịt nạc tươi; bì lợn rửa sạch, luộc chín, cạo lông và thái sợi nhỏ.
2. Trộn nguyên liệu: trộn đều thịt và bì với muối, đường, bột ngọt, nước mắm, tỏi, ớt, hạt tiêu, thính và bột năng.
3. Gói nem: chia thành miếng nhỏ, gói bằng lá đinh lăng/lá ổi, quấn lá chuối 6–7 lớp rồi buộc dây chun.
4. Ủ lên men: để nơi thoáng mát 2–3 ngày cho nem "chín", khi đó có thể ăn được.

Vận dụng

Đề: Em hãy thực hiện việc bảo quản hoặc chế biến một loại sản phẩm chăn nuôi phổ biến ở gia đình, địa phương em.

Gợi ý thực hiện:

Đây là bài thực hành tại nhà nên các em hãy tự chọn một sản phẩm quen thuộc và làm thật. Cô gợi ý một ví dụ đơn giản, an toàn:

Làm sữa chua từ sữa (chế biến bằng phương pháp lên men):

1. Đun ấm 1 lít sữa tươi (khoảng 40–45°C, không đun sôi).
2. Cho 1 hộp sữa chua cái vào, khuấy đều.
3. Rót ra các hũ nhỏ, đậy nắp.
4. Ủ ấm 6–8 giờ (dùng nồi cơm điện ủ ấm hoặc thùng giữ nhiệt).
5. Khi sữa đông lại, cho vào tủ lạnh và dùng dần.

Sau khi làm xong, các em ghi lại các bước đã thực hiện, kết quả thu được và tự đánh giá theo các tiêu chí trong Bảng 20.1 / 20.2 (các bước thực hiện, kĩ năng, kết quả, an toàn vệ sinh).

Lưu ý: với các món lên men sống như nem chua, các em cần làm dưới sự giám sát của người lớn và đảm bảo vệ sinh thật kỹ để an toàn nhé.

Chúc các em thực hành thành công!