Giải Tin Học trang 118
Lời giải chi tiết SGK Lớp 11 · Môn Tin Há»c · Trang 118–119
Nguon: Tin Hoc 11 - Ket Noi Tri Thuc Voi Cuoc Song (trang 118 – 119)
🔍 Kiến thức cần nhớ
Về ảnh số và độ phân giải
- Ảnh số được xác định bởi tập hợp các điểm ảnh (pixel), mỗi điểm ảnh có một bộ giá trị thể hiện màu sắc và cường độ.
- Độ phân giải của ảnh thường được xác định bằng số điểm ảnh trên một inch (dpi – dots per inch). Độ phân giải càng cao thì ảnh càng rõ nét.
- Số lượng điểm ảnh = chiều rộng (pixel) × chiều cao (pixel). Ví dụ camera 2560 × 1920 pixel có khoảng 4 915 200 điểm ảnh ≈ 5 megapixel.
Về phần mềm chỉnh sửa ảnh
- Thông tin ảnh bitmap được biểu thị bằng các điểm ảnh, mỗi điểm ảnh tương ứng với một vị trí trên ảnh với màu sắc xác định.
- GIMP (GNU Image Manipulation Program) là phần mềm chỉnh sửa ảnh bitmap nguồn mở, miễn phí. Tệp chính của GIMP là .xcf, ngoài ra còn làm việc được với bmp, jpeg, png,…
Giao diện GIMP gồm: thanh bảng chọn, bảng công cụ, hộp tuỳ chọn công cụ, vùng hiển thị ảnh, các hộp chức năng.
Một số thao tác cơ bản: Mở ảnh (File → Open), phóng to/thu nhỏ (Zoom), cắt ảnh (Crop), xoay ảnh (Rotate hoặc Shift+R).
💡 Mẹo nhớ: dpi càng lớn → mỗi inch chứa càng nhiều điểm ảnh → kích thước in (theo inch) càng nhỏ nhưng ảnh càng nét.
⚙️ Bài tập
Câu hỏi (trang 117)
Đề bài: Một ảnh có kích thước 600 × 600 pixel nếu in với độ phân giải 100 dpi có kích thước gấp mấy lần ảnh đó in với độ phân giải 200 dpi?
Cách 1 — Tính kích thước in thực tế
Kích thước in (theo inch) của một cạnh được tính bằng:
Kích thước in = Số điểm ảnh ÷ Độ phân giải (dpi)
Khi in ở 100 dpi:
- Chiều rộng = 600 ÷ 100 = 6 inch
- Chiều cao = 600 ÷ 100 = 6 inch
- Diện tích = 6 × 6 = 36 inch²
Khi in ở 200 dpi:
- Chiều rộng = 600 ÷ 200 = 3 inch
- Chiều cao = 600 ÷ 200 = 3 inch
- Diện tích = 3 × 3 = 9 inch²
So sánh diện tích: 36 ÷ 9 = 4 lần.
Vậy ảnh in ở 100 dpi có kích thước (diện tích) gấp 4 lần ảnh in ở 200 dpi.
Cách 2 — Lập luận theo tỉ lệ
Cùng một số điểm ảnh, độ phân giải tỉ lệ nghịch với kích thước in mỗi cạnh.
Độ phân giải giảm một nửa (200 → 100 dpi) thì mỗi cạnh in tăng gấp đôi. Vì kích thước in là diện tích (hai chiều) nên diện tích tăng 2 × 2 = 4 lần.
Kết luận: Gấp 4 lần (nếu xét theo diện tích); nếu chỉ xét theo mỗi cạnh thì gấp 2 lần.
⚠️ Lưu ý thi: Cần đọc kỹ "kích thước" là theo cạnh hay theo diện tích. Đa số đề muốn so sánh kích thước in tổng thể (diện tích) → đáp án 4 lần. Nếu hỏi từng chiều → 2 lần.
Hoạt động 2 (trang 117)
Đề bài: Sau khi chụp ảnh kỉ yếu lớp, Minh tập hợp và chỉnh lại các ảnh trước khi in. Em có biết Minh có thể dùng phần mềm nào để thực hiện việc đó không?
Trả lời
Minh có thể dùng các phần mềm chỉnh sửa ảnh để cắt, ghép, chỉnh màu, làm sáng, làm nét ảnh trước khi in. Một số phần mềm thông dụng:
- GIMP – phần mềm nguồn mở, miễn phí (được dùng trong sách giáo khoa).
- Adobe Photoshop – phần mềm chuyên nghiệp (có phí).
- Paint.NET, Photopea (chỉnh sửa trực tuyến trên web),…
Trong khuôn khổ bài học, phần mềm được sử dụng là GIMP.
Câu 1 (trang 118)
Đề bài: Để xử lí một bức ảnh thiếu sáng em sử dụng những phần mềm nào sau đây?
A. GIMP. B. Inkscape. C. PowerPoint.
Trả lời
Đáp án: A. GIMP.
Giải thích:
- GIMP là phần mềm chỉnh sửa ảnh bitmap, có đầy đủ công cụ điều chỉnh độ sáng, độ tương phản, màu sắc… nên xử lí được ảnh thiếu sáng.
- Inkscape là phần mềm vẽ và xử lí ảnh vector (đồ hoạ đường nét), không phù hợp để chỉnh sửa ảnh chụp bitmap.
- PowerPoint là phần mềm trình chiếu, chỉ có vài chức năng chỉnh ảnh rất cơ bản, không chuyên cho việc xử lí ảnh thiếu sáng.
⚠️ Lưu ý thi: Nhớ phân biệt ảnh bitmap (GIMP, Photoshop) và ảnh vector (Inkscape, CorelDRAW). Ảnh chụp luôn là bitmap.
Câu 2 (trang 118)
Đề bài: Để thay đổi giao diện hiển thị một cửa sổ của phần mềm GIMP, em thực hiện như thế nào?
Trả lời
Mặc định, GIMP hiển thị ở chế độ nhiều cửa sổ (mỗi cửa sổ hiển thị một chức năng riêng).
Để chuyển sang chế độ một cửa sổ (Single-window Mode), thực hiện:
Chọn Windows → Single-window Mode
Khi đó toàn bộ các thành phần (bảng công cụ, vùng hiển thị ảnh, các hộp chức năng…) được gom chung vào một cửa sổ duy nhất.
💡 Mẹo nhớ: Muốn bật/tắt lại chế độ này, chỉ cần vào Windows → Single-window Mode một lần nữa (nó hoạt động như một công tắc bật/tắt).
🎯 Ghi nhớ: - Kích thước in tỉ lệ nghịch với độ phân giải (dpi). Giảm dpi một nửa → mỗi cạnh in gấp đôi, diện tích gấp 4 lần. - GIMP là phần mềm chỉnh sửa ảnh bitmap miễn phí, nguồn mở; phù hợp xử lí ảnh chụp như chỉnh sáng, cắt, xoay, ghép. - Chuyển chế độ hiển thị một cửa sổ: Windows → Single-window Mode.