Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 102

Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn GD Kinh Táº¿ & PhĂ¡p Luáºt · Trang 102–104

Chào các em! Ba trang này nằm cuối Bài 13 (Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hóa, môi trường và tài nguyên thiên nhiên) và phần đầu Bài 14. Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết toàn bộ bài tập Luyện tập và Vận dụng nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Phần kiến thức cần nắm trước khi làm bài:

Quyền của công dân:

Được sống trong môi trường trong lành, không bị ô nhiễm.
Được khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên theo quy định pháp luật.
Được tham gia bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên.
Được khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm với cơ quan có thẩm quyền.
Được tiếp cận, tìm hiểu thông tin về bảo vệ môi trường, tài nguyên.

Nghĩa vụ của công dân:

Tuân theo Hiến pháp và pháp luật về bảo vệ môi trường, tài nguyên.
Tôn trọng quyền của người khác trong lĩnh vực này.
Chi trả, bồi thường thiệt hại, khắc phục, chịu trách nhiệm pháp lí nếu gây sự cố môi trường, hủy hoại tài nguyên.

Hai trường hợp ở đầu trang (ông T và ông Q) đều là hành vi vi phạm pháp luật: đổ chất thải nguy hại ra môi trường và khai thác khoáng sản trái phép.

Bài 1: Nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ bảo vệ di sản văn hóa

Câu a:

Khi đào giếng, anh T phát hiện một số cổ vật nhưng không thông báo với cơ quan chức năng. Anh làm sạch những cổ vật đó và cất giấu trong nhà để sau này truyền lại cho con cháu. Anh T chia sẻ rằng chỉ có hành vi mua bán, phá hoại cổ vật mới là trái pháp luật, việc tự giữ gìn, bảo quản các cổ vật là bảo vệ di sản văn hóa.

Nhận xét: Anh T đã vi phạm pháp luật về bảo vệ di sản văn hóa.

Lý do:

Theo Luật Di sản văn hóa, mọi di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được phát hiện trong lòng đất đều thuộc sở hữu toàn dân (Nhà nước). Người phát hiện có nghĩa vụ phải thông báo, giao nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Việc anh T tự ý cất giấu cổ vật trong nhà là chiếm giữ trái phép tài sản nhà nước, không phải là "bảo vệ di sản".
Quan niệm "chỉ mua bán, phá hoại mới là trái pháp luật" của anh T là sai. Hành vi không khai báo, chiếm giữ cũng đã vi phạm.

Câu b:

Di tích lịch sử A thường xuyên đón tiếp các đoàn khách du lịch tới tham quan, nghiên cứu. Dù là khách trong nước hay quốc tế, bà H (quản lí khu di tích) luôn nhiệt tình tiếp đón, tạo điều kiện thuận lợi để mọi người có những trải nghiệm lí thú và thu thập được những thông tin bổ ích.

Nhận xét: Bà H đã thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ trong bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa.

Lý do:

Bà H tạo điều kiện cho mọi người được tiếp cận, tìm hiểu thông tin về di sản, đáp ứng nhu cầu tham quan, nghiên cứu chính đáng.
Việc làm này giúp lan tỏa, phát huy giá trị di sản văn hóa đến đông đảo công chúng, đúng tinh thần của pháp luật.

Bài 2: Nhận xét việc thực hiện quyền và nghĩa vụ bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Câu a:

Gia đình chị G mở cửa hàng kinh doanh hóa chất công nghiệp. Chị G phát hiện một lượng lớn hóa chất bị hết hạn sử dụng nên đã cùng chồng mang số hóa chất đó chôn xuống mảnh đất hoang gần nhà để tiêu hủy.

Nhận xét: Vợ chồng chị G đã vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Lý do:

Hóa chất công nghiệp hết hạn là chất thải nguy hại, phải được thu gom, xử lí đúng quy trình theo quy định pháp luật.
Việc tự ý chôn lấp xuống đất sẽ gây ô nhiễm đất, nguồn nước ngầm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người và môi trường xung quanh.
Đây là hành vi xử lí chất thải nguy hại trái quy định, vi phạm nghĩa vụ bảo vệ môi trường.

Câu b:

Cơ sở chế biến thực phẩm của gia đình anh Q xả thẳng nước thải ra môi trường, gây mùi hôi thối. Người dân phản ánh, đề nghị xử lí nhưng gia đình anh Q vẫn không thay đổi và tiếp tục xả thải.

Nhận xét: Gia đình anh Q đã vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Lý do:

Xả nước thải chưa qua xử lí trực tiếp ra môi trường gây ô nhiễm, ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân xung quanh.
Gia đình anh Q còn cố tình tiếp tục vi phạm dù đã được nhắc nhở, thể hiện thái độ coi thường pháp luật và quyền được sống trong môi trường trong lành của người khác.

Câu c:

Khi đi làm rẫy, vợ chồng ông N, bà M phát hiện một mảnh rừng phòng hộ bị các đối tượng xấu đốn hạ để trồng cây keo. Ông N muốn trình báo với chính quyền nhưng bị bà M ngăn cản vì cho rằng việc đó không ảnh hưởng tới gia đình mình.

Nhận xét:

Ông N có ý thức đúng đắn, muốn thực hiện quyền tố cáo hành vi vi phạm – đây là việc làm đáng khích lệ.
Bà M có suy nghĩ và hành vi sai khi ngăn cản chồng trình báo.

Lý do:

Phá rừng phòng hộ là hành vi hủy hoại tài nguyên rừng, gây hậu quả nghiêm trọng (xói mòn đất, lũ lụt, mất cân bằng sinh thái).
Công dân có quyền và trách nhiệm tố cáo hành vi vi phạm với cơ quan có thẩm quyền. Suy nghĩ "không ảnh hưởng đến gia đình mình" của bà M là thiếu trách nhiệm với cộng đồng và môi trường chung.

Bài 3: Nếu là chủ thể trong các tình huống, em sẽ làm gì?

Câu a:

Ngôi đền cổ ở xã của H bị trộm cổ vật. Một lần sang nhà bạn thân chơi, H vô tình bắt gặp anh trai bạn thân đang đóng gói một số đồ vật có hình dạng giống các cổ vật bị đánh cắp nên nảy sinh nghi ngờ.

Nếu là H, em sẽ:

Bình tĩnh quan sát, ghi nhớ đặc điểm các đồ vật nghi ngờ, không tỏ thái độ để tránh bị phát hiện.
Nhanh chóng báo tin cho cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương để các lực lượng chức năng vào cuộc điều tra, xác minh.
Không tự ý hành động đơn lẻ (đối chất, tố cáo công khai) vì có thể gây nguy hiểm cho bản thân và làm kẻ xấu phi tang chứng cứ.

Cơ sở: Công dân có quyền và nghĩa vụ tố cáo hành vi vi phạm, góp phần bảo vệ di sản văn hóa, thu hồi cổ vật bị đánh cắp.

Câu b:

Anh P phát hiện nhân viên của doanh nghiệp tư nhân S lợi dụng việc nhập khẩu phế liệu để nhập những phế liệu, rác thải không giấy phép, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường vào nước ta.

Nếu là anh P, em sẽ:

Thu thập thông tin, bằng chứng về hành vi vi phạm một cách an toàn.
Tố cáo, báo tin cho cơ quan chức năng (công an, hải quan, cơ quan quản lí môi trường) để kịp thời ngăn chặn, xử lí.
Tuyên truyền để mọi người nâng cao ý thức cảnh giác trước hành vi gây hại cho môi trường.

Cơ sở: Nhập khẩu phế liệu, rác thải trái phép vi phạm nghiêm trọng pháp luật về bảo vệ môi trường. Công dân có quyền tố cáo để bảo vệ môi trường sống chung.

Vận dụng

Em hãy cùng các bạn thiết kế hoạt động tuyên truyền những người xung quanh thực hiện phân loại rác thải và tái chế rác thải thành các sản phẩm hữu ích, có lợi cho môi trường.

Gợi ý thực hiện một dự án nhỏ:

Bước 1 – Lên ý tưởng và mục tiêu:

Mục tiêu: Nâng cao nhận thức về phân loại rác tại nguồn (rác hữu cơ, rác tái chế, rác nguy hại) và biến rác thải thành sản phẩm hữu ích.

Bước 2 – Thiết kế nội dung tuyên truyền:

Làm áp phích, tờ rơi hướng dẫn phân loại rác bằng màu sắc (xanh – hữu cơ, vàng – tái chế, đỏ – nguy hại).
Dựng video ngắn hoặc bài đăng mạng xã hội minh họa quy trình phân loại.

Bước 3 – Tổ chức hoạt động trải nghiệm:

Workshop tái chế: làm chậu cây từ chai nhựa, túi/giỏ từ vải vụn, ủ phân hữu cơ từ rác nhà bếp.
Trưng bày các sản phẩm tái chế để tạo cảm hứng.

Bước 4 – Lan tỏa và đánh giá:

Phát động phong trào phân loại rác trong lớp, khu dân cư.
Theo dõi, đánh giá lượng rác giảm thiểu và rút kinh nghiệm.

Phần đầu Bài 14: Một số vấn đề chung về pháp luật quốc tế (Trang 104)

Đây là phần mở đầu của Bài 14 (Chủ đề 9), chưa có bài tập. Nội dung chính:

Yêu cầu cần đạt:

Nêu được khái niệm, vai trò, các nguyên tắc cơ bản của pháp luật quốc tế; mối quan hệ giữa pháp luật quốc tế và luật quốc gia.
Phân tích, đánh giá được một số hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế đơn giản.

Khái niệm và vai trò (đang giới thiệu):

Chủ thể của pháp luật quốc tế chủ yếu là các quốc gia, ngoài ra còn có các tổ chức quốc tế liên chính phủ (WTO, WHO...) và các dân tộc đang đấu tranh giành độc lập.
Pháp luật quốc tế nhằm duy trì hòa bình, an ninh quốc tế, cấm xâm lược, bảo vệ quyền con người, giải quyết tranh chấp và phát triển hợp tác hữu nghị giữa các quốc gia.

Câu hỏi mở đầu:

Em hãy nêu tên một văn bản hoặc một quy phạm pháp luật quốc tế mà em biết.

Gợi ý trả lời: Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền, Công ước về Quyền trẻ em...

Chế độ đọc sách →