Giải Giáo dục Kinh Tế và Pháp Luật 12 trang 17

Tóm tắt lý thuyết: Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững

Phần này gồm hai thông tin và phần chốt kiến thức ở trang 16:

• Phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết hợp hợp lí, hài hòa giữa ba mặt: phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường.
• Tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững có quan hệ chặt chẽ với nhau:
• Tăng trưởng kinh tế là một nội dung, là điều kiện tiên quyết, điều kiện vật chất để thực hiện phát triển bền vững.
• Tuy nhiên, nếu tăng trưởng không hợp lí (chỉ vì lợi nhuận, bỏ quên xã hội và môi trường) sẽ gây tác động tiêu cực, cản trở phát triển bền vững.
• Ngược lại, phát triển bền vững (nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ổn định chính trị, tiến bộ xã hội) lại góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

---

Câu hỏi giữa bài (trang 15)

Câu 1: Từ thông tin 1, em hiểu thế nào là phát triển bền vững?

Trả lời:

Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm đạt được:

• Sự đầy đủ về vật chất.
• Sự giàu có về văn hóa, tinh thần.
• Sự đồng thuận của xã hội.
• Sự hài hòa giữa con người với tự nhiên.

Nói gọn lại, phát triển bền vững là quá trình phát triển kết hợp hài hòa ba mặt: tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường, không chỉ ở mỗi quốc gia mà còn trên toàn thế giới.

Câu 2: Từ thông tin 2, chỉ ra tác động tích cực, tiêu cực của tăng trưởng kinh tế tới phát triển bền vững và ngược lại

Trả lời:

Tác động của tăng trưởng kinh tế tới phát triển bền vững:

Tác động của phát triển bền vững (xã hội) tới tăng trưởng kinh tế:

• Tích cực: Một xã hội ổn định, đồng thuận, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
• Tiêu cực: Nếu xã hội chứa nhiều mâu thuẫn, tiến bộ và công bằng xã hội không được giải quyết tốt sẽ kìm hãm, ảnh hưởng xấu đến tăng trưởng kinh tế.

---

Phần LUYỆN TẬP (trang 16)

Bài 1: Chỉ tiêu đánh giá tăng trưởng kinh tế

Đề: Em hãy cho biết chỉ tiêu nào dưới đây được chọn để đánh giá tăng trưởng kinh tế. Vì sao?

• a. Mức tăng tổng sản phẩm quốc nội trong một thời kì nhất định.
• b. Tỉ lệ lạm phát của nền kinh tế quốc gia trong một thời kì nhất định.
• c. Mức tăng tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người trong một thời kì nhất định.
• d. Mức tăng dân số của một quốc gia trong một thời kì nhất định.
• e. Mức tăng chỉ số bất bình đẳng trong phân phối thu nhập.

Đáp án: Chọn a và c.

Giải thích:

• Tăng trưởng kinh tế được đo bằng mức tăng của các chỉ tiêu phản ánh quy mô và tốc độ tăng thêm của sản lượng/thu nhập trong một thời kì.
• Câu a (mức tăng GDP) và câu c (mức tăng tổng thu nhập quốc dân bình quân đầu người – GNI/người) đều là những chỉ tiêu trực tiếp phản ánh sự gia tăng về lượng của nền kinh tế, nên dùng để đánh giá tăng trưởng kinh tế.
• Các phương án còn lại không phải chỉ tiêu đo tăng trưởng:
• b. Tỉ lệ lạm phát phản ánh sự biến động giá cả, là chỉ tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, không đo tăng trưởng.
• d. Mức tăng dân số là chỉ tiêu nhân khẩu học, dân số tăng không có nghĩa kinh tế tăng trưởng.
• e. Mức tăng chỉ số bất bình đẳng phản ánh vấn đề công bằng xã hội, thuộc về tiến bộ xã hội, không phải tăng trưởng.

Bài 2: Cách hiểu đúng về phát triển kinh tế

Đề: Phát biểu nào dưới đây phản ánh đúng cách hiểu về phát triển kinh tế? Giải thích vì sao.

• a. Phát triển kinh tế là quá trình tăng trưởng kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội.
• b. Mục tiêu cuối cùng của phát triển kinh tế là xây dựng được cơ cấu kinh tế hiện đại.
• c. Muốn phát triển kinh tế cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao.

Đáp án: Phát biểu đúng là a.

Giải thích:

• a. Đúng. Phát triển kinh tế không chỉ là tăng về lượng (tăng trưởng) mà còn gắn với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lí và tiến bộ xã hội. Đây là cách hiểu đầy đủ, bao quát cả mặt kinh tế và xã hội.
• b. Sai. Xây dựng cơ cấu kinh tế hiện đại chỉ là một nội dung (một biểu hiện) của phát triển kinh tế, không phải mục tiêu cuối cùng. Mục tiêu cuối cùng phải hướng tới nâng cao đời sống nhân dân, tiến bộ xã hội.
• c. Sai. Tăng trưởng tốc độ cao là cần thiết nhưng chưa đủ. Nếu chỉ chạy theo tốc độ cao mà không gắn với tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường thì không phải là phát triển kinh tế đúng nghĩa, thậm chí còn gây tác động tiêu cực.

Bài 3: Thuyết trình về vai trò của tăng trưởng, phát triển kinh tế

Đề: Em hãy thuyết trình về vai trò của tăng trưởng, phát triển kinh tế đối với các vấn đề dưới đây.

Đây là câu hỏi mở (thuyết trình), thầy gợi ý dàn ý cho từng ý nhé.

a. Tăng trưởng, phát triển kinh tế tạo điều kiện để phát triển văn hóa, giáo dục:

• Kinh tế phát triển → có nguồn lực tài chính để đầu tư xây dựng trường học, thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa.
• Thu nhập người dân tăng → có điều kiện học tập, hưởng thụ văn hóa, nâng cao dân trí.
• Ví dụ: ngân sách nhà nước tăng giúp tăng chi cho giáo dục, miễn giảm học phí, cấp học bổng.

b. Phát triển kinh tế góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế:

• Tích lũy vốn lớn để đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại.
• Chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ.
• Nâng cao năng suất lao động, ứng dụng khoa học – công nghệ.

c. Phát triển kinh tế góp phần giảm bớt chênh lệch trình độ phát triển giữa các vùng:

• Nhà nước có nguồn lực để đầu tư hạ tầng (đường, điện, trường, trạm) cho vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn.
• Tạo việc làm, thu hút đầu tư về các vùng kém phát triển.
• Thực hiện các chương trình giảm nghèo, hỗ trợ vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó thu hẹp khoảng cách giàu – nghèo giữa các vùng.

---

Em muốn thầy viết hẳn một bài thuyết trình hoàn chỉnh cho Bài 3 (phần a, b hoặc c) không? Thầy có thể soạn giúp em một bài nói khoảng 1–2 phút cho mỗi ý.