Giải Lịch sử 12 trang 13

Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Lá»‹ch Sá» · Trang 13–14

Tóm tắt lý thuyết

Phần này nói về vai trò của Liên hợp quốc trên các lĩnh vực:

Phát triển bền vững: Năm 2015, Liên hợp quốc thông qua Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững, đặt ra 17 mục tiêu hành động toàn cầu đến năm 2030 (Hình 8). Các mục tiêu bao gồm: xoá nghèo, giảm đói, cuộc sống khoẻ mạnh, chất lượng giáo dục, bình đẳng giới, nước sạch và vệ sinh, năng lượng sạch, việc làm và tăng trưởng kinh tế, công nghiệp – đổi mới – cơ sở hạ tầng, giảm bất bình đẳng, đô thị và cộng đồng bền vững, tiêu dùng và sản xuất có trách nhiệm, hành động ứng phó biến đổi khí hậu, tài nguyên nước, tài nguyên đất, hoà bình – công bằng và thể chế vững mạnh, hợp tác để thực hiện các mục tiêu.

Đảm bảo quyền con người, phát triển văn hoá – xã hội: Ngay từ khi thành lập, Liên hợp quốc nỗ lực xây dựng và kí kết các văn bản, điều ước quốc tế nhằm đảm bảo quyền cơ bản của con người. Năm 1948, Đại hội đồng thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền (Tư liệu 4). Các tổ chức chuyên môn như UNESCO thúc đẩy hợp tác về giáo dục, văn hoá, khoa học, bảo tồn di sản. Liên hợp quốc cũng lập các quỹ tài trợ như Quỹ Giáo dục không thể chờ đợi (Education Cannot Wait) – năm 2021 đã giúp khoảng 222 triệu trẻ em ở vùng chiến sự, khó khăn được tiếp cận giáo dục.

Câu hỏi trong bài (mục Khai thác thông tin)

Câu hỏi 1 (trang 11): Vai trò của Liên hợp quốc trong thúc đẩy phát triển kinh tế, tài chính, thương mại quốc tế và nâng cao đời sống người dân

Trả lời:

Kinh tế – tài chính – thương mại:
Là diễn đàn để các quốc gia hợp tác, thúc đẩy thương mại tự do và phát triển kinh tế toàn cầu.
Thông qua các tổ chức chuyên môn (Quỹ Tiền tệ Quốc tế – IMF, Ngân hàng Thế giới – WB...) hỗ trợ tài chính, cho vay, viện trợ cho các nước đang phát triển.
Đề ra các chương trình mang tính định hướng toàn cầu, tiêu biểu là Chương trình nghị sự 2030 với 17 mục tiêu phát triển bền vững.

Nâng cao đời sống người dân:
Hướng tới xoá nghèo, giảm đói, đảm bảo nước sạch, vệ sinh, năng lượng sạch, việc làm bền vững.
Giảm bất bình đẳng, xây dựng đô thị và cộng đồng bền vững, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu.

→ Liên hợp quốc đóng vai trò định hướng, kết nối và hỗ trợ để phát triển kinh tế gắn liền với cải thiện chất lượng sống của con người trên toàn thế giới.

Câu hỏi 2 (trang 12): Vai trò của Liên hợp quốc trong đảm bảo quyền con người và phát triển văn hoá, xã hội

Trả lời:

Đảm bảo quyền con người:
Xây dựng, kí kết các văn bản, điều ước quốc tế về quyền con người.
Năm 1948 thông qua Tuyên ngôn Nhân quyền, đưa ra những quyền và tự do cơ bản của con người.
Chú trọng giám sát, đảm bảo thực hiện các quyền này cho người dân trên toàn thế giới.

Phát triển văn hoá, xã hội:
Các tổ chức chuyên môn (tiêu biểu UNESCO) thúc đẩy đối thoại, hợp tác giữa các dân tộc về văn hoá, giáo dục, khoa học; công nhận và bảo tồn di sản văn hoá nhân loại.
Lập các quỹ tài trợ quốc tế cho giáo dục, ví dụ Quỹ Giáo dục không thể chờ đợi giúp 222 triệu trẻ em vùng khó khăn được đi học (2021).

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Luyện tập 1: Lập bảng tóm tắt bối cảnh thành lập, mục tiêu, nguyên tắc hoạt động của Liên hợp quốc

Nội dung	Tóm tắt
Bối cảnh thành lập	Chiến tranh thế giới thứ hai gây hậu quả thảm khốc → các nước Đồng minh và nhân dân thế giới khao khát hoà bình. Trên cơ sở các hội nghị quốc tế, ngày 24/10/1945 Liên hợp quốc chính thức thành lập với 51 nước thành viên đầu tiên.
Mục tiêu	- Duy trì hoà bình và an ninh thế giới. - Phát triển quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc trên cơ sở bình đẳng, quyền tự quyết. - Hợp tác quốc tế giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hoá, nhân đạo. - Là trung tâm điều hoà các nỗ lực vì mục tiêu chung.
Nguyên tắc hoạt động	- Bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia. - Tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị. - Không can thiệp vào công việc nội bộ của các nước. - Giải quyết tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình. - Chung sống hoà bình và nhất trí giữa 5 nước Uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an (Liên Xô/Nga, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc).

Luyện tập 2: Sơ đồ tư duy về vai trò của Liên hợp quốc trên các lĩnh vực

Em có thể vẽ sơ đồ với trung tâm là "VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC", toả ra các nhánh:

                    VAI TRÒ CỦA LIÊN HỢP QUỐC
                              |
   ┌──────────────┬───────────┼───────────────┬──────────────┐
   |              |           |               |              |
Hoà bình &    Kinh tế –    Quyền con      Văn hoá –       Môi trường &
an ninh       tài chính –  người          xã hội          phát triển
              thương mại                                   bền vững
   |              |           |               |              |
- Ngăn ngừa   - Hỗ trợ     - Tuyên ngôn   - UNESCO        - Chương trình
  xung đột      tài chính,   Nhân quyền     thúc đẩy        nghị sự 2030
- Gìn giữ       cho vay      1948           hợp tác         (17 mục tiêu)
  hoà bình    - Thúc đẩy   - Bảo vệ         văn hoá,      - Ứng phó biến
- Giải trừ      thương      quyền cơ bản    giáo dục        đổi khí hậu
  quân bị        mại        con người     - Bảo tồn       - Bảo vệ tài
                - 17 mục                    di sản          nguyên
                  tiêu PTBV                - Quỹ giáo dục

Vận dụng 1: "Vai trò quan trọng nhất của Liên hợp quốc là góp phần ngăn ngừa không để xảy ra chiến tranh thế giới mới kể từ 1945 đến nay." Em có đồng ý không? Vì sao?

Gợi ý trả lời (đồng ý, có lập luận):

Em đồng ý đây là một trong những vai trò quan trọng nhất, vì:

Mục tiêu hàng đầu khi thành lập Liên hợp quốc là duy trì hoà bình và an ninh thế giới – đúng với khát vọng của nhân loại sau hai cuộc chiến tranh tàn khốc.
Từ 1945 đến nay, chưa có cuộc chiến tranh thế giới thứ ba nào nổ ra. Liên hợp quốc đã góp phần ngăn chặn nhiều xung đột, làm dịu căng thẳng giữa các cường quốc (đặc biệt trong thời kì Chiến tranh lạnh).
Hội đồng Bảo an là cơ chế giúp các nước lớn đối thoại, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hoà bình thay vì vũ lực.

Tuy nhiên cần lưu ý: đây là vai trò rất quan trọng nhưng không phải duy nhất. Liên hợp quốc còn đóng góp lớn trong kinh tế, văn hoá, xã hội, quyền con người. Hơn nữa, việc giữ hoà bình còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác (tương quan lực lượng, ý chí các nước lớn...). Vì vậy em đánh giá đây là một trong những vai trò nổi bật nhất, thể hiện đúng sứ mệnh gốc của tổ chức.

Lưu ý: Đây là câu hỏi mở, em có thể chọn quan điểm khác miễn là lập luận thuyết phục.

Vận dụng 2: Đóng góp, hỗ trợ của Liên hợp quốc đối với Việt Nam

Gợi ý các thông tin có thể tìm và chia sẻ:

Việt Nam gia nhập Liên hợp quốc ngày 20/9/1977 (thành viên thứ 149).
Nhiều tổ chức của Liên hợp quốc hoạt động và hỗ trợ Việt Nam:
UNICEF: chăm sóc, bảo vệ trẻ em, y tế, dinh dưỡng.
UNDP: hỗ trợ phát triển, xoá đói giảm nghèo.
UNESCO: công nhận các di sản thế giới (Vịnh Hạ Long, Phố cổ Hội An, Cố đô Huế, Phong Nha – Kẻ Bàng...).
WHO, FAO: y tế, nông nghiệp, an ninh lương thực.
Việt Nam tích cực tham gia: cử lực lượng tham gia lực lượng gìn giữ hoà bình Liên hợp quốc; hai lần được bầu làm Uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an (nhiệm kì 2008–2009 và 2020–2021).

→ Mối quan hệ giữa Việt Nam và Liên hợp quốc là quan hệ hợp tác hai chiều, hiệu quả: Việt Nam vừa nhận hỗ trợ, vừa đóng góp tích cực vào hoạt động chung của tổ chức.

Em ôn kỹ phần bảng tóm tắt và sơ đồ tư duy nhé, đây là dạng câu rất hay ra trong kiểm tra. Nếu cần cô vẽ sơ đồ chi tiết hơn hoặc mở rộng phần Việt Nam, cứ nói với cô.

Chế độ đọc sách →