Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 25

Trước hết mình lưu ý nhỏ với em nhé: đề bài ghi "trang 25–26" nhưng ảnh thực tế là trang 23 và 24 (nhìn số trang góc dưới). Theo nguyên tắc header phải khớp với ảnh, mình dùng đúng số trang trong sách.

Đây là phần trích văn bản "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" của Nguyễn Ái Quốc (Hồ Chí Minh). Trang này không có bài tập, mà là phần đọc văn bản kèm các câu hỏi gợi ý đọc hiểu in trong các ô màu bên lề. Mình sẽ tóm tắt nội dung và giải đáp từng câu hỏi gợi ý đó.

Tóm tắt nội dung đoạn trích

Đoạn văn kể lại hành trình của Va-ren (Toàn quyền Đông Dương mới) từ Sài Gòn ra Hà Nội, dừng ở Huế được triều đình Khải Định long trọng nghênh tiếp, gắn huân chương Nam Long bội tinh. Trong khi đó Phan Bội Châu vẫn nằm tù. Tác giả dùng trí tưởng tượng dẫn người đọc theo Va-ren đến tận xà lim, nơi diễn ra cuộc "chạm trán" giữa hai con người đối lập hoàn toàn:

• Va-ren: kẻ phản bội giai cấp vô sản, bị đồng bọn ruồng bỏ, một chính khách cơ hội.
• Phan Bội Châu: bậc anh hùng, vị thiên sứ xả thân vì độc lập, được hai mươi triệu đồng bào tôn sùng.

Va-ren vừa tuyên bố "đem tự do" đến cho Phan Bội Châu, vừa đòi cụ phải phản bội lí tưởng, trung thành với nước Pháp, từ bỏ con đường cứu nước. Y còn đưa ra những tấm "gương" phản bội (Nguyễn Bá Trác và các đồng chí cũ của chính y) để dụ dỗ.

---

Câu hỏi gợi ý lề trang 23 (ô 1): "Chú ý thủ pháp tương phản và trùng điệp"

Đây là lời nhắc giúp em nhận diện hai thủ pháp nghệ thuật then chốt:

Thủ pháp tương phản thể hiện ở chỗ:

Thủ pháp trùng điệp (lặp lại để nhấn mạnh) thể hiện qua các câu:

• "ông Va-ren sẽ vào… sẽ ăn…" – lặp cấu trúc "sẽ + động từ".
• "ruồng bỏ quá khứ, ruồng bỏ lòng tin, ruồng bỏ giai cấp mình".
• "theo dõi, theo dõi bằng đôi cánh của trí tưởng tượng".

➡️ Tác dụng: làm nổi bật sự đối lập gay gắt giữa hai nhân vật, qua đó đề cao Phan Bội Châu và mỉa mai, hạ thấp Va-ren.

---

Câu hỏi gợi ý lề trang 23 (ô 2): "Cách dẫn dắt sự theo dõi của độc giả ở đây có điểm gì đáng chú ý?"

Điểm đáng chú ý:

• Tác giả trực tiếp mời gọi người đọc cùng tham gia: "chúng ta hãy theo dõi… Hãy theo ông đến tận Hà Nội, tận cổng nhà lao chính, tận xà lim".
• Người đọc được dẫn dắt bằng "đôi cánh của trí tưởng tượng" – tác giả công khai thừa nhận đây là cảnh hư cấu, tưởng tượng (vì thực tế Va-ren chưa gặp Phan Bội Châu).
• Cách kể này tạo cảm giác chân thực, sống động như đang chứng kiến tận mắt, đồng thời kéo người đọc về cùng phía với tác giả – phía những "người đồng bào tôn kính đang rên xiết".

➡️ Đây là lối trần thuật vừa hư cấu vừa lôi cuốn, thể hiện rõ thái độ và lập trường của người kể.

---

Câu hỏi gợi ý lề trang 24 (ô 3): "Theo dõi hành động và lời nói của Va-ren"

Hành động và lời nói của Va-ren bộc lộ rõ bản chất giả dối, lố bịch:

Về hành động (mang tính tương phản, mỉa mai):

• Tay phải giơ ra bắt tay Phan Bội Châu.
• Tay trái lại nâng cái gông to kệch đang xiết chặt cổ cụ.

➡️ Một cử chỉ "đem tự do" nhưng thực chất vẫn là kẻ cầm tù – lời nói và việc làm hoàn toàn mâu thuẫn.

Về lời nói (dài dòng, dụ dỗ, ngụy biện):

• Tuyên bố "Tôi đem tự do đến cho ông", nhưng kèm điều kiện phải "trung thành với nước Pháp", "cộng tác", "hợp lực".
• Khuyên Phan Bội Châu từ bỏ lí tưởng phục thù, đừng xúi giục đồng bào nổi dậy.
• Nêu "gương" phản bội: Nguyễn Bá Trác và chính các đồng chí cũ của Va-ren (Guy-xta-vơ, A-lếch-xăng-đơ…) – những kẻ "đốt cháy cái mình từng tôn thờ".

➡️ Qua đó, Va-ren tự phơi bày là một kẻ phản bội trơ tráo, dùng chính sự phản bội của mình và đồng bọn làm "tấm gương" để dụ dỗ người khác. Lời lẽ càng hoa mĩ thì bản chất càng lố bịch, đáng khinh – đúng như nhan đề "những trò lố".

---

Em muốn mình đi sâu hơn vào nghệ thuật châm biếm hoặc phân tích hình tượng Phan Bội Châu trong toàn văn bản thì cứ nói nhé.