Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 37

Tóm tắt lý thuyết (Trang 35)

Trang 35 hướng dẫn cách thực hiện bài Nói và nghe: Trình bày báo cáo kết quả của bài tập dự án.

Phần chuẩn bị nói

• Lựa chọn đề tài: Lấy chính đề tài đã làm ở phần Viết.
• Tìm ý và sắp xếp ý: Bám sát bài viết, chỉ chọn lọc những thông tin cơ bản nhất do thời gian thuyết trình hạn chế; sắp xếp theo trình tự ở phần Yêu cầu.

Thực hành nói

• Bài nói chia 3 phần: Mở đầu – Triển khai – Kết luận.
• Phân bố thời lượng hợp lí, ưu tiên phần trình bày kết quả đạt được.
• Tùy thực tế mà nhấn mạnh điểm có ý nghĩa, bổ ích nhất với người nghe (ví dụ: cách phân công công việc, cách dùng phương tiện phi ngôn ngữ, hình thức báo cáo…).

Trao đổi, đánh giá
Cần phân biệt giữa kết quả thực tế của dự án và việc trình bày về kết quả đó.

---

Phần Củng cố, mở rộng (Trang 36)

Đây là 7 câu hỏi xoay quanh chủ đề về Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự nghiệp văn chương của Người. Thầy/cô gợi ý hướng trả lời:

Câu 1

Đề: Bài học giúp bạn hiểu thêm điều gì về sự thống nhất cao độ giữa sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh với toàn bộ tác phẩm Người đã viết (trong đó có sáng tác văn học)?

Gợi ý trả lời:

• Với Hồ Chí Minh, văn chương không phải mục đích tự thân mà là phương tiện phục vụ cách mạng. Người từng khẳng định "văn hóa nghệ thuật cũng là một mặt trận".
• Mọi tác phẩm của Người đều gắn với nhiệm vụ cách mạng từng giai đoạn: văn chính luận để đấu tranh, vạch trần kẻ thù (Tuyên ngôn Độc lập, Bản án chế độ thực dân Pháp); truyện, kí để tuyên truyền; thơ ca để cổ vũ tinh thần, bồi đắp ý chí.
• Sự thống nhất thể hiện ở chỗ: tư tưởng cách mạng chi phối đề tài, mục đích, đối tượng và cả phong cách viết. Văn và đời, văn và cách mạng ở Người là một thể thống nhất.

Câu 2

Đề: Sự đa dạng của phong cách văn chương Hồ Chí Minh đã được thể hiện như thế nào qua các văn bản được học trong bài?

Gợi ý trả lời:

• Văn chính luận: lập luận chặt chẽ, sắc bén, giàu sức thuyết phục, bằng chứng xác đáng (Tuyên ngôn Độc lập).
• Truyện, kí: hiện đại, giàu chất trào phúng, châm biếm sâu cay theo lối phương Tây.
• Thơ ca: vừa cổ điển vừa hiện đại; thơ chữ Hán hàm súc, đậm chất Đường thi (Ngục trung nhật kí); thơ tiếng Việt giản dị, gần gũi.
• Điểm chung: ngắn gọn, trong sáng, giản dị; tùy thể loại và mục đích mà Người chọn cách viết phù hợp. Đây chính là biểu hiện của một phong cách đa dạng mà thống nhất.

Câu 3

Đề: Tìm đọc trọn vẹn tập Ngục trung nhật kí và các tuyển tập thơ chữ Hán, thơ tiếng Việt của Hồ Chí Minh. Học thuộc lòng một số bài thơ bạn thấy tâm đắc và sưu tầm những tài liệu viết về các bài thơ đó.

Gợi ý thực hiện:

• Đây là bài tập thực hành tự học. Em nên tìm đọc Nhật kí trong tù (bản dịch của Nam Trân và các dịch giả).
• Một số bài tiêu biểu để học thuộc: Chiều tối (Mộ), Ngắm trăng (Vọng nguyệt), Giải đi sớm (Tảo giải), Lai Tân…
• Sưu tầm các bài phân tích, bình giảng trên sách tham khảo, tạp chí văn học để hiểu sâu hơn.

Câu 4

Đề: Tìm đọc các cuốn sách sưu tầm mảng sáng tác truyện, kí của Hồ Chí Minh và phân loại sơ bộ những tác phẩm truyện, kí đó theo các tiêu chí: thể loại, đề tài, bút pháp (cách viết).

Gợi ý thực hiện:

• Phân loại theo thể loại: truyện ngắn (Vi hành, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu), kí, phóng sự…
• Theo đề tài: tố cáo tội ác thực dân, châm biếm bọn quan lại bù nhìn, ca ngợi tinh thần yêu nước.
• Theo bút pháp: hiện đại, giàu tính chiến đấu, trào phúng sắc sảo, kết hợp tự sự với bình luận.

Câu 5

Đề: Chọn đọc các tác phẩm chính luận tiêu biểu của Hồ Chí Minh, ghi chép về hoàn cảnh ra đời của từng tác phẩm và trích ra những câu, những đoạn văn mà bạn thấy đáng chú ý nhất.

Gợi ý thực hiện:

• Tác phẩm tiêu biểu: Tuyên ngôn Độc lập (1945), Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Bản án chế độ thực dân Pháp (1925).
• Ví dụ câu đáng chú ý trong Tuyên ngôn Độc lập: "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng…" hoặc "Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập."
• Ghi chép hoàn cảnh ra đời và phân tích vì sao đoạn đó tiêu biểu (lập luận, giọng điệu).

Câu 6

Đề: Tìm hiểu cách tổ chức hệ thống tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các phòng trưng bày chuyên đề hoặc trong các viện bảo tàng. Phác thảo ý tưởng về cách tổ chức những tư liệu mà bạn hoặc các bạn trong lớp có được về Người trong không gian học tập phù hợp (ở nhà hoặc ở lớp).

Gợi ý thực hiện:

• Tham khảo cách trưng bày ở Bảo tàng Hồ Chí Minh: sắp xếp theo trình tự thời gian (tuổi thơ – ra đi tìm đường cứu nước – hoạt động cách mạng – lãnh đạo đất nước) hoặc theo chủ đề.
• Phác thảo góc học tập: chia khu vực theo chủ đề (thơ ca, văn chính luận, hình ảnh tư liệu); dùng bảng, ảnh, trích dẫn câu nói nổi tiếng; có thể làm infographic.

Câu 7

Đề: Thảo luận với các bạn trong nhóm học tập hoặc trong lớp về một số dự án cần thực hiện để phục vụ cho hoạt động học tập theo nội dung sách giáo khoa Ngữ văn lớp 12.

Gợi ý thực hiện:

• Đây là hoạt động nhóm, nối tiếp phần bài tập dự án đã học.
• Một số ý tưởng dự án: làm tuyển tập thơ Hồ Chí Minh có bình giảng; dựng video giới thiệu một tác phẩm; xây dựng triển lãm ảnh – tư liệu; làm podcast đọc và phân tích thơ.

---

Phần Thực hành đọc (Trang 36)

Đây là phần định hướng tự đọc văn bản thơ trữ tình của Hồ Chí Minh. Một số điều cần lưu ý khi đọc:

• Tìm hiểu hoàn cảnh sáng tác của từng bài thơ và sự chi phối của hoàn cảnh đó đến cấu tứ, nội dung trữ tình.
• Phát hiện các đặc điểm nổi bật trong phong cách thơ trữ tình của Hồ Chí Minh qua hai bài thơ (thường là sự kết hợp giữa chất cổ điển và hiện đại, giữa chất thép và chất tình).
• Nhận ra vẻ đẹp tư tưởng, tâm hồn và tài năng văn chương của người viết.

---

Tóm lại, hai trang này thiên về kĩ năng và mở rộng kiến thức, nên đáp án chủ yếu mang tính định hướng để em tự nghiên cứu thêm. Nếu em muốn thầy/cô phân tích sâu một bài thơ cụ thể như Chiều tối hay Ngắm trăng thì cứ nói nhé.