Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 49
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 49–50
Trang này không có bài tập
📝 Tóm tắt nội dung
Trang 47
- Cuộc xử án Phan Bội Châu có tác dụng nhắc nhở quốc dân về chế độ thực dân áp bức, đồng thời khơi dậy tinh thần yêu nước, đặc biệt trong giới thanh niên.
- Chính phủ Pháp buộc phải "ân xá" Phan Bội Châu nhưng đưa cụ về an trí ở Huế nhằm hạn chế ảnh hưởng.
- Trên đường từ Hà Nội về Huế, cụ Phan dừng ở Đồng Hới; những người tích cực ở đây lấy danh nghĩa Hội Quảng Trị đón tiếp cụ.
- Hình dung về nhân vật Phan Bội Châu: người cao lớn, trán cao, đầu hói, mặt chữ điền, lông mày rậm, chòm râu đen, phong thái vừa bậc vừa hiền giả vừa chí sĩ, hai mắt sáng quắc sau cặp kính trắng, nhìn mọi người trìu mến.
Trang 48
- Giọng nói của cụ Phan sang sảng như chuông, khiến mọi người nín thở lắng nghe.
- Cụ nhắc đến tập sách Dư cửu niên lai sở trì chi chủ nghĩa với chương "Súc chủng đãi thời", khuyên hội viên Hội Quảng Trị học nhiều, hấp thụ kiến thức mới.
- Bước ngoặt của người kể chuyện: Sau đêm thao thức, quyết định rời Đồng Hới vào Sài Gòn viết báo, tìm "nơi trời cao biển rộng hơn".
- Tác giả tìm hiểu tình hình ngôn luận ở Sài Gòn qua báo L'Echo Annamite của Nguyễn Phan Long, gửi bài cho báo Việt Nam hồn xuất bản ở Pa-ri.
- Cuộc vận động bầu cử Viện Nhân dân đại biểu ở Trung Kì và sự xuất hiện của các nhân vật tiến bộ (Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Đơn Quý...) càng củng cố quyết tâm hoạt động của tác giả.
Các câu hỏi bên lề (side notes) trong văn bản
Sách in hai câu hỏi gợi dẫn ở lề phải, dùng để định hướng đọc hiểu:
- "Hình dung về nhân vật được tái hiện trong kí ức của tác giả." (trang 47)
- "Tác giả đã cảm nhận thế nào về sức ảnh hưởng của những nhân vật lịch sử đối với cá nhân mình?" (trang 48)
Đây là các câu hỏi gợi ý đọc (không phải bài tập chính thức cuối bài). Tuy nhiên, để hỗ trợ em học tốt, mình sẽ trả lời gợi ý cho cả hai:
🔍 Gợi ý trả lời câu hỏi bên lề
Câu hỏi 1: Hình dung về nhân vật được tái hiện trong kí ức của tác giả
Gợi ý:
Nhân vật Phan Bội Châu được tái hiện qua kí ức của tác giả bằng những chi tiết ngoại hình và phong thái rất ấn tượng:
- Ngoại hình: người cao lớn vượt lên trên cử tọa, trán cao, đầu hói, mặt chữ điền, lông mày rậm, chòm râu đen, hai mắt sáng quắc sau cặp kính trắng.
- Trang phục: mặc áo dài Trung Quốc — bộ áo cụ vẫn mặc trong thời hoạt động ở nước ngoài, gợi nhắc quãng đời bôn ba cách mạng.
- Phong thái: vừa có vẻ bậc hiền giả (dịu hiền, trìu mến nhìn mọi người) vừa có khí chất chí sĩ (mắt sáng quắc, giọng sang sảng như chuông).
- Giọng nói: vang, mạnh mẽ, cuốn hút, khiến mọi người nín thở hớp lấy từng lời.
→ Hình ảnh Phan Bội Châu hiện lên vừa gần gũi, thân thiết vừa lớn lao, đáng kính — đúng tầm vóc một nhà ái quốc vĩ đại trong mắt thế hệ thanh niên yêu nước.
Câu hỏi 2: Tác giả cảm nhận thế nào về sức ảnh hưởng của những nhân vật lịch sử đối với cá nhân mình?
Gợi ý:
- Cuộc gặp gỡ cụ Phan Bội Châu tạo ra bước ngoặt tư tưởng cho tác giả: đêm đó thao thức không ngủ, quyết định thoát khỏi cuộc sống "chôn vùi tuổi thanh niên" ở Đồng Hới.
- Sức ảnh hưởng thể hiện ở hành động cụ thể: tác giả rời quê vào Sài Gòn viết báo, tham gia hoạt động ngôn luận tiến bộ — tức là chuyển từ ngưỡng mộ thụ động sang hành động tích cực.
- Không chỉ cụ Phan, mà cả những nhân vật tiến bộ khác (Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Đơn Quý...) cũng "làm vững thêm quyết tâm" của tác giả.
- Tác giả nhận thức rõ: sự có mặt của cụ Phan "đủ nhắc nhở cho quốc dân" về nhiệm vụ tiếp nối sự nghiệp cách mạng mà thế hệ trước còn bỏ dở.
→ Những nhân vật lịch sử đóng vai trò người gieo mầm, thức tỉnh ý thức dân tộc và thôi thúc thế hệ trẻ hành động. Đây chính là giá trị cốt lõi của thể hồi kí: ghi lại quá trình giác ngộ cá nhân trong dòng chảy lịch sử.
🎯 Ghi nhớ: Hai trang này thuộc phần văn bản đọc hiểu (hồi kí). Khi đọc, cần chú ý: (1) cách tác giả khắc họa chân dung nhân vật lịch sử qua kí ức; (2) mối liên hệ giữa sự kiện lịch sử và bước ngoặt cá nhân của người kể chuyện — đây là đặc trưng quan trọng của thể loại hồi kí.