Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 55
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 55–56
Trang này không có bài tập dạng câu hỏi cần giải. Đây là phần VIẾT – hướng dẫn và bài viết tham khảo cho dạng bài "Viết bài văn nghị luận bàn về một vấn đề liên quan đến tuổi trẻ (Cách ứng xử trong các mối quan hệ gia đình, xã hội)".
Tuy nhiên, trang có đưa ra đề bài viết (yêu cầu thực hành) và các tiêu chí cần đạt. Dưới đây là phần hướng dẫn chi tiết để học sinh hoàn thành bài viết theo yêu cầu.
🔍 Kiến thức cần nhớ
Dạng bài: Nghị luận xã hội – bàn về cách ứng xử của tuổi trẻ trong các mối quan hệ gia đình và xã hội.
Yêu cầu của đề:
- Giới thiệu được vấn đề có ý nghĩa, liên quan đến cách ứng xử của tuổi trẻ trong các mối quan hệ gia đình và xã hội.
- Thể hiện được quan điểm cá nhân và đưa ra các lí lẽ, bằng chứng thuyết phục về cách ứng xử trong mối quan hệ được bàn luận.
- Nêu được ý kiến trái chiều và phản bác bằng lập luận chặt chẽ, sắc bén.
- Khẳng định được tầm quan trọng của cách ứng xử đối với việc phát triển, hoàn thiện con người cá nhân và xây dựng cộng đồng.
⚙️ Hướng dẫn viết bài (dựa trên bài tham khảo "Yêu là biết sống đẹp hơn")
Cách 1 — Dàn ý cơ bản theo bố cục 3 phần
Mở bài
- Dẫn dắt vào vấn đề cần bàn luận (một khía cạnh trong cách ứng xử của tuổi trẻ: tình yêu, tình bạn, quan hệ gia đình, ứng xử trên mạng xã hội...).
- Nêu rõ vấn đề nghị luận và tầm quan trọng của nó.
Ví dụ từ bài tham khảo: Tác giả mở bài bằng cách khẳng định tình yêu là vấn đề muôn đời, đặc biệt quan trọng với tuổi trẻ, từ đó đặt ra vấn đề cần bàn luận: cách ứng xử của tuổi trẻ với tình yêu.
Thân bài
Luận điểm 1: Bối cảnh và thuận lợi
- Phân tích bối cảnh xã hội hiện đại tác động đến vấn đề.
- Nêu những mặt tích cực, thuận lợi.
Ví dụ: Con người hiện đại được tự do lựa chọn trong tình yêu, không bị ràng buộc bởi hủ tục phong kiến.
Luận điểm 2: Những hạn chế, lệch lạc trong cách ứng xử (ý kiến trái chiều + phản bác)
- Nêu thực trạng tiêu cực, những cách ứng xử sai lệch.
- Phân tích nguyên nhân, hậu quả.
- Phản bác các quan niệm sai lầm bằng lí lẽ và dẫn chứng.
Ví dụ: Tác giả phản bác quan niệm yêu theo "trào lưu", coi tình yêu là "chiến tích", sống thử tùy tiện, hoặc hành xử bạo lực khi chia tay.
Luận điểm 3: Khẳng định cách ứng xử đúng đắn
- Đưa ra quan điểm cá nhân về cách ứng xử tốt đẹp.
- Dẫn chứng cụ thể, sinh động.
Ví dụ: Yêu là biết sống có trách nhiệm, đặt cuộc sống và hạnh phúc của người yêu lên hàng đầu. Tác giả kể câu chuyện đôi bạn trẻ ở trường mình làm dẫn chứng.
Kết bài
- Khẳng định lại tầm quan trọng của cách ứng xử đúng đắn.
- Liên hệ bản thân, rút ra bài học.
Cách 2 — Phương pháp viết nhanh theo sơ đồ tư duy
| Phần | Nội dung cốt lõi | Kỹ thuật |
|---|---|---|
| Mở bài | Vấn đề + Tầm quan trọng | Dẫn dắt từ câu nói/hiện tượng thực tế |
| Thân bài – Phần 1 | Giải thích + Bối cảnh | Định nghĩa, phân tích hai mặt |
| Thân bài – Phần 2 | Phản biện ý kiến trái chiều | Nêu → Phân tích → Bác bỏ |
| Thân bài – Phần 3 | Quan điểm đúng + Dẫn chứng | Lí lẽ + câu chuyện/số liệu cụ thể |
| Kết bài | Khẳng định + Bài học | Tổng hợp, liên hệ |
Mẹo: Khi viết phần phản bác ý kiến trái chiều, dùng cấu trúc: "Có người cho rằng... Tuy nhiên, thực tế cho thấy... Bởi vì..."
📝 Một số đề bài gợi ý để luyện tập
- Bàn về cách ứng xử của tuổi trẻ với tình yêu trong thời đại số.
- Bàn về văn hóa ứng xử của giới trẻ trên mạng xã hội.
- Bàn về cách ứng xử của con cái với cha mẹ trong gia đình hiện đại.
- Bàn về tình bạn và cách giữ gìn tình bạn đẹp ở tuổi học trò.
- Bàn về thái độ ứng xử của tuổi trẻ trước áp lực đồng trang lứa (peer pressure).
💡 Mẹo nhớ: Bài nghị luận xã hội hay cần có: Lí lẽ sắc bén + Dẫn chứng cụ thể + Phản biện thuyết phục. Nhớ công thức "3P": Phân tích – Phản biện – Phương hướng.
⚠️ Lưu ý thi: Dạng bài nghị luận về cách ứng xử thường xuất hiện trong đề thi THPT. Lỗi phổ biến nhất là: (1) Chỉ nêu hiện tượng mà không phân tích sâu; (2) Thiếu phần phản biện ý kiến trái chiều; (3) Dẫn chứng chung chung, không cụ thể. Bài tham khảo "Yêu là biết sống đẹp hơn" là mẫu tốt vì có đủ cả ba yếu tố: phân tích bối cảnh, phản bác quan niệm sai, và khẳng định cách ứng xử đúng kèm dẫn chứng sinh động.
🎯 Ghi nhớ: Viết nghị luận xã hội không chỉ là trình bày ý kiến mà còn phải thuyết phục người đọc. Muốn thuyết phục, cần: lập luận logic, dẫn chứng xác thực, và thể hiện được chiều sâu tư duy qua phần phản biện.