Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 58

🔍 Tổng quan nội dung

Trang 58 chứa phần CỦNG CỐ, MỞ RỘNG với 4 bài tập cần giải.

Trang 59 là phần THỰC HÀNH ĐỌC - giới thiệu văn bản "Vĩ tuyến 17" (trích Gánh gánh... gồng gồng...) của tác giả Xuân Phượng. Đây là phần lý thuyết hướng dẫn đọc và đoạn trích văn bản, không có bài tập.

---

⚙️ Bài tập (Phần CỦNG CỐ, MỞ RỘNG - Trang 58)

Câu 1

Đề bài: So sánh đặc điểm "ghi chép sự thật" của phóng sự và hồi kí qua hai văn bản Nghệ thuật băm thịt gà và Bước vào đời.

---

Cách 1 — Phân tích đối chiếu theo tiêu chí

Bước 1: Xác định đặc điểm chung

Cả phóng sự và hồi kí đều là thể loại kí - ghi chép sự thật, đảm bảo tính xác thực của sự kiện, con người được phản ánh.

Bước 2: So sánh chi tiết

Bước 3: Kết luận

• Nghệ thuật băm thịt gà: Ghi chép sự thật về một hiện tượng xã hội (nghề nấu cỗ thuê), tác giả đóng vai người quan sát, điều tra.
• Bước vào đời: Ghi chép sự thật về chính cuộc đời tác giả, những trải nghiệm tuổi trẻ được kể lại từ góc nhìn hồi tưởng.

---

Cách 2 — Phân tích qua ví dụ cụ thể từ văn bản

Phóng sự "Nghệ thuật băm thịt gà":

• Tác giả Vũ Bằng ghi chép về nghề nấu cỗ thuê ở Hà Nội
• Sự thật được thu thập qua quan sát trực tiếp, phỏng vấn
• Mang tính phát hiện vấn đề xã hội

Hồi kí "Bước vào đời":

• Tác giả Tô Hoài kể về tuổi thơ, quá trình trưởng thành của mình
• Sự thật là ký ức cá nhân, được lọc qua cảm xúc và suy ngẫm
• Mang tính tự thuật, chiêm nghiệm

💡 Mẹo nhớ: Phóng sự = "Phóng" ra ngoài quan sát xã hội; Hồi kí = "Hồi" tưởng về bản thân.

---

Câu 2

Đề bài: Tìm đọc một số phóng sự và hồi kí của Việt Nam được trao giải thưởng trong những năm qua.

---

Cách 1 — Liệt kê theo thể loại

Một số phóng sự tiêu biểu:

1. "Cái đêm hôm ấy... đêm gì?" - Phùng Gia Lộc (1988)

• Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam
• Nội dung: Phản ánh đời sống nông thôn thời kỳ bao cấp

1. "Lời khai của bị can" - Trần Huy Quang

• Phóng sự điều tra về các vấn đề xã hội

1. Các phóng sự của Vũ Trọng Phụng: Cạm bẫy người, Kỹ nghệ lấy Tây, Cơm thầy cơm cô

• Kinh điển của phóng sự Việt Nam

Một số hồi kí tiêu biểu:

1. "Cát bụi chân ai", "Chiều chiều" - Tô Hoài

• Hồi kí về giới văn nghệ sĩ Việt Nam

1. "Nhật kí Đặng Thùy Trâm" - Đặng Thùy Trâm

• Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2005

1. "Gánh gánh... gồng gồng..." - Xuân Phượng

• Giải Sách Hay 2020
• Hồi kí về cuộc đời nữ đạo diễn, nhà văn

1. "Hồi kí Nguyễn Hiến Lê" - Nguyễn Hiến Lê

• Tác phẩm kinh điển về cuộc đời học giả

---

Cách 2 — Hướng dẫn tìm kiếm

Nguồn tìm kiếm:

• Website Hội Nhà văn Việt Nam
• Giải thưởng Sách Quốc gia hàng năm
• Giải Sách Hay (do Viện IRED tổ chức)
• Thư viện trường, thư viện tỉnh/thành phố

Tiêu chí chọn đọc:

• Tác phẩm được giải thưởng văn học uy tín
• Tác giả có đóng góp cho nền văn học Việt Nam
• Nội dung phù hợp với lứa tuổi học sinh

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi này yêu cầu học sinh tự tìm hiểu, mở rộng kiến thức. Trong bài kiểm tra, có thể được hỏi về đặc điểm thể loại qua các tác phẩm cụ thể.

---

Câu 3

Đề bài: Cho các đề bài sau:

• Đề 1: Từ điểm nhìn của thế hệ thanh niên hôm nay, bạn hãy suy nghĩ và phác hoạ chân dung một người thành đạt trẻ tuổi.
• Đề 2: Biết trân trọng cái đẹp của người khác cũng là một cách làm đẹp chính mình. Trình bày suy nghĩ của bạn về ý kiến này.

Yêu cầu:

• Lập dàn ý cho một trong hai đề bài trên.
• Chọn một ý mà bạn tâm đắc để viết thành một đoạn văn.

---

Cách 1 — Dàn ý Đề 1

DÀN Ý: Chân dung người thành đạt trẻ tuổi

I. Mở bài

• Dẫn dắt: Thế hệ trẻ ngày nay có nhiều cơ hội để khẳng định bản thân
• Nêu vấn đề: Thế nào là người thành đạt trẻ tuổi trong mắt thanh niên hiện đại?

II. Thân bài

1. Giải thích khái niệm

• "Thành đạt": Đạt được thành công trong sự nghiệp, cuộc sống
• "Trẻ tuổi": Độ tuổi thanh niên (18-35 tuổi)
• Người thành đạt trẻ tuổi: Người sớm gặt hái thành công, có đóng góp cho xã hội

2. Phác họa chân dung người thành đạt trẻ tuổi

a) Về phẩm chất:

• Có đam mê, hoài bão lớn
• Kiên trì, không ngại thất bại
• Sáng tạo, dám nghĩ dám làm
• Có trách nhiệm với cộng đồng

b) Về năng lực:

• Giỏi chuyên môn, không ngừng học hỏi
• Biết nắm bắt cơ hội thời đại
• Có kỹ năng mềm: giao tiếp, lãnh đạo, làm việc nhóm
• Thích ứng nhanh với thay đổi

c) Về thành tựu:

• Thành công trong lĩnh vực theo đuổi
• Tạo ra giá trị cho xã hội
• Truyền cảm hứng cho người khác

3. Dẫn chứng minh họa

• Các doanh nhân trẻ thành đạt
• Các nhà khoa học, nghệ sĩ trẻ tài năng
• Những người trẻ có đóng góp cho cộng đồng

4. Bài học cho bản thân

• Xác định mục tiêu, đam mê
• Rèn luyện phẩm chất, năng lực
• Hành động ngay từ hôm nay

III. Kết bài

• Khẳng định: Thành đạt không chỉ là giàu có, mà là sống có ý nghĩa
• Liên hệ bản thân: Quyết tâm phấn đấu

---

ĐOẠN VĂN MẪU (Ý tâm đắc: Phẩm chất kiên trì)

Trong chân dung người thành đạt trẻ tuổi, phẩm chất tôi tâm đắc nhất chính là sự kiên trì, không ngại thất bại. Thành công không bao giờ đến dễ dàng, đặc biệt với những người trẻ còn thiếu kinh nghiệm. Những doanh nhân trẻ thành đạt như Jack Ma từng bị từ chối hàng chục lần trước khi xây dựng được đế chế Alibaba. Ở Việt Nam, nhiều startup trẻ cũng trải qua vô số lần thất bại trước khi gặt hái thành công. Điều khác biệt giữa họ và những người bỏ cuộc chính là khả năng đứng dậy sau mỗi lần vấp ngã, biến thất bại thành bài học quý giá. Sự kiên trì không phải là cố chấp mù quáng, mà là biết rút kinh nghiệm, điều chỉnh hướng đi và tiếp tục tiến về phía trước. Đây là phẩm chất mà thế hệ trẻ chúng tôi cần rèn luyện mỗi ngày, bởi con đường đến thành công luôn trải đầy chông gai.

---

Cách 2 — Dàn ý Đề 2

DÀN Ý: Biết trân trọng cái đẹp của người khác cũng là một cách làm đẹp chính mình

I. Mở bài

• Dẫn dắt: Trong cuộc sống, mỗi người đều có vẻ đẹp riêng
• Nêu vấn đề: Ý kiến "Biết trân trọng cái đẹp của người khác cũng là một cách làm đẹp chính mình"

II. Thân bài

1. Giải thích

• "Cái đẹp của người khác": Vẻ đẹp ngoại hình, tâm hồn, tài năng, phẩm chất của người xung quanh
• "Trân trọng": Nhìn nhận, đánh giá đúng, ngưỡng mộ chân thành
• "Làm đẹp chính mình": Hoàn thiện bản thân về nhân cách, tâm hồn
• Ý nghĩa: Khi biết trân trọng vẻ đẹp của người khác, ta đang bồi đắp vẻ đẹp tâm hồn cho chính mình

2. Bàn luận

a) Tại sao trân trọng cái đẹp của người khác là làm đẹp chính mình?

• Thể hiện tâm hồn rộng mở, không đố kỵ, nhỏ nhen
• Cho thấy sự khiêm tốn, biết học hỏi
• Tạo mối quan hệ tốt đẹp với mọi người
• Có động lực để hoàn thiện bản thân

b) Biểu hiện của việc trân trọng cái đẹp của người khác:

• Khen ngợi chân thành khi người khác làm tốt
• Học hỏi những điều hay từ người xung quanh
• Không ghen tị, nói xấu, hạ thấp người khác
• Lan tỏa những điều tích cực

c) Phê phán thái độ sai lệch:

• Đố kỵ, ghen ghét thành công của người khác
• Chỉ nhìn thấy khuyết điểm, không thấy ưu điểm
• Tự cao, cho mình hơn người

3. Bài học

• Rèn luyện cái nhìn tích cực
• Học cách khen ngợi chân thành
• Biến sự ngưỡng mộ thành động lực phấn đấu

III. Kết bài

• Khẳng định tính đúng đắn của ý kiến
• Liên hệ: Mỗi người hãy là tấm gương phản chiếu vẻ đẹp của nhau

---

ĐOẠN VĂN MẪU (Ý tâm đắc: Trân trọng cái đẹp thể hiện tâm hồn rộng mở)

Biết trân trọng cái đẹp của người khác trước hết thể hiện một tâm hồn rộng mở, không đố kỵ, nhỏ nhen. Trong cuộc sống, không ít người khi thấy người khác thành công liền sinh lòng ghen tị, tìm cách hạ thấp hoặc phủ nhận. Thái độ ấy không làm họ tốt đẹp hơn mà chỉ khiến tâm hồn trở nên u ám, méo mó. Ngược lại, người biết trân trọng vẻ đẹp của người khác là người có trái tim bao dung, biết vui với niềm vui của đồng loại. Khi ta chân thành ngưỡng mộ tài năng của một nghệ sĩ, khen ngợi sự chăm chỉ của một người bạn, hay trân trọng lòng tốt của một người xa lạ, chính lúc đó ta đang nuôi dưỡng những hạt giống tốt đẹp trong tâm hồn mình. Vẻ đẹp tâm hồn ấy sẽ tỏa sáng, khiến ta trở nên đáng mến trong mắt mọi người. Như vậy, trân trọng cái đẹp của người khác chính là cách làm đẹp chính mình một cách tự nhiên và bền vững nhất.

💡 Mẹo nhớ: Dàn ý nghị luận xã hội: Giải thích → Bàn luận (Tại sao? Biểu hiện? Phê phán?) → Bài học

---

Câu 4

Đề bài: Cho đề tài: Sống phải là toả sáng.

• Chuẩn bị nội dung thuyết trình về ý kiến trên.
• Tổ chức thuyết trình theo nhóm từ nội dung đã chuẩn bị.

---

Cách 1 — Dàn ý thuyết trình chi tiết

NỘI DUNG THUYẾT TRÌNH: SỐNG PHẢI LÀ TỎA SÁNG

I. Phần mở đầu (1-2 phút)

Gợi ý cách mở đầu:

• Đặt câu hỏi: "Các bạn có bao giờ tự hỏi: Mình sống để làm gì?"
• Kể một câu chuyện ngắn về người truyền cảm hứng
• Trích dẫn câu nói hay: "Đừng hỏi cuộc đời cho bạn gì, hãy hỏi bạn cho cuộc đời gì"

Giới thiệu đề tài: "Sống phải là tỏa sáng" - một quan niệm sống tích cực mà chúng tôi muốn chia sẻ hôm nay.

II. Phần nội dung chính (5-7 phút)

1. Giải thích quan niệm (1-2 phút)

• "Tỏa sáng" không chỉ là nổi tiếng, giàu có
• Tỏa sáng là sống có ý nghĩa, có giá trị, có đóng góp
• Mỗi người đều có thể tỏa sáng theo cách riêng

2. Tại sao sống phải là tỏa sáng? (2-3 phút)

a) Đối với bản thân:

• Khẳng định giá trị, ý nghĩa sự tồn tại
• Tạo động lực phấn đấu, hoàn thiện
• Sống vui vẻ, hạnh phúc, không hối tiếc

b) Đối với xã hội:

• Đóng góp cho cộng đồng
• Truyền cảm hứng cho người khác
• Tạo ra những thay đổi tích cực

3. Làm thế nào để tỏa sáng? (2 phút)

• Khám phá và phát huy thế mạnh bản thân
• Sống chân thành, tử tế với mọi người
• Không ngừng học hỏi, phát triển
• Dám ước mơ và hành động
• Lan tỏa năng lượng tích cực

4. Dẫn chứng minh họa

• Những tấm gương tỏa sáng trong cuộc sống
• Có thể là người nổi tiếng hoặc người bình thường

III. Phần kết luận (1 phút)

• Tóm tắt thông điệp chính
• Lời kêu gọi: "Hãy để ánh sáng của bạn chiếu rọi!"
• Cảm ơn người nghe

---

Cách 2 — Hướng dẫn tổ chức thuyết trình nhóm

BƯỚC 1: Phân công nhiệm vụ

BƯỚC 2: Chuẩn bị

• Họp nhóm thống nhất nội dung
• Mỗi người viết phần của mình
• Chuẩn bị slide PowerPoint (nếu có)
• Tập dượt trước khi thuyết trình

BƯỚC 3: Thực hiện thuyết trình

• Thời gian: 8-10 phút
• Chuyển giao mạch lạc giữa các phần
• Tương tác với người nghe
• Trả lời câu hỏi sau thuyết trình

BƯỚC 4: Đánh giá

• Nhận xét từ các nhóm khác
• Đánh giá của giáo viên
• Rút kinh nghiệm

⚠️ Lưu ý thi: Kỹ năng thuyết trình là một phần quan trọng trong chương trình Ngữ văn 12. Học sinh cần nắm vững cấu trúc bài thuyết trình và kỹ năng trình bày trước đám đông.

---

📚 Nội dung Trang 59 (Phần THỰC HÀNH ĐỌC)

Trang này không có bài tập, mà là phần giới thiệu văn bản đọc hiểu mới.

Tóm tắt nội dung:

1. Hướng dẫn đọc văn bản hồi kí:

• Chú ý yếu tố thời gian, không gian; mối liên hệ giữa người ghi chép và sự việc
• Sự việc, con người để lại ấn tượng sâu sắc với tác giả
• Hiện thực đời sống lịch sử - xã hội được phản ánh
• Cảm xúc cá nhân và văn phong của tác giả

2. Văn bản "Vĩ tuyến 17":

• Trích từ hồi kí Gánh gánh... gồng gồng... của Xuân Phượng
• Xuân Phượng (1929): Nữ đạo diễn, nhà văn, quê Thừa Thiên Huế
• Nội dung: Kể về cuộc gặp gỡ với Chủ tịch Hồ Chí Minh vào tháng 5/1967

---

🎯 Ghi nhớ: - Phóng sự ghi chép sự thật khách quan từ xã hội; hồi kí ghi chép sự thật từ ký ức cá nhân. - Nghị luận xã hội cần có: Giải thích → Bàn luận → Dẫn chứng → Bài học. - Thuyết trình hiệu quả cần: Nội dung rõ ràng + Trình bày tự tin + Tương tác với người nghe.