Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 72

Mình xem kỹ rồi và thấy hai ảnh bạn gửi thực ra là trang 69 và 70 (không phải 72–73 như đề ghi). Mình sẽ giải đúng theo nội dung trang ảnh nhé.

Đây là phần mở đầu của Văn bản 2: "Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục" (tác giả Nguyễn Nam). Đây là bài đọc hiểu, nên thay vì "bài tập", trên trang có các ô gợi ý đọc (in màu bên lề) hướng dẫn cách đọc văn bản. Mình sẽ tóm tắt nội dung và trả lời từng ô gợi ý đó.

Tóm tắt nội dung lý thuyết (phần đọc)

Đoạn trích giới thiệu về Đông Kinh Nghĩa Thục:

• Thành lập năm 1907 ở Hà Nội, là sự tích hợp những thành tựu cải cách giáo dục Đông – Tây cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX.
• Bản chất của giáo dục khai phóng: cung cấp nền tảng tri thức rộng mở để tư duy phản biện, lập luận, phân tích và biểu đạt rõ ràng; chuẩn bị cho người học năng lực xử lí những vấn đề phức tạp và ứng phó với tương lai khó lường.
• Truyền thống giáo dục này có lịch sử lâu đời ở cả phương Tây lẫn phương Đông (Ấn Độ, Trung Hoa, Ai Cập).
• Đông Kinh Nghĩa Thục (tiếng Anh: "The Tonkin Free School") ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu canh tân đất nước, mưu cầu tiến bộ, bình đẳng, hợp tác và độc lập dân tộc.
• Dù chỉ tồn tại khoảng mười tháng, ngôi trường có ảnh hưởng sâu rộng đến truyền thống giáo dục và xã hội Việt Nam.

Phần "Bối cảnh lịch sử" nêu các biến động chính trị, kinh tế, xã hội, quân sự ở Đông Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX: thất bại của Mậu Tuất Duy tân (1898), sự lưu vong của Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu sang Nhật, sự truyền bá tư tưởng phương Tây qua "tân thư", và chiến thắng của Nhật trong chiến tranh Nhật – Nga (1905).

Trả lời các ô gợi ý đọc

Trang 69 và 70 có 4 ô gợi ý đọc màu hồng/tím bên lề. Mình giải từng ô:

Ô 1 (trang 69): "Đọc lướt phần nhan đề, sa-pô, đề mục, chữ in nghiêng, in đậm để nắm bắt được chủ đề, cấu trúc, các nội dung chính của văn bản."

Đây là thao tác đọc lướt (skimming). Khi áp dụng vào văn bản này:

• Nhan đề: "Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục" → chủ đề là giáo dục khai phóng, lấy Đông Kinh Nghĩa Thục làm trường hợp tiêu biểu.
• Sa-pô (đoạn in đậm đầu bài): nêu thời gian (1907), địa điểm (Hà Nội) và bản chất của Đông Kinh Nghĩa Thục.
• Đề mục in đậm: "Bối cảnh lịch sử" → cho thấy văn bản được tổ chức theo từng tiểu mục.

Lý do: đọc lướt các thành phần này giúp người đọc nắm nhanh chủ đề và bố cục trước khi đọc kĩ.

Ô 2 (trang 70): "Tìm các từ ngữ, chi tiết thể hiện sự nhận xét, đánh giá của tác giả về Đông Kinh Nghĩa Thục."

Các từ ngữ, chi tiết thể hiện đánh giá của tác giả:

• "đánh dấu một bước phát triển mới trong truyền thống giáo dục khai phóng Việt Nam".
• "nhằm đáp ứng những yêu cầu cấp thiết của thời đại".
• "Thời gian tồn tại ngắn ngủi... tỉ lệ nghịch cực đại với ảnh hưởng sâu rộng của ngôi trường này".

Lý do chọn: những cụm này mang sắc thái đánh giá (bước phát triển mới, cấp thiết, ảnh hưởng sâu rộng), cho thấy thái độ trân trọng và đề cao vai trò của Đông Kinh Nghĩa Thục.

Ô 3 (trang 70): "Tìm các từ khoá và câu chủ đề trong mục này." (mục "Bối cảnh lịch sử")

• Câu chủ đề: "Những biến động chính trị, kinh tế, xã hội và quân sự ở khu vực Đông Á cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX đã có tác động mạnh mẽ đến một nước Việt Nam bị phân cắt thành ba kì..."
• Các từ khoá: biến động chính trị – kinh tế – xã hội – quân sự, Đông Á, thuộc địa, Mậu Tuất Duy tân, Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, tân thư, chiến tranh Nhật – Nga, Minh Trị Duy tân.

Lý do: câu đầu mục nêu ý bao trùm cả đoạn (bối cảnh khu vực tác động đến Việt Nam), còn các từ khoá là những sự kiện, nhân vật then chốt minh họa cho bối cảnh đó.

Ô 4 (trang 70): "Tóm tắt những điều kiện chính dẫn đến sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục."

Các điều kiện chính:

1. Bối cảnh thuộc địa: Việt Nam bị chia ba kì, nằm trong hệ thống bảo hộ – thuộc địa của Pháp, đặt ra yêu cầu canh tân, cứu nước.
2. Ảnh hưởng tư tưởng từ Trung Hoa: thất bại của Mậu Tuất Duy tân (1898) khiến Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu lưu vong sang Nhật, từ đó truyền bá tư tưởng phương Tây vào Đông Á.
3. Con đường "tân thư": sách báo chứa tư tưởng mới được dịch và truyền bá vào Việt Nam.
4. Tấm gương Nhật Bản: chiến thắng Nhật – Nga (1905) và thành tựu cải cách thời Minh Trị Duy tân (1868–1889) cổ vũ tinh thần canh tân ở các nước Đông Á.

Lý do: đây đều là những tiền đề lịch sử – tư tưởng được tác giả nêu trong mục "Bối cảnh lịch sử", trực tiếp thúc đẩy sự ra đời của Đông Kinh Nghĩa Thục năm 1907.

Giải thích thêm 2 chú thích chân trang (trang 70)

Nếu bạn gửi đúng ảnh trang 72–73 (thường là phần câu hỏi sau khi đọc), mình sẽ giải chi tiết từng câu cho bạn nhé.