Giải Ngữ Văn 12 - Tập Hai trang 94
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 94–95
Hai trang này là phần mở đầu của Bài 9: Văn học và cuộc đời (sách Ngữ văn 12 – Tập Hai, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống). Đây là phần lý thuyết, gồm Yêu cầu cần đạt và Tri thức Ngữ văn, không có bài tập. Mình tóm tắt và hệ thống lại nội dung để bạn dễ nắm nhé.
Yêu cầu cần đạt của Bài 9
Sau bài học, học sinh cần:
- Phân tích, đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp của văn bản qua hình thức nghệ thuật; thấy được sự phù hợp giữa chủ đề, tư tưởng và cảm hứng chủ đạo.
- Phân tích, đánh giá được giá trị nhận thức, giáo dục, thẩm mĩ của tác phẩm; phát hiện giá trị văn hóa, triết lí nhân sinh.
- Có nhận thức đúng về giữ gìn và phát triển tiếng Việt.
- Viết được bài phát biểu trong lễ phát động một phong trào/hoạt động xã hội.
- Biết thuyết trình về vấn đề cơ hội và thách thức đối với đất nước.
- Biết sống chủ động, lạc quan, vượt lên nghịch cảnh.
Tri thức Ngữ văn
1. Giá trị của tác phẩm văn học
Tác phẩm văn học mang bốn giá trị cơ bản:
| Giá trị | Nội dung cốt lõi |
|---|---|
| Nhận thức | Mang lại tri thức tổng hợp về cuộc sống (chính trị, lịch sử, địa lí, văn hóa, phong tục...); giúp người đọc thấu hiểu thế giới con người và chính mình; nhận thức cả những điều phi lí, "bất khả tri", từ đó xây dựng tâm thế sống tích cực. |
| Giáo dục | Tác động đến nhân sinh quan; qua hình tượng nghệ thuật khơi dậy cảm xúc tốt đẹp (ngưỡng mộ cái đẹp, căm phẫn cái xấu), khiến con người tự chuyển hóa, tự hoàn thiện bản thân. |
| Thẩm mĩ | Định hướng lí tưởng thẩm mĩ, mài sắc giác quan thẩm mĩ; giúp người đọc biết rung động, thẩm định, thưởng thức và phát hiện cái đẹp trong nghệ thuật lẫn cuộc sống. |
| Văn hóa | Văn học là thành tố quan trọng của văn hóa; giúp hiểu lời ăn tiếng nói, lối sống, cách nghĩ, truyền thống, phong tục của một cộng đồng; vừa bảo tồn giá trị văn hóa cũ, vừa sáng tạo giá trị mới. |
2. Chủ đề, tư tưởng và cảm hứng của tác phẩm văn học
- Chủ đề: vấn đề trọng tâm, phương diện chính yếu của đề tài, là tư tưởng quán xuyến trong tác phẩm. Chủ đề thể hiện sự tìm tòi, chiều sâu tư tưởng và cá tính sáng tạo của nhà văn, tạo nên tầm vóc tác phẩm.
- Tư tưởng: sự nhận thức, lí giải của nhà văn về đời sống, bộc lộ qua cách chọn đề tài, tổ chức hình tượng, sử dụng ngôn từ. Tư tưởng biểu hiện qua hai bình diện:
- Sự lí giải chủ đề: lập trường, quan điểm để nhà văn cắt nghĩa tình huống, sự kiện, nhân vật → làm nên chiều sâu tư tưởng.
- Cảm hứng: cảm xúc mãnh liệt, dồn nén cao độ, thúc đẩy hành động sáng tạo → khơi gợi sự đồng cảm, tác động mạnh đến cảm xúc người đọc.
- Chủ đề, tư tưởng là lớp nội dung chủ quan của tác phẩm, thể hiện cách tiếp cận, suy ngẫm, đánh giá và xúc cảm riêng của mỗi nhà văn.
3. Giữ gìn và phát triển tiếng Việt
- Tiếng Việt (và mọi ngôn ngữ) là thực thể sống động, không ngừng phát triển theo đời sống xã hội.
- Giữ gìn sự trong sáng và phát triển tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người với tiếng nói cha ông để lại.
- Việc này có hai mặt gắn bó:
- Tuân thủ các quy ước chung về ngữ âm, chính tả, từ ngữ, ngữ pháp đã được xác lập qua lịch sử.
- Sử dụng ngôn ngữ sáng tạo, bổ sung yếu tố mới để tiếng Việt đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu giao tiếp.
Vì đây là phần tri thức nền, bạn nên ghi nhớ kỹ ba khối khái niệm trên (giá trị tác phẩm; chủ đề – tư tưởng – cảm hứng; giữ gìn tiếng Việt) vì chúng sẽ là công cụ phân tích cho toàn bộ các văn bản đọc trong Bài 9. Nếu bạn gửi đúng trang 94–95 (phần văn bản đọc hoặc câu hỏi), mình sẽ giải chi tiết từng câu nhé.