Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 153

📋 Nhận xét về nội dung trang

Hai trang này thuộc phần THỰC HÀNH ĐỌC và chứa:

1. Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản (3 yêu cầu định hướng)
2. Văn bản đọc: Trích đoạn vở bi kịch "Prô-mê-tê bị xiềng" của Ét-sin (Eschyle)

---

🔍 Kiến thức cần nhớ

Về tác giả Ét-sin (Eschyle)

• Sống khoảng 525 – 456 trước Công nguyên
• Người Hy Lạp, đóng vai trò lớn trong lịch sử phát triển của nền bi kịch cổ đại
• Sáng tác 70 vở bi kịch và 20 vở kịch xa-tia (satire)
• Hiện chỉ còn lại 7 tác phẩm: Những thiếu nữ cầu xin, Quân Ba Tư, Bảy tướng đánh thành Te-bơ, Prô-mê-tê bị xiềng, A-ga-mem-nông, Những thiếu nữ viếng mộ, Những nữ thần ân đức

Về vở kịch "Prô-mê-tê bị xiềng"

• Là vở bi kịch nổi tiếng nhất trong số những vở bi kịch còn lại của Ét-sin
• Khai thác đề tài từ thần thoại Hy Lạp về Prô-mê-tê – vị thần đã cả gan đánh cắp lửa trời về cho loài người
• Prô-mê-tê bị thần Dớt (Zeus) trừng phạt nặng nề: bị đóng đinh trên đỉnh núi Cô-ca-dơ (Caucase), bị một con diều hâu ngày đêm moi gan móc ruột

Các nhân vật thần thoại được nhắc đến

---

⚙️ Bài tập

Phần "Một số điều cần lưu ý khi đọc văn bản" đưa ra 3 yêu cầu mà học sinh cần thực hiện sau khi đọc văn bản:

---

Câu 1: Tìm hiểu thêm truyện kể về thần Prô-mê-tê (Prométhée) trong thần thoại Hy Lạp

Đề bài: Tìm hiểu thêm truyện kể về thần Prô-mê-tê (Prométhée) trong thần thoại Hy Lạp.

Cách 1 — Tóm tắt theo trình tự sự kiện

Nguồn gốc:

• Prô-mê-tê là một vị thần Ti-tan (Titan), con của thần Ti-tan I-a-pê-tốt và nữ thần Tê-mít (hoặc Clymene theo một số dị bản)
• Tên "Prô-mê-tê" có nghĩa là "người biết trước" – ông có khả năng tiên tri

Công lao với loài người:

• Prô-mê-tê được coi là vị thần bảo hộ loài người
• Theo một số truyền thuyết, chính ông đã nặn ra con người từ đất sét
• Ông dạy loài người nhiều kỹ năng: xây dựng, y học, thiên văn, số học, chữ viết...

Sự kiện đánh cắp lửa:

• Thần Dớt (Zeus) giấu lửa không cho loài người sử dụng
• Prô-mê-tê thương xót loài người sống trong bóng tối và giá lạnh
• Ông lén lấy lửa từ đỉnh Olympus (hoặc từ cỗ xe của thần Mặt Trời Hê-li-ốt) giấu trong thân cây thì là rỗng, mang xuống trao cho loài người

Hình phạt:

• Thần Dớt nổi giận, ra lệnh cho thần Hê-phai-tốt (thần thợ rèn) xiềng Prô-mê-tê vào vách đá trên đỉnh núi Cô-ca-dơ (Caucase)
• Mỗi ngày, một con đại bàng (hoặc diều hâu) đến mổ gan ông
• Ban đêm, gan lại mọc lại để hôm sau tiếp tục chịu cực hình
• Hình phạt này kéo dài hàng nghìn năm

Được giải thoát:

• Cuối cùng, anh hùng Hê-ra-clét (Hercules) đã bắn chết con đại bàng và giải thoát Prô-mê-tê
• Thần Dớt đồng ý tha cho Prô-mê-tê với điều kiện ông phải đeo một chiếc nhẫn có gắn mảnh đá từ núi Caucase – biểu tượng cho việc ông vẫn bị "xiềng" với ngọn núi

Cách 2 — Phân tích ý nghĩa biểu tượng

Prô-mê-tê là biểu tượng của:

💡 Mẹo nhớ: Prô-mê-tê = "Prometheus" trong tiếng Anh. Hình ảnh này xuất hiện nhiều trong văn học, nghệ thuật phương Tây như biểu tượng của sự sáng tạo và tinh thần tự do.

---

Câu 2: Chỉ ra đặc điểm tính cách của nhân vật Prô-mê-tê được bộc lộ qua lời thoại

Đề bài: Chỉ ra đặc điểm tính cách của nhân vật Prô-mê-tê được bộc lộ qua lời thoại của chính nhân vật này.

Cách 1 — Phân tích từng đoạn lời thoại

Đoạn 1: "Quả thực với ta, chỉ nhắc tới đã là chua xót! / Mà lặng đi càng nặng nổi đau thương."

→ Tính cách: Nhạy cảm, sâu sắc, biết đau đớn trước nỗi khổ của mình nhưng không than vãn yếu đuối.

Đoạn 2: "Cả hai bên đều xao xuyến bàng hoàng, / Từ các thần linh buông mình trong oán hận"

→ Tính cách: Có tầm nhìn bao quát, nhận thức rõ tình thế phức tạp của cuộc tranh giành quyền lực giữa các thần.

Đoạn 3: "Ta đã lựa những câu khuyên khôn khéo chân tình / Góp với các Khổng Lồ con U-ra-nốt và Trái Đất / Nhưng họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước"

→ Tính cách:

• Khôn ngoan, sáng suốt: Biết dùng lời khuyên chân tình thay vì bạo lực
• Có thiện chí hòa giải: Cố gắng góp ý để tránh xung đột

Đoạn 4: "Tin ở sức mình họ tưởng đâu có thể dễ như không / Dùng bạo lực giản đơn chiếm đoạt ngai vàng!"

→ Tính cách: Thấu hiểu bản chất sự việc, nhận ra sự ngạo mạn và sai lầm của những kẻ chỉ tin vào sức mạnh.

Đoạn 5: "Nhưng ta, thì mẹ ta – Tê-mít... / Đã bao lần nói cho ta biết trước tương lai / Sẽ diễn biến ra sao những lúc sau này, / Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh / Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng"

→ Tính cách:

• Biết lắng nghe và tin tưởng mẹ: Tôn trọng lời dạy của Tê-mít
• Có trí tuệ vượt trội: Hiểu rằng mưu trí quan trọng hơn bạo lực

Đoạn 6: "Ta giãi bày thông tỏ mọi điều trên, / Nhưng họ không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn!"

→ Tính cách: Chân thành, thẳng thắn nhưng cũng cô đơn, bị hiểu lầm khi lời nói không được lắng nghe.

Đoạn 7: "Trong tình huống ấy, ta nghĩ bụng: với ta, tốt nhất / Là kéo cả mẹ ta đứng về phía Dớt"

→ Tính cách: Quyết đoán, biết tính toán chiến lược, chọn phe một cách có suy nghĩ chứ không mù quáng.

Cách 2 — Tổng hợp theo nhóm đặc điểm

⚠️ Lưu ý thi: Khi phân tích tính cách nhân vật qua lời thoại trong kịch, cần: - Trích dẫn cụ thể lời thoại - Chỉ ra ngữ cảnh của lời thoại - Rút ra đặc điểm tính cách tương ứng

---

Câu 3: Nêu thông điệp chính của văn bản

Đề bài: Nêu thông điệp chính của văn bản.

Cách 1 — Phân tích theo nội dung trích đoạn

Dựa trên đoạn trích, có thể rút ra các thông điệp sau:

Thông điệp 1: Trí tuệ và mưu lược quan trọng hơn bạo lực

Prô-mê-tê nhấn mạnh: "Rằng nhờ mưu mẹo chứ không phải bạo quyền và sức mạnh / Mà ngôi thống trị vào tay người chiến thắng"

→ Sức mạnh thô bạo không phải là yếu tố quyết định thắng lợi. Trí tuệ, sự khôn ngoan mới là chìa khóa dẫn đến thành công bền vững.

Thông điệp 2: Lời nói chân thành thường bị phớt lờ

Prô-mê-tê đã cố gắng khuyên can các Khổng Lồ nhưng "họ không nghe, họ khinh dùng mưu chước", thậm chí "không thèm ban cho ta đến cả một cái nhìn".

→ Những người ngạo mạn, tin vào sức mạnh thường không chịu lắng nghe lời khuyên đúng đắn, dẫn đến thất bại.

Thông điệp 3: Sự cô đơn của người có tầm nhìn xa

Prô-mê-tê biết trước tương lai nhưng không ai tin, không ai nghe. Ông phải tự mình đưa ra quyết định.

→ Người có trí tuệ vượt trội đôi khi phải chịu sự cô đơn vì không được đồng loại thấu hiểu.

Cách 2 — Khái quát thông điệp chính

Thông điệp chính của văn bản:

Văn bản ca ngợi trí tuệ, sự sáng suốt và bản lĩnh của Prô-mê-tê – một vị thần dám đi ngược lại số đông, dám đưa ra quyết định dựa trên lý trí chứ không phải cảm tính hay sức mạnh. Đồng thời, văn bản cũng phê phán sự ngạo mạn, tin vào bạo lực của những kẻ không chịu lắng nghe lời khuyên chân thành.

Ở tầm khái quát hơn, thông qua hình tượng Prô-mê-tê, tác giả Ét-sin muốn gửi gắm thông điệp về giá trị của tri thức, lòng nhân ái và tinh thần bất khuất trước cường quyền.

💡 Mẹo nhớ: Thông điệp của bi kịch Hy Lạp thường xoay quanh: số phận – tự do ý chí – đạo đức – công lý. Với "Prô-mê-tê bị xiềng", trọng tâm là sự đối lập giữa trí tuệ ↔ bạo lực, tự do ↔ áp bức.

---

🎯 Ghi nhớ

1. Prô-mê-tê là biểu tượng của tinh thần khai sáng, lòng nhân ái và sự bất khuất trong thần thoại Hy Lạp.

1. Qua lời thoại trong trích đoạn, Prô-mê-tê hiện lên là người trí tuệ sáng suốt, chân thành, quyết đoán nhưng cũng cô đơn vì không được lắng nghe.

1. Thông điệp chính: Trí tuệ và mưu lược quan trọng hơn bạo lực; người có tầm nhìn xa thường phải chịu sự cô đơn khi đi trước thời đại.

1. Khi phân tích nhân vật kịch, luôn bám sát lời thoại và hành động để rút ra tính cách.