Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 32

🔍 Nhận diện nội dung

Hai trang này là phần văn bản đọc hiểu - trích đoạn từ truyện ngắn "Chí Phèo" của nhà văn Nam Cao. Đây là phần cuối của tác phẩm, miêu tả:

• Trang 32: Cuộc đối thoại giữa Chí Phèo và Bá Kiến, khi Chí đến đòi "làm người lương thiện"
• Trang 33: Cảnh kết thúc bi kịch (Chí Phèo giết Bá Kiến rồi tự sát) và phản ứng của dân làng Vũ Đại

---

⚙️ Câu hỏi trong văn bản

Trong hai trang này có 2 câu hỏi gợi mở được in nghiêng bên lề:

Câu 1: "Đây có phải là những lời của một kẻ say không?"

Đề bài: Phân tích câu nói "Tao muốn làm người lương thiện!" của Chí Phèo - đây có phải lời của kẻ say không?

Cách 1 — Phân tích theo ngữ cảnh

Bước 1: Xác định ngữ cảnh

• Chí Phèo đến nhà Bá Kiến trong trạng thái say rượu
• Bá Kiến ném cho năm hào, Chí không nhận tiền
• Chí dõng dạc tuyên bố: "Tao muốn làm người lương thiện!"

Bước 2: Phân tích ý nghĩa

Đây KHÔNG phải lời của kẻ say thông thường, mà là:

• Tiếng nói của ý thức tỉnh táo nhất: Sau khi gặp Thị Nở, được chăm sóc bằng tình yêu thương, Chí Phèo đã thức tỉnh. Khát vọng hoàn lương là khát vọng chân thành nhất của con người.

• Bi kịch bị từ chối quyền làm người: Câu nói thể hiện nỗi đau tột cùng khi Chí nhận ra mình không thể quay về làm người lương thiện được nữa vì "những vết mảnh chai trên mặt".

• Sự tỉnh táo trong cơn say: Rượu chỉ là chất xúc tác giúp Chí dám nói ra điều mình thực sự muốn. Đây là lúc Chí tỉnh táo nhất về mặt nhận thức.

Cách 2 — Phân tích theo tâm lý nhân vật

• Người say thường đòi tiền, đòi vật chất → Chí từ chối tiền
• Người say thường nói năng lộn xộn → Chí nói rõ ràng, dứt khoát
• Người say không có mục đích → Chí có mục đích rõ ràng: đòi quyền làm người

Kết luận: Đây là tiếng kêu tuyệt vọng của một con người bị xã hội đẩy vào bước đường cùng, là lời tỉnh táo nhất trong cuộc đời đầy bi kịch của Chí Phèo.

---

Câu 2: "Người kể chuyện có đưa ra lời bình luận hay đánh giá nào của mình về sự việc xảy ra ở làng Vũ Đại không?"

Đề bài: Nhận xét về vai trò của người kể chuyện trong đoạn văn miêu tả phản ứng của dân làng sau cái chết của Chí Phèo và Bá Kiến.

Cách 1 — Phân tích trực tiếp

Bước 1: Xác định điểm nhìn trần thuật

Người kể chuyện sử dụng ngôi thứ ba, đứng ngoài quan sát và tường thuật lại sự việc.

Bước 2: Nhận xét

Người kể chuyện KHÔNG trực tiếp bình luận hay đánh giá, mà:

• Để nhân vật tự bộc lộ: Thông qua lời nói của dân làng ("Trời có mắt đấy", "không ai tiếc", "thằng bố chết, thằng con lớp này không khỏi người ta cho ăn bùn")

• Ghi nhận khách quan: Liệt kê các phản ứng khác nhau của người dân - kẻ mừng ra mặt, người nói xa xôi, đội Tảo nói toang toang...

• Để người đọc tự đánh giá: Qua cách miêu tả thái độ vô cảm, thậm chí hả hê của dân làng, Nam Cao gián tiếp phê phán sự lạnh lùng, tàn nhẫn của xã hội.

Cách 2 — Phân tích nghệ thuật trần thuật

Nam Cao sử dụng kỹ thuật "tảng băng trôi":

• Bề mặt: Tường thuật khách quan, không bình luận
• Bề sâu: Thái độ phê phán sâu sắc ẩn sau từng chi tiết

Ví dụ tiêu biểu:

• Câu "Tre già măng mọc, thằng ấy chết, còn thằng khác, chúng mình cũng chẳng lợi tí gì đâu..." → Cho thấy vòng xoáy bất công sẽ tiếp diễn
• Chi tiết Thị Nở "nghĩ thầm: Sao có lúc nó hiền như đất" → Gợi sự thương cảm cho Chí Phèo

Kết luận: Người kể chuyện không bình luận trực tiếp nhưng thông qua cách lựa chọn chi tiết, sắp xếp lời thoại, Nam Cao đã thể hiện thái độ phê phán xã hội và cảm thông sâu sắc với số phận người nông dân.

---

🎯 Ghi nhớ

💡 Mẹo nhớ: Trong truyện ngắn hiện thực, người kể chuyện thường "ẩn mình" - không bình luận trực tiếp mà để sự việc, nhân vật tự nói lên tất cả. Đây là nghệ thuật trần thuật đặc sắc của Nam Cao.

⚠️ Lưu ý thi: Câu nói "Tao muốn làm người lương thiện" là một trong những câu văn quan trọng nhất của văn học Việt Nam hiện đại, thường xuất hiện trong các đề thi phân tích bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo.