Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 33
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 33–34
🔍 Nhận diện nội dung
Hai trang này là phần văn bản đọc hiểu - trích đoạn từ truyện ngắn "Chí Phèo" của nhà văn Nam Cao. Đây là phần tiếp nối của văn bản, không phải phần câu hỏi bài tập.
Tuy nhiên, trong văn bản có 2 câu hỏi gợi dẫn (in nghiêng, nằm bên lề) để học sinh suy ngẫm trong quá trình đọc:
⚙️ Câu hỏi gợi dẫn trong văn bản
Câu hỏi 1: "Đây có phải là những lời của một kẻ say không?"
Đề bài: Câu hỏi đặt ra khi Chí Phèo nói với Bá Kiến: "Tao muốn làm người lương thiện!"
Cách 1 — Phân tích trực tiếp lời thoại
Trả lời:
Đây không phải là lời của một kẻ say, mà là tiếng nói tỉnh táo nhất, chân thành nhất từ sâu thẳm tâm hồn Chí Phèo.
Lý do:
- Chí Phèo đến nhà Bá Kiến không phải để xin tiền uống rượu như mọi lần, mà để đòi quyền làm người.
- Câu nói "Tao muốn làm người lương thiện!" thể hiện khát vọng hoàn lương mãnh liệt sau khi được Thị Nở đánh thức bản tính lương thiện.
- Khi Bá Kiến hỏi "Thế thì anh cần gì?", Chí đáp "dõng dạc" - cho thấy sự quyết tâm, không phải trạng thái mê man của người say.
Cách 2 — Phân tích qua bi kịch nhân vật
Trả lời:
Lời nói này là bi kịch bị từ chối quyền làm người của Chí Phèo:
- Rượu chỉ là cái cớ để Chí có can đảm đối mặt với Bá Kiến.
- Nhưng nội dung lời nói hoàn toàn tỉnh táo: Chí ý thức rõ mình đã bị xã hội đẩy vào con đường tha hóa, và giờ muốn quay về làm người lương thiện.
- Câu hỏi đau đớn "Ai cho tao lương thiện?" cho thấy Chí hiểu rõ bi kịch của mình - không phải không muốn, mà là không được phép lương thiện.
💡 Mẹo nhớ: Đây là điểm mấu chốt của tác phẩm - Chí Phèo không mất đi bản chất lương thiện, chỉ bị xã hội tước đoạt quyền sống lương thiện.
Câu hỏi 2: "Người kể chuyện có đưa ra lời bình luận hay đánh giá nào của mình về sự việc xảy ra ở làng Vũ Đại không?"
Đề bài: Câu hỏi đặt ra ở đoạn miêu tả phản ứng của dân làng sau khi Chí Phèo và Bá Kiến chết.
Cách 1 — Phân tích điểm nhìn trần thuật
Trả lời:
Người kể chuyện không trực tiếp đưa ra lời bình luận hay đánh giá của mình. Thay vào đó, tác giả sử dụng nghệ thuật trần thuật khách quan:
- Để cho các nhân vật tự bộc lộ qua lời nói, hành động
- Dẫn lại lời bàn tán của dân làng một cách trung tính
- Để người đọc tự rút ra nhận xét về bản chất xã hội
Ví dụ trong đoạn trích:
- "Có người nói xa xôi: 'Trời có mắt đấy, anh em ạ!'"
- "Người khác thì nói toạc: 'Thằng nào chứ hai thằng ấy chết thì không ai tiếc!'"
- Đội Tảo nói: "Thằng bố chết, thằng con lớp này không khỏi người ta cho ăn bùn"
Cách 2 — Phân tích ý nghĩa nghệ thuật
Trả lời:
Việc người kể chuyện không bình luận trực tiếp là một thủ pháp nghệ thuật đặc sắc của Nam Cao:
- Tạo tính khách quan: Để sự thật tự nói lên tiếng nói của nó
- Phơi bày bản chất xã hội: Qua lời dân làng, ta thấy sự vô cảm, thờ ơ, thậm chí hả hê trước cái chết của con người
- Tăng sức tố cáo: Không cần lên án, chỉ cần thuật lại đã đủ cho thấy sự tàn nhẫn của xã hội phong kiến
⚠️ Lưu ý thi: Đây là đặc trưng của ngôi kể thứ ba với điểm nhìn bên ngoài kết hợp điểm nhìn di động - một kỹ thuật trần thuật hiện đại của Nam Cao.
🎯 Ghi nhớ
- Hai câu hỏi gợi dẫn giúp học sinh chú ý đến bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người của Chí Phèo và nghệ thuật trần thuật khách quan của Nam Cao.
- Lời nói "Tao muốn làm người lương thiện" là đỉnh điểm bi kịch, thể hiện khát vọng hoàn lương bị dập tắt.
- Nam Cao không bình luận trực tiếp mà để hiện thực tự lên tiếng - đây là bút pháp hiện thực phê phán sắc sảo.