Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 45
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 45–46
📝 Nhận xét về nội dung trang
Trang 44-45 này chủ yếu là phần LÝ THUYẾT hướng dẫn, bao gồm:
- Tìm ý, lập dàn ý - Hướng dẫn cách tìm ý và lập dàn ý cho bài viết phân tích nghệ thuật kể chuyện
- Viết - Hướng dẫn cách triển khai bài viết
- Chỉnh sửa, hoàn thiện - Hướng dẫn cách rà soát và hoàn thiện bài viết
- Nói và nghe: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện - Phần yêu cầu cho hoạt động thuyết trình
🔍 Kiến thức cần nhớ
I. Tìm ý (khi viết bài phân tích nghệ thuật kể chuyện)
Cần đặc biệt quan tâm các vấn đề:
- Tìm hiểu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm, mối liên hệ giữa tác phẩm với nhà văn cùng bối cảnh thời đại và các khuynh hướng, trường phái văn học nghệ thuật liên quan.
- Xác định phương diện cụ thể trong cách kể chuyện của tác phẩm mà bài viết sẽ đi sâu vào phân tích (ví dụ: tổ chức mạch truyện, người kể chuyện, lối trần thuật hướng nội, từ ngữ, cấu trúc câu, nhịp điệu trần thuật, tình huống truyện...).
- Chú ý phân tích hiệu quả của các phương thức, phương tiện nghệ thuật đã giúp bộc lộ cảm quan về đời sống của nhà văn cũng như khơi gợi suy tưởng và hứng thú diễn giải ở người đọc.
- Đánh giá giá trị của tác phẩm trên phương diện nghệ thuật: Tác phẩm có vị trí như thế nào trong sự nghiệp của nghệ sĩ? Nó đã tạo nên đột phá gì trong cách biểu đạt đời sống?
II. Lập dàn ý
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Mở bài | Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm nghệ thuật sẽ phân tích. Nêu khía cạnh trong nghệ thuật của tác phẩm mà bài viết sẽ tập trung làm rõ. |
| Thân bài | Căn cứ vào việc xác định các yếu tố làm nên tính nghệ thuật của tác phẩm truyện mà bạn chọn phân tích, triển khai bài viết thành các luận điểm tương ứng. |
| Kết bài | Khẳng định giá trị nghệ thuật của tác phẩm truyện. |
III. Viết
- Triển khai từng ý trong dàn ý thành một đoạn văn; ở từng đoạn văn cần có câu chủ đề đặt ở vị trí thích hợp.
- Cần dẫn lời văn hay chi tiết trong tác phẩm truyện có thể minh hoạ tốt cho ý đã được nêu.
- Lời văn cần tránh sự bình tán dễ dãi, lan man. Cách phân tích và đánh giá tác phẩm nghệ thuật cần có sự kết hợp hài hoà giữa lí (mạch phân tích) và tình (thái độ của người viết đối với tác phẩm).
IV. Chỉnh sửa, hoàn thiện
- Đọc lại và kiểm tra bài viết, đối chiếu với các yêu cầu của kiểu bài và dàn ý đã lập để có những chỉnh sửa cần thiết.
- Xem lại mạch triển khai ý tưởng, cách diễn giải một số khái niệm liên quan đến nghệ thuật kể chuyện, các chi tiết, dẫn chứng được lựa chọn để làm rõ các luận điểm.
- Rà soát và chỉnh sửa các lỗi về chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
⚙️ Bài tập
Phần NÓI VÀ NGHE: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện
Đề bài: Thực hiện bài thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong một tác phẩm truyện theo các yêu cầu sau:
Yêu cầu:
- Giới thiệu những thông tin cơ bản về tác phẩm truyện được chọn để thuyết trình.
- Nêu được các khía cạnh trong nghệ thuật kể chuyện của tác phẩm truyện.
- Trình bày được những phát hiện cá nhân về giá trị của tác phẩm, thu hút sự quan tâm của người nghe về tác phẩm được chọn để thuyết trình.
- Thể hiện được sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng về một tác phẩm truyện.
Hướng dẫn thực hiện bài thuyết trình
Cách 1 — Phương pháp cơ bản (theo dàn ý truyền thống)
Bước 1: Chọn tác phẩm
- Chọn một tác phẩm truyện mà bạn yêu thích và có hiểu biết sâu sắc
- Ví dụ: "Đời thừa" (Nam Cao), "Chữ người tử tù" (Nguyễn Tuân), "Vợ nhặt" (Kim Lân)...
Bước 2: Lập dàn ý thuyết trình
| Phần | Nội dung cần trình bày |
|---|---|
| Mở đầu | - Chào hỏi, giới thiệu bản thân - Nêu tên tác phẩm, tác giả - Giới thiệu khái quát lý do chọn tác phẩm |
| Nội dung chính | - Thông tin cơ bản: hoàn cảnh sáng tác, vị trí trong sự nghiệp tác giả - Phân tích các khía cạnh nghệ thuật kể chuyện: người kể chuyện, điểm nhìn, giọng điệu, ngôn ngữ, tình huống truyện... - Nêu phát hiện cá nhân về giá trị độc đáo |
| Kết thúc | - Khẳng định giá trị nghệ thuật - Mời gọi người nghe tìm đọc tác phẩm - Cảm ơn và sẵn sàng trao đổi |
Bước 3: Thực hiện thuyết trình
- Nói rõ ràng, tự tin, có giao tiếp bằng mắt với người nghe
- Sử dụng ngôn ngữ cơ thể phù hợp
- Điều chỉnh tốc độ nói vừa phải
Cách 2 — Phương pháp sáng tạo (kết hợp đa phương tiện)
Bước 1: Chuẩn bị nội dung + phương tiện hỗ trợ
- Tạo slide PowerPoint hoặc poster minh họa
- Chuẩn bị trích dẫn ngắn từ tác phẩm
- Có thể chuẩn bị hình ảnh, sơ đồ tư duy về nghệ thuật kể chuyện
Bước 2: Thiết kế bài thuyết trình theo mô hình "Kể chuyện" (Storytelling)
| Giai đoạn | Nội dung |
|---|---|
| Gây chú ý | Bắt đầu bằng một câu hỏi gợi mở hoặc một chi tiết đặc sắc trong tác phẩm |
| Dẫn dắt | Giới thiệu tác phẩm như đang kể một câu chuyện hấp dẫn |
| Phân tích | Đi sâu vào nghệ thuật kể chuyện với dẫn chứng cụ thể |
| Kết nối | Liên hệ với trải nghiệm đọc của bản thân và mời gọi người nghe chia sẻ |
Bước 3: Tương tác với người nghe
- Đặt câu hỏi để người nghe cùng suy nghĩ
- Tôn trọng các ý kiến khác biệt
- Tạo không khí trao đổi cởi mở
Ví dụ minh họa: Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện trong "Chữ người tử tù" (Nguyễn Tuân)
1. Giới thiệu tác phẩm:
- Tác giả: Nguyễn Tuân (1910-1987)
- Tác phẩm: "Chữ người tử tù" - in trong tập "Vang bóng một thời" (1940)
- Hoàn cảnh: Sáng tác trước Cách mạng tháng Tám
2. Các khía cạnh nghệ thuật kể chuyện:
| Khía cạnh | Đặc điểm | Hiệu quả |
|---|---|---|
| Người kể chuyện | Ngôi thứ ba, điểm nhìn bên ngoài | Tạo sự khách quan, trang trọng |
| Ngôn ngữ | Từ ngữ cổ kính, trang nhã | Gợi không khí xưa cũ, thiêng liêng |
| Nhịp điệu | Chậm rãi, như thước phim quay chậm | Tạo sự trang nghiêm cho cảnh cho chữ |
| Tình huống | Éo le, độc đáo: tử tù cho chữ quản ngục | Làm nổi bật vẻ đẹp của cái Tài và cái Tâm |
3. Phát hiện cá nhân:
- Nguyễn Tuân đã biến cảnh cho chữ thành một nghi lễ thiêng liêng
- Ánh sáng và bóng tối đối lập tạo nên bức tranh nghệ thuật đầy ấn tượng
- Qua nghệ thuật kể chuyện, tác giả khẳng định: cái đẹp có thể chiến thắng cái xấu xa, tàn bạo
💡 Mẹo nhớ: Khi thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện, hãy nhớ công thức N-Đ-G-T-N (Người kể chuyện - Điểm nhìn - Giọng điệu - Tình huống - Ngôn ngữ)
⚠️ Lưu ý thi: Đây là dạng bài thường xuất hiện trong phần kiểm tra kỹ năng nói. Cần: - Chuẩn bị kỹ nội dung, không đọc nguyên văn - Thể hiện quan điểm cá nhân rõ ràng - Biết lắng nghe và tôn trọng ý kiến khác biệt
🎯 Ghi nhớ: - Thuyết trình về nghệ thuật kể chuyện cần kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và cảm nhận cá nhân - Luôn có dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm để minh họa cho các nhận định - Thể hiện sự tôn trọng đa dạng quan điểm là yêu cầu quan trọng của hoạt động nói và nghe