Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 47
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 47–48
Tóm tắt nội dung chính
Bài học rèn kỹ năng nói – nghe qua ba bước lớn: Chuẩn bị nói → Thực hành nói → Trao đổi. Mục tiêu là thuyết trình về nghệ thuật tự sự (cách kể chuyện) của một tác phẩm truyện.
Phần 1: Chuẩn bị nói
Lựa chọn đề tài
- Đề tài của bài nói có thể lấy lại từ đề tài bài viết trước đó. Nghĩa là em không cần nghĩ đề tài mới, mà chuyển hóa bài viết thành bài nói.
Tìm ý và sắp xếp ý
- Từ hệ thống luận điểm trong bài viết, chọn những ý quan trọng nhất, thể hiện rõ quan điểm và phát hiện riêng của bản thân.
- Ví dụ minh họa: bài thuyết trình về nghệ thuật tự sự trong truyện Đời thừa (Nam Cao) có thể triển khai theo bố cục:
| Thứ tự | Nội dung trình bày |
|---|---|
| 1 | Tại sao cần quan tâm đến nghệ thuật tự sự ở truyện ngắn này? |
| 2 | Vấn đề câu chuyện và truyện kể |
| 3 | Vấn đề người kể chuyện và điểm nhìn nhân vật |
| 4 | Đặc điểm lời trần thuật |
| 5 | Ý nghĩa của nghệ thuật tự sự ở tác phẩm này |
Bố cục này đi từ lý do quan tâm → các phương diện nghệ thuật → ý nghĩa, rất logic và dễ theo dõi.
Phần 2: Thực hành nói
Bài nói gồm đủ ba phần:
Mở đầu
- Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm truyện sẽ thuyết trình.
- Lưu ý cách mở đầu phải thu hút sự chú ý của người nghe, tránh đọc lại y nguyên bài viết.
Triển khai
- Trình bày lần lượt các thông tin theo hình thức tóm lược, kết hợp nhịp nhàng với trình chiếu/minh họa trực quan (nếu có).
- Có thể kể lại ngắn gọn nhưng không tiết lộ hết nội dung truyện (nhất là với tác phẩm chưa nhiều người biết).
- Thiết kế slide phù hợp với từng luận điểm nếu dùng phương tiện trình chiếu.
Kết luận
- Khái quát lại cảm nhận và đánh giá về tính nghệ thuật của tác phẩm.
- Có thể kết bằng câu khuyến khích người nghe chia sẻ cảm nhận hay góc nhìn khác.
Phần 3: Trao đổi
Đây là phần tương tác hai chiều giữa người nói và người nghe.
Vai trò người nói
- Trả lời thắc mắc của người nghe.
- Thể hiện thái độ tiếp thu chân thành, cởi mở với góp ý xác đáng, nghiêm túc.
- Chia sẻ thêm điểm muốn làm rõ và một số phát hiện khác về tính nghệ thuật của tác phẩm.
Vai trò người nghe
- Chia sẻ những điểm thấy hợp lý và hấp dẫn trong bài thuyết trình.
- Nêu điểm còn băn khoăn hoặc cách đánh giá, cảm nhận khác với người nói.
- Đặt thêm câu hỏi để người nói làm rõ. Ví dụ với truyện Đời thừa có thể hỏi:
- Có thể đồng nhất người kể chuyện ngôi thứ ba với tác giả không?
- Tại sao người nói không bàn đến mối quan hệ giữa người kể chuyện với nhân vật Từ?
- Nhân vật Từ được miêu tả thế nào, có phải chỉ qua điểm nhìn của người kể chuyện không?
Bảng tự đánh giá / đánh giá bài trình bày
Cả người nói và người nghe dùng bảng này để đánh giá:
| STT | Nội dung đánh giá | Đạt | Chưa đạt |
|---|---|---|---|
| 1 | Giới thiệu các thông tin cần thiết về tác phẩm (tác giả, hoàn cảnh ra đời, vị trí của tác phẩm trong sự nghiệp nhà văn hay lịch sử văn học) | ||
| 2 | Chỉ ra và đánh giá được các phương diện làm nên tính nghệ thuật của tác phẩm truyện | ||
| 3 | Biết phối hợp nhịp nhàng giữa phần nói và phần trình chiếu/minh họa trực quan | ||
| 4 | Có sự tương tác tốt với người nghe, thu hút được sự quan tâm của người nghe đối với tác phẩm |
Em đánh dấu vào cột Đạt hoặc Chưa đạt để tự kiểm tra lại bài của mình hoặc của bạn.
Gợi ý thực hành (thầy thêm để em luyện)
Nếu em muốn áp dụng ngay với truyện Đời thừa, có thể chuẩn bị:
- Mở đầu: "Có bao giờ các bạn tự hỏi vì sao một truyện ngắn tưởng như bình thường lại khiến người đọc day dứt mãi? Hôm nay mình sẽ cùng khám phá điều đó qua nghệ thuật tự sự trong Đời thừa của Nam Cao."
- Triển khai: bám sát 5 ý trong bảng bố cục ở trên, mỗi ý nói 1–2 phút, kèm dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm.
- Kết luận: nhấn mạnh tài năng kể chuyện của Nam Cao và mời người nghe nêu cảm nhận.
Em cần thầy giúp soạn một bài nói mẫu hoàn chỉnh về Đời thừa hay một truyện khác không? Thầy sẵn sàng viết chi tiết cho em.