Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 71
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 71–72
Trước tiên mình lưu ý nhỏ: hai trang ảnh thực tế đánh số là 70 và 71 (không phải 71–72). Mình sẽ giải theo đúng nội dung ảnh nhé.
Đây là phần hướng dẫn quy trình viết bài nghị luận phân tích, đánh giá một bài thơ, tiếp nối sang phần Nói và nghe. Hai trang này không có bài tập kiểu hỏi – đáp, mà là các bước hướng dẫn và yêu cầu kĩ năng. Mình sẽ tóm tắt và làm rõ từng phần để bạn dễ áp dụng.
Trang 70: Tìm ý và lập dàn ý cho bài viết về thơ
Trang này gồm các câu hỏi gợi ý để tìm ý, chia thành ba nhóm.
1. Câu hỏi về tác động của bài thơ
- Bài thơ tác động đến bạn như thế nào?
- Qua tác phẩm cụ thể, bạn rút ra kinh nghiệm gì về việc đọc một văn bản thơ nói chung?
Đây là bước khơi gợi cảm xúc và phản hồi cá nhân – nền tảng để bài viết có "cái tôi" chân thật.
2. Tìm hiểu, đánh giá cấu tứ của bài thơ
Các câu hỏi cốt lõi:
- Bài thơ hình thành dựa trên ý tưởng cơ bản nào? Điều gì làm ý tưởng ấy sinh động?
- Có thể nêu nhận định khái quát gì về cấu tứ? Nhận định ấy có gì khác so với những nhận định từng có?
- Với cách cấu tứ đó, bài thơ thể hiện phát hiện riêng gì của nhà thơ về thế giới và con người?
Mục đích: xác định cấu tứ (ý tưởng tổ chức xuyên suốt) – đây là điểm tựa trung tâm của kiểu bài.
3. Tìm hiểu, phân tích hệ thống hình ảnh
- Bài thơ có những hình ảnh nào? Gợi ấn tượng, liên tưởng gì?
- Logic kết nối các hình ảnh ra sao? Cái tứ chi phối điều này thế nào?
- Giữa các hình ảnh có sự vận động, phát triển nào đáng chú ý?
- Hàm nghĩa và sự chuyển hóa ý nghĩa của các hình ảnh được thể hiện ra sao?
Lập dàn ý
| Phần | Nội dung cần triển khai |
|---|---|
| Mở bài | Giới thiệu chung về bài thơ, xác định vấn đề trọng tâm sẽ bàn luận. |
| Thân bài | • Cảm giác chung mà cấu tứ và hình ảnh gợi ra. • Sự khác biệt của bài thơ so với bài khác về cách xây dựng hình ảnh và kết nối các bộ phận (có so sánh). • Những khả năng hiểu khác nhau với một số yếu tố, hình ảnh. • Điều làm sáng tỏ qua việc đọc thăm dò, thử nghiệm nhiều cách đọc. • Sự gợi mở về cách nhìn mới với thế giới, con người từ mạch ngầm văn bản. |
| Kết bài | Khẳng định sự độc đáo của bài thơ và ý nghĩa của nó với việc đem lại cách nhìn, cách đọc mới. |
Trang 71: Viết, chỉnh sửa và phần Nói và nghe
Viết
Ba lưu ý quan trọng khi viết:
- Dựa vào dàn ý, có thể đảo trật tự ý hoặc bổ sung ý mới nảy sinh trong quá trình viết.
- Nêu các cách nhìn nhận khác nhau về cấu tứ trước khi trình bày ý kiến riêng; có thể vẽ sơ đồ cấu tứ để người đọc dễ hình dung.
- Khi nêu hàm nghĩa của hình ảnh, tránh khẳng định một chiều (vì hình ảnh thơ vốn đa nghĩa). Nên dùng từ thể hiện thái độ thận trọng như phải chăng, có thể hiểu (nghĩ) là,...
Lý do của lưu ý cuối: thơ giàu tính đa nghĩa, một cách diễn đạt quá tuyệt đối dễ làm nghèo tác phẩm và thiếu thuyết phục.
Chỉnh sửa, hoàn thiện
Bốn việc cần làm:
- Đối chiếu với yêu cầu kiểu bài và dàn ý để sửa chữa, bổ sung.
- Đặc biệt xem lại các đoạn viết về cấu tứ, đảm bảo diễn đạt đúng cách hiểu của mình.
- Soát các đoạn trích dẫn xem đã đúng bản gốc chưa.
- Khắc phục lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp; tách khối các câu, khổ, đoạn thơ trích dẫn để tạo hiệu quả thị giác.
NÓI VÀ NGHE – Giới thiệu một tác phẩm nghệ thuật
Phần Yêu cầu của bài nói:
- Cung cấp thông tin chung sáng rõ, chính xác (tên tác phẩm, tác giả, thể loại, thời điểm sáng tác, đánh giá của công chúng và giới chuyên môn,...).
- Nêu được lí do chọn giới thiệu tác phẩm.
- Trình bày cảm nhận, quan điểm cá nhân về giá trị tác phẩm bằng lí lẽ, bằng chứng thuyết phục; chủ động đặt câu hỏi để tương tác, đối thoại với người nghe.
- Thể hiện sự tôn trọng những cách cảm nhận, đánh giá đa dạng đối với một tác phẩm.
Tóm lại, đây là phần hướng dẫn kĩ năng (viết – chỉnh sửa – chuẩn bị nói), không có bài tập cần "ra đáp án". Nếu bạn đang chuẩn bị viết hoặc nói về một bài thơ cụ thể, gửi mình tên tác phẩm, mình sẽ giúp bạn lập dàn ý và phân tích cấu tứ chi tiết theo đúng khung trên nhé.