Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 16

Hai trang này là phần trích đoạn truyện ngắn Vợ nhặt của nhà văn Kim Lân. Đây là đoạn kể lại cảnh Tràng gặp và "nhặt" được vợ giữa nạn đói, rồi đưa người vợ về ra mắt mẹ (bà cụ Tứ). Trang không có bài tập tính toán, chỉ có nội dung văn bản và hai câu hỏi gợi ý đọc hiểu đặt ở phần lề (box màu vàng). Mình sẽ tóm tắt nội dung và trả lời chi tiết hai câu hỏi đó.

Tóm tắt nội dung đoạn trích

Đoạn kể về hai lần Tràng gặp người đàn bà:

• Lần thứ nhất: Tràng kéo xe bò thóc lên tỉnh, buột miệng hò một câu cho đỡ mệt. Mấy cô gái đẩy thị ra đẩy xe giúp Tràng. Thị cong cớn, đong đưa, đẩy xe và liếc mắt cười tít với Tràng. Tràng thích lắm vì lần đầu có người con gái cười tình tứ với mình.
• Lần thứ hai: Thị bỗng sầm sập chạy đến, trách Tràng "điêu" vì đã hứa cho ăn cơm trắng giò mà không thấy. Lúc này thị đã thay đổi nhiều: rách rưới, gầy sọp, mặt lưỡi cày xám xịt. Tràng mời thị ăn, thị "cắm đầu" ăn một chặp bốn bát bánh đúc. Sau câu nói nửa đùa nửa thật của Tràng ("có về với tớ thì... cùng về"), thị theo Tràng về thật.
• Tràng ban đầu cũng "chợn" (lo sợ) vì sợ không nuôi nổi, nhưng rồi "tặc lưỡi": "Chậc, kệ!" và đưa thị về.
• Về đến nhà, Tràng hồi hộp chờ mẹ. Bà cụ Tứ (u) đi làm về muộn, ngạc nhiên trước thái độ khác thường của con.

Đoạn trích phản ánh số phận thê thảm của con người trong nạn đói năm 1945, đồng thời ngợi ca khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc và tấm lòng nhân hậu của người lao động nghèo.

Câu hỏi 1 (box lề trang 15)

Đề: Chú ý ngôn ngữ và cách ứng xử của người phụ nữ trước khi theo Tràng về nhà.

Trả lời:

Ngôn ngữ và cách ứng xử của thị trước khi theo Tràng về được khắc họa rất sống động, bộc lộ nhiều nét:

• Cách nói chua ngoa, cong cớn, chao chát: "Có khối cơm trắng mấy giò đấy!", "Điêu! Người thế mà điêu!", "Ăn thật nhá! Ừ ăn thì ăn sợ gì". Lời lẽ đáo để, không hề e dè, ý tứ.
• Cách ứng xử táo bạo, sỗ sàng: thị chủ động chạy lại đẩy xe, liếc mắt cười tít; lần sau thì sấn sổ trách móc rồi sà xuống ăn một mạch bốn bát bánh đúc, ăn xong còn "lấy đũa quệt ngang miệng".
• Đằng sau sự chao chát, trơ trẽn ấy là cái đói đang dồn con người đến bước đường cùng. Thị "rách quá, áo quần tả tơi như tổ đỉa", "gầy sọp", "khuôn mặt lưỡi cày xám xịt". Cái đói đã làm biến dạng cả ngoại hình lẫn nhân cách, lòng tự trọng của con người.

Ý nghĩa: Tác giả không nhằm bôi xấu nhân vật mà muốn cho thấy sức tàn phá khủng khiếp của nạn đói. Cái vẻ "đanh đá, trơ trẽn" chỉ là lớp vỏ bên ngoài do hoàn cảnh; bản chất thị vẫn là người phụ nữ khao khát được sống, được nương tựa.

Câu hỏi 2 (box lề trang 16)

Đề: Việc Tràng chấp nhận hành động "theo về" của một người phụ nữ xa lạ thể hiện nét tính cách gì của nhân vật?

Trả lời:

Chi tiết Tràng đắn đo rồi "tặc lưỡi: Chậc, kệ!" và chấp nhận đưa người đàn bà xa lạ về làm vợ cho thấy nhiều nét đẹp trong tính cách nhân vật:

• Tấm lòng nhân hậu, cưu mang đồng loại: Giữa lúc cái đói đe dọa mạng sống, bản thân Tràng cũng nghèo khổ ("thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không"), vậy mà anh vẫn dang tay đùm bọc một con người xa lạ đang trên bờ vực chết đói. Đó là tình thương giữa những người cùng khổ.
• Khát vọng hạnh phúc, khát vọng mái ấm gia đình: Là người đàn ông nghèo, xấu, ế vợ, Tràng vẫn nuôi mơ ước có một gia đình. Việc "theo về" của thị đáp ứng khao khát rất con người ấy.
• Sự liều lĩnh, gan góc và niềm tin vào tương lai: Cái "tặc lưỡi" thể hiện anh dám đặt cược, dám đối mặt với khó khăn để nắm lấy hạnh phúc, thay vì buông xuôi trước hoàn cảnh.

Ý nghĩa: Hành động này tô đậm giá trị nhân đạo của tác phẩm: trong cảnh tối tăm nhất, con người vẫn yêu thương, đùm bọc nhau và hướng về sự sống, về hạnh phúc.

Nếu em cần mình phân tích sâu thêm về nghệ thuật xây dựng tình huống truyện hay nhân vật bà cụ Tứ ở các trang sau, cứ gửi ảnh nhé.