Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 125
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 125–126
Hai trang này không có bài tập, mà là phần kết một bài thơ (trang 124) và phần mở đầu giới thiệu kiến thức của Bài 5 (trang 125). Mình sẽ tóm tắt và giải thích nội dung lý thuyết nhé.
Phần cuối trang 124: Đoạn thơ (sưu tầm, biên dịch)
Đây là đoạn kết một bài thơ dân gian, do Hoàng Anh Nhân sưu tầm và biên dịch, in trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 41.
Nội dung đoạn thơ:
- Ca ngợi tình nghĩa vợ chồng thắm thiết, sâu nặng ("Tình chồng thắm thiết hơn / Nghĩa vợ như đêm trăng sáng").
- Lời chúc tốt đẹp dành cho các mẹ: sống lâu trăm năm, giàu sang, hạnh phúc.
- Bộc lộ tình cảm gắn bó với quê hương núi Làn Ai – tuy "nghèo tiền nghèo của" nhưng "giàu nghĩa giàu tình".
Chú thích (1): Ha nghĩa là vườn.
Thông điệp chính: dù vật chất thiếu thốn, con người vùng cao vẫn trân trọng và đề cao tình nghĩa, đạo lý. Đây là nét đẹp văn hóa, tâm hồn của đồng bào dân tộc.
Trang 125: Giới thiệu Bài 5 – Nhân vật và xung đột trong bi kịch
Yêu cầu cần đạt
Đây là phần nêu mục tiêu học tập của cả bài, gồm:
- Nhận biết và phân tích được các yếu tố của bi kịch: xung đột, hành động, lời thoại, nhân vật, cốt truyện, hiệu ứng thanh lọc.
- Viết được báo cáo nghiên cứu về một vấn đề tự nhiên hoặc xã hội; biết dùng các thao tác nghiên cứu cơ bản, biết trích dẫn, cước chú, lập danh mục tài liệu tham khảo.
- Trình bày được báo cáo kết quả nghiên cứu; biết kết hợp phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ để nội dung rõ ràng, hấp dẫn.
- Biết sống có mục đích, có khát vọng cống hiến, làm chủ bản thân và vượt lên trở ngại.
Tri thức Ngữ văn
Phần này cung cấp khái niệm nền tảng để học cả bài. Mình tóm gọn lại như sau:
Bi kịch là gì?
| Đặc điểm | Nội dung |
|---|---|
| Thể loại | Là một thể loại kịch |
| Cách thể hiện | Qua dàn cảnh, đối thoại, độc thoại, hành động của nhân vật trên sân khấu |
| Nội dung trọng tâm | Diễn tả những xung đột hệ trọng, căng thẳng tột độ giữa mong muốn, hành động cao đẹp của con người với tình thế bi đát không thể đảo ngược của thực tại (hoặc trở ngại trong chính bản tính con người) |
| Cốt truyện | Hình thành từ việc thắt nút, triển khai và giải quyết những xung đột đó |
| Kết thúc | Thường bằng thảm cảnh hoặc cái chết của một loạt nhân vật |
| Ý nghĩa | Tuy cái đẹp, cái hùng bị thất bại dẫn đến đau khổ cùng cực, nhưng từ đó bi kịch khẳng định sự bất tử của ý chí, khát vọng và chiến thắng tinh thần của con người |
Nhân vật và xung đột trong bi kịch (phần đầu, còn tiếp sang trang sau):
Nhân vật chính trong bi kịch có những đặc điểm nổi bật:
- Mang khát vọng cao đẹp.
- Có tính cách mạnh mẽ.
- Có khả năng lựa chọn hành động tự do, xuất phát từ chính kiến, đức tin của mình.
- Nhưng lựa chọn ấy lại xung đột với hoàn cảnh thực tế, hoặc gặp trở ngại ngay trong bản tính cố hữu.
(Phần này còn tiếp tục ở trang 126 với nội dung về những thử thách mà nhân vật chính phải trải qua.)
Gợi ý ghi nhớ
Khi học Bài 5, em cần nắm chắc 5 yếu tố cốt lõi của bi kịch: xung đột, hành động, lời thoại, nhân vật, cốt truyện và hiệu ứng thanh lọc. Trong đó, xung đột là yếu tố trung tâm, vì chính nó tạo nên cốt truyện và quyết định số phận bi đát của nhân vật.