Giải Ngữ Văn 12 - Tập Một trang 137
Lời giải chi tiết SGK Lớp 12 · Môn Ngữ Văn · Trang 137–138
Hai trang này (thực tế in số trang 136 và 137 trong ảnh) là phần trích đoạn kịch "Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài" – trích vở kịch "Vũ Như Tô" của Nguyễn Huy Tưởng. Đây là phần văn bản đọc, không có bài tập, chỉ có các ô chú thích bên lề hướng dẫn cách đọc. Mình sẽ tóm tắt nội dung, giải nghĩa từ khó và phân tích theo từng ô gợi ý đọc nhé.
Tóm tắt nội dung trích đoạn
Đoạn trích thuộc các lớp kịch cuối (Lớp V, VI, VII) khi tình thế đã hết sức nguy ngập:
- Thợ xây Cửu Trùng Đài phần lớn đã theo về quân phản nghịch, quân giặc kéo vào đốt phá kinh thành.
- Bọn nội giám báo tin loạn, rồi tháo chạy. Lê Trung Mại khuyên "tam thập lục kế, tẩu vi thượng sách" (trong 36 kế thì chạy là hơn cả).
- Đan Thiềm hết lòng giục Vũ Như Tô trốn đi để giữ lấy tài năng, nhưng Vũ Như Tô vẫn không hiểu vì sao mình bị truy giết, vẫn mơ mộng và quyết ở lại.
- Quân khởi loạn cùng tướng Ngô Hạch ập vào bắt lũ cung nữ và truy tìm Vũ Như Tô. Kim Phượng và cung nữ đổ tội, vu cho Đan Thiềm là kẻ mê hoặc vua. Đan Thiềm khẳng khái nhận chết, tự nhận mình "không phải con người bất chính".
Mâu thuẫn trung tâm: bi kịch của người nghệ sĩ tài hoa (Vũ Như Tô) xa rời thực tế đời sống nhân dân, và bi kịch của người tri kỷ trọng tài (Đan Thiềm).
Giải nghĩa từ khó
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| Tham quyền cố vị | Cố giữ lấy quyền hành, địa vị, không chịu rời bỏ (dù không còn đủ năng lực hoặc điều kiện làm việc). |
| Tam thập lục kế, tẩu vi thượng sách | Trong 36 kế, chạy trốn là kế hay nhất. |
| Tử địa | Đất chết, nơi không có đường thoát. |
| Xúc xiểm | Nói xấu, gièm pha, xui giục điều xấu. |
| Đan díu | Quan hệ vụng trộm, không chính đáng. |
| Quỷ thần hai vai | Cách nói chỉ thần linh chứng giám (thần linh ngồi hai bên). |
| Thanh thiên bạch nhật | Trời xanh ban ngày – ý nói rõ ràng, ngay thẳng, không có gì khuất tất. |
Phân tích theo các ô gợi ý đọc
1. "Chú ý sự khác biệt trong hành động, thái độ của các nhân vật trong tình thế nguy ngập"
- Bọn nội giám, Lê Trung Mại: hoảng loạn, lo giữ thân, rủ nhau bỏ chạy ("Chạy đi anh em ơi!").
- Vũ Như Tô: ngơ ngác, không tin, lặp đi lặp lại "Vô lí", không hiểu nổi vì sao Cửu Trùng Đài bị đốt và mình bị truy giết.
Sự đối lập này làm nổi bật việc Vũ Như Tô hoàn toàn xa rời thực tế, sống trong mộng tưởng nghệ thuật.
2. "Chú ý thái độ của Vũ Như Tô và Đan Thiềm"
- Đan Thiềm: tỉnh táo, thực tế, lo cho Vũ Như Tô hơn lo cho mình. Bà liên tục giục "Trốn đi! Đợi thời là thượng sách", coi trọng tài năng của ông ("Đừng để phí tài trời").
- Vũ Như Tô: mê muội, không nhận ra nguy hiểm ("Họ tìm tôi, nhưng có lí gì họ giết tôi"), thản nhiên chấp nhận ở lại cùng Đan Thiềm chịu nguy biến.
Đây là điểm thể hiện rõ "bệnh Đan Thiềm" – sự say mê, trân trọng cái tài – và bi kịch của người nghệ sĩ không thấu hiểu nhân dân.
3. "Chú ý hành động của đám cung nữ và quân khởi loạn"
- Quân khởi loạn và Ngô Hạch: hung hãn, ra lệnh bắt bớ, đại diện cho sức mạnh của cơn phẫn nộ quần chúng.
- Đám cung nữ (Kim Phượng, cung nữ): hèn nhát, để cứu mình mà quay sang đổ tội, vu oan cho Đan Thiềm ("Chính nó mê hoặc vua... chính nó là thủ phạm").
Hành động này tô đậm sự cô độc của Đan Thiềm và Vũ Như Tô, đồng thời cho thấy không khí hỗn loạn, tàn nhẫn của thời cuộc.
Nếu bạn gửi tiếp trang có phần "Sau khi đọc" hay câu hỏi luyện tập, mình sẽ giải chi tiết từng câu cho bạn nhé.