Giải Tin học 12 - Định hướng khoa học máy tính trang 20

Nguon: Tin Hoc 12 KHMT (trang 20 – 21)

---

📌 Lưu ý: Hình ảnh bạn gửi tương ứng với trang 18 – 19 của SGK (không phải trang 20 – 21). Mình sẽ giải đầy đủ nội dung có trong hai trang này.

---

🔍 Kiến thức cần nhớ

Các thiết bị kết nối mạng thông dụng:

Các loại modem thường gặp: Modem ADSL (qua đường dây điện thoại), Modem GSM (qua sóng di động, có khe SIM), Modem quang (qua cáp quang).

💡 Mẹo nhớ: Tên gọi modem = modulation + demodulation (điều chế xung + giải điều chế xung).

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: So sánh chức năng của hub, switch và thiết bị thu phát Wi-Fi.

Cách 1 — Lập bảng so sánh trực tiếp

Cách 2 — Tóm tắt theo điểm chung và điểm riêng

• Điểm chung: Cả ba đều là thiết bị kết nối mạng trong phạm vi một LAN.
• Điểm khác biệt cốt lõi:
• Hub: "phát loa" — gửi tín hiệu cho mọi cổng → đơn giản nhưng dễ tắc nghẽn.
• Switch: "bưu tá thông minh" — chỉ gửi đúng người nhận → nhanh, ít xung đột.
• Thiết bị thu phát Wi-Fi: "đài phát sóng" — truyền không dây → tiện lợi, mở rộng phạm vi.

⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi rất hay ra ở dạng "phân biệt hub và switch". Nhớ điểm khác biệt mấu chốt: hub phát ra tất cả cổng, switch chỉ gửi đúng cặp cổng.

---

Câu 2

Đề bài: Giải thích cách thức hoạt động của router và ý nghĩa của từ "định tuyến".

Cách 1 — Giải thích theo nguyên lý

Cách thức hoạt động của router:

• Router là thiết bị nằm ở ranh giới giữa hai mạng (thường là LAN với Internet).
• Khi một gói dữ liệu đi từ máy tính trong LAN ra ngoài (hoặc ngược lại), router sẽ:

1. Đọc địa chỉ đích ghi trong gói dữ liệu.
2. Tra bảng định tuyến (routing table) để xem nên gửi gói đó qua đường nào là tối ưu.
3. Chuyển tiếp gói dữ liệu sang chặng tiếp theo trên đường tới đích.

• Nhờ vậy, dữ liệu từ một máy bất kỳ trong LAN có thể đi xuyên qua nhiều mạng trung gian để đến đúng máy đích trên Internet.

Ý nghĩa của từ "định tuyến":

• "Định tuyến" (routing) nghĩa là xác định đường đi (tuyến) cho dữ liệu khi nó di chuyển trong một mạng rộng có nhiều đường đi khả dĩ.
• Router chính là thiết bị chọn đường — quyết định gói tin sẽ đi qua những "ngã rẽ" nào để đến đích nhanh nhất, ít tắc nghẽn nhất.

Cách 2 — Liên hệ thực tế

Hình dung mạng Internet như một hệ thống đường giao thông khổng lồ:

• Mỗi gói dữ liệu giống như một lá thư ghi địa chỉ người nhận.
• Router đóng vai trò như bưu cục trung chuyển: nhìn địa chỉ, quyết định gửi thư qua tuyến đường nào (qua tỉnh A hay tỉnh B) để tới nhanh nhất.
• "Định tuyến" = "vạch đường đi" — y như khi ta dùng Google Maps tìm đường đi tối ưu giữa nhiều ngã rẽ.

💡 Mẹo nhớ: Router → Route → Tuyến đường. Nhiệm vụ của nó là chọn tuyến đi tốt nhất cho dữ liệu.

---

Câu 3

Đề bài: Cho biết chức năng của modem. Kể tên một số loại modem tương ứng với những phương thức truyền tín hiệu khác nhau.

Cách 1 — Trình bày theo định nghĩa

Chức năng của modem:

• Modem có chức năng chuyển đổi tín hiệu:
• Từ tín hiệu số (digital — dạng máy tính sử dụng) sang tín hiệu tương tự (analog — phù hợp truyền trên đường dây) → gọi là điều chế xung (Modulation).
• Và ngược lại: từ tín hiệu tương tự (hoặc dạng tín hiệu khác) trở về tín hiệu số ban đầu → gọi là giải điều chế xung (Demodulation).
• Tên modem chính là viết tắt của Modulation + Demodulation.
• Modem thường được dùng khi kết nối LAN với Internet, vì đường truyền Internet (cáp điện thoại, cáp quang, sóng di động…) thường không truyền tín hiệu số trực tiếp.

Một số loại modem tương ứng với phương thức truyền tín hiệu:

Cách 2 — Sơ đồ hoá quá trình

Máy tính (số) ─Modulation→ Đường truyền (analog) ─Demodulation→ Máy tính (số)
                              ↑                                ↑
                              └─────── modem làm cả hai chiều ──┘

Tuỳ theo đường truyền mà ta dùng loại modem phù hợp:

• Đường dây điện thoại → Modem ADSL
• Sóng di động → Modem GSM
• Cáp quang → Modem quang

⚠️ Lưu ý thi: Đừng nhầm modem với router. Modem chuyển đổi tín hiệu, router dẫn đường dữ liệu. Nhiều thiết bị hiện đại tích hợp cả hai nên dễ gây hiểu lầm.

---

🛠️ Mục 2. Thực hành kết nối máy tính với các thiết bị mạng

Nhiệm vụ 1 — Kết nối bằng cáp tín hiệu

Yêu cầu: Nhận biết cổng RJ45 và kết nối thiết bị qua cổng RJ45 với cáp UTP.

Các bước thực hiện:

1. Chuẩn bị: Cáp mạng UTP (gồm 4 đôi dây xoắn) đã bấm sẵn giắc cắm RJ45 ở hai đầu.
2. Xác định cổng RJ45 trên máy tính — cổng hình chữ nhật, có 8 chân tiếp xúc kim loại bên trong (xem Hình 3.8).
3. Cắm một đầu giắc RJ45 vào cổng RJ45 của máy tính (nghe tiếng "tách" là đã khớp).
4. Cắm đầu còn lại vào cổng RJ45 của switch / hub hoặc cổng LAN của router.
5. Kiểm tra: Đèn tín hiệu trên cổng mạng sẽ sáng/nhấp nháy báo kết nối thành công.

💡 Mẹo nhớ: Cáp UTP = Unshielded Twisted Pair (cáp đôi xoắn không bọc kim). Giắc RJ45 có 8 chân, dùng cho mạng LAN.

⚠️ Lưu ý: Nối cáp mới chỉ là kết nối vật lí. Để máy tính có thể giao tiếp với Internet, cần thiết lập thêm kết nối logic: cấu hình địa chỉ IP, gateway, DNS…

---

Nhiệm vụ 2 — Kết nối không dây (Wi-Fi)

Yêu cầu: Kết nối máy tính / thiết bị di động vào mạng qua trạm thu phát Wi-Fi.

Bước 1. Tìm trạm thu phát Wi-Fi để kết nối vào LAN

Tuỳ thiết bị, thao tác mở danh sách Wi-Fi như sau:

Quan sát giao diện:

• Mỗi trạm Wi-Fi sẽ hiện tên và trạng thái bảo mật.
• Trạm có biểu tượng khoá 🔒 → cần mật khẩu để kết nối.
• Trạm đã kết nối sẽ có dòng chữ "Đang kết nối / Connected".

💡 Mẹo: Máy tính để bàn thường không có sẵn card Wi-Fi như laptop. Muốn dùng Wi-Fi cần lắp thêm card mạng không dây (USB Wi-Fi hoặc card PCIe).

⚠️ Lưu ý thi: Phân biệt 2 khái niệm: - Trạm thu phát Wi-Fi (WAP) = thiết bị phát sóng để các máy kết nối vào. - Card Wi-Fi = bộ phận trên máy tính để thu sóng Wi-Fi.

---

🎯 Ghi nhớ: - Hub phát tín hiệu cho tất cả cổng; switch chỉ gửi cho đúng cổng → switch hiệu quả hơn. - WAP = kết nối không dây trong LAN; Router = định tuyến dữ liệu qua mạng diện rộng. - Modem = Modulation + Demodulation → chuyển đổi số ↔ tương tự, có 3 loại phổ biến: ADSL, GSM, quang. - Kết nối có dây dùng cáp UTP + giắc RJ45; kết nối không dây thực hiện qua trạm Wi-Fi (WAP).