Giải Khoa Học 4 trang 40
Lời giải chi tiết SGK Lớp 4 · Môn Khoa Há»c · Trang 40–41
Tóm tắt lý thuyết
Trang 38 là phần cuối bài học về ánh sáng và việc bảo vệ mắt. Hai ý chính trong khung "Em đã học":
- Ánh sáng rất cần cho sự sống của con người, động vật và thực vật. Hầu hết hoạt động của động vật và con người đều cần ánh sáng.
- Ánh sáng quá mạnh chiếu vào mắt có thể gây hại mắt. Không nên học, đọc sách ở nơi thiếu ánh sáng hoặc nơi ánh sáng quá mạnh.
Trang 39 mở đầu Bài 10 "Âm thanh và sự truyền âm thanh". Ý chính: những vật phát ra âm thanh được gọi là nguồn phát âm thanh (nguồn âm), ví dụ mặt trống, người đang nói, con chim hót, nước chảy. Khi vật phát ra âm thanh thì vật đó rung động.
Bài 3 (trang 38): Tư thế ngồi học cần tránh
Đề: Trường hợp nào dưới đây cần tránh để không gây hại cho mắt khi ngồi học? Vì sao? (Hình 8: a, b, c, d)
Phân tích từng hình:
| Hình | Tư thế | Đánh giá |
|---|---|---|
| a | Cúi sát, mặt gần sách, không có đèn đủ sáng | Cần tránh |
| b | Ngồi thẳng, có đèn bàn chiếu sáng đầy đủ | Tốt |
| c | Cúi gập người, mắt gần sát mặt bàn | Cần tránh |
| d | Ngồi thẳng lưng, có đèn bàn, khoảng cách hợp lý | Tốt |
Đáp án: Cần tránh hai trường hợp ở hình a và hình c.
Lời giải: Ở hình a và c, bạn nhỏ cúi sát sách, mắt quá gần trang giấy và lưng cong. Tư thế này khiến mắt phải điều tiết liên tục, lâu ngày dễ bị cận thị, đồng thời gây vẹo cột sống. Ngược lại, hình b và d ngồi thẳng lưng, có đủ ánh sáng và giữ khoảng cách phù hợp nên tốt cho mắt.
Câu hỏi (trang 38)
Câu 1
Đề: Đọc sách ở nơi thiếu ánh sáng có hại cho mắt không? Vì sao?
Đáp án: Có hại cho mắt.
Lời giải: Khi thiếu ánh sáng, mắt phải cố gắng điều tiết nhiều hơn để nhìn rõ chữ. Mắt làm việc căng thẳng kéo dài sẽ mỏi, nhức và dễ dẫn đến cận thị.
Câu 2
Đề: Để tránh bị cận thị thì tư thế ngồi học và khoảng cách từ mắt đến sách cần phải như thế nào?
Đáp án:
- Ngồi thẳng lưng, đầu hơi cúi, không cúi gập sát mặt bàn.
- Giữ khoảng cách từ mắt đến sách khoảng 25 cm đến 30 cm.
- Học ở nơi có đủ ánh sáng.
Giải thích: Giữ đúng tư thế và khoảng cách giúp mắt không phải điều tiết quá mức, nhờ đó hạn chế nguy cơ cận thị.
Câu 3
Đề: Để bảo vệ mắt em cần làm những việc gì? Vì sao?
Đáp án gợi ý:
- Học và đọc sách ở nơi đủ ánh sáng, ngồi đúng tư thế, giữ khoảng cách 25–30 cm.
- Không nhìn quá gần hoặc quá lâu vào màn hình điện thoại, máy tính, ti vi.
- Không nhìn trực tiếp vào ánh sáng quá mạnh (mặt trời, đèn pha).
- Cho mắt nghỉ ngơi, ăn đủ chất (rau xanh, thực phẩm có vitamin A) và khám mắt định kỳ.
Vì sao: Những việc này giúp mắt làm việc thoải mái, tránh mỏi mắt và phòng các bệnh về mắt như cận thị.
Bài 10 (trang 39): Âm thanh và nguồn phát âm thanh
Câu hỏi mở đầu
Đề: Trên đường từ nhà đến trường em có thể nghe thấy những âm thanh nào?
Gợi ý trả lời: Tiếng còi xe, tiếng động cơ ô tô, xe máy, tiếng nói chuyện của người đi đường, tiếng chim hót, tiếng rao bán hàng, tiếng gió, tiếng trống trường...
Hoạt động 1: Thực hiện thí nghiệm
Đề:
- Rắc một ít vụn giấy (hoặc vụn xốp) lên mặt trống. Gõ vào mặt trống (Hình 1). Quan sát và mô tả chuyển động của các vụn giấy.
- Đặt nhẹ một ngón tay lên mặt trống khi gõ. Ngón tay em có cảm giác thế nào?
Trả lời:
- Khi gõ trống, các vụn giấy nảy lên, rung và nhảy lung tung trên mặt trống. Điều đó cho thấy mặt trống đang rung động.
- Đặt ngón tay lên mặt trống khi gõ, em cảm thấy mặt trống rung (tê tê ở đầu ngón tay).
Kết luận: Mặt trống phát ra âm thanh là do nó rung động.
Hoạt động 2
Đề: Đặt bàn tay vào cổ như Hình 2 và hát một câu hát. Em có nghe thấy âm thanh không? Tay em có cảm giác thế nào? Âm thanh đó phát ra từ đâu?
Trả lời:
- Em nghe thấy âm thanh (tiếng hát).
- Tay em cảm thấy cổ họng rung lên.
- Âm thanh phát ra từ cổ họng (dây thanh quản) khi nó rung động.
Kết luận chung: Các vật khi phát ra âm thanh đều rung động. Những vật phát ra âm thanh được gọi là nguồn phát âm thanh (nguồn âm).