Giải Khoa Học 4 trang 112

Tóm tắt lý thuyết

Chuỗi thức ăn là cách mô tả mối liên hệ về thức ăn giữa các sinh vật:

• Các sinh vật được sắp xếp theo một chiều nhất định bằng mũi tên (→).
• Sinh vật đứng sau mũi tên dùng sinh vật đứng trước làm thức ăn.
• Mỗi sinh vật có thể tham gia vào nhiều chuỗi thức ăn khác nhau.

Sinh vật đứng đầu chuỗi thường là thực vật (sinh vật tự dưỡng), làm thức ăn cho các sinh vật khác.

Bài 2 (trang 110): Vẽ sơ đồ cây bắp cải – con sâu – con chim

Đề: Hãy dùng mũi tên (→) và các cụm từ cây bắp cải, con sâu, con chim để vẽ sơ đồ mô tả mối liên hệ về thức ăn giữa ba sinh vật đó.

Lời giải:

$$\text{Cây bắp cải} \rightarrow \text{Con sâu} \rightarrow \text{Con chim}$$

Giải thích:

• Con sâu ăn lá cây bắp cải nên bắp cải đứng đầu, sâu đứng sau.
• Con chim bắt sâu để ăn nên chim đứng cuối cùng.

Bài 3 (trang 110): Mối liên hệ thức ăn trong hồ nước (Hình 5)

Đề: Hình 5 thể hiện các loài sinh vật trong một hồ nước có liên hệ với nhau về thức ăn.

• Mô tả mối liên hệ về thức ăn giữa các sinh vật trong hồ nước.
• Cho biết sinh vật đứng đầu trong mỗi chuỗi thức ăn đó.

Lời giải:

Chuỗi a):
$$\text{Bèo tấm} \rightarrow \text{Ốc} \rightarrow \text{Cá trê}$$

• Ốc ăn bèo tấm, cá trê ăn ốc.

Chuỗi b):
$$\text{Thực vật phù du} \rightarrow \text{Động vật phù du} \rightarrow \text{Cá con} \rightarrow \text{Cá chép}$$

• Động vật phù du ăn thực vật phù du, cá con ăn động vật phù du, cá chép ăn cá con.

Sinh vật đứng đầu mỗi chuỗi:

Hai sinh vật đứng đầu đều là thực vật, tự tạo được thức ăn nên là nguồn thức ăn cho các con vật phía sau.

Bài 1 (trang 110 – mục 2): Viết chuỗi thức ăn theo Hình 6

Đề: Quan sát hình 6. Hãy viết vào vở các chuỗi thức ăn theo đường gạch nối giữa các sinh vật theo gợi ý: Cỏ → ? → ?

Lời giải (một số chuỗi thức ăn từ hình 6):

$$\text{Cỏ} \rightarrow \text{Thỏ} \rightarrow \text{Báo}$$
$$\text{Cỏ} \rightarrow \text{Linh dương} \rightarrow \text{Sư tử}$$
$$\text{Cỏ} \rightarrow \text{Trâu} \rightarrow \text{Sư tử}$$

Giải thích: Cỏ là thức ăn của các con vật ăn cỏ (thỏ, linh dương, trâu); các con vật ăn cỏ này lại là thức ăn của thú ăn thịt (báo, sư tử).

Bài 2 (trang 111): Sơ đồ thức ăn vùng biển (Hình 7)

Đề: Đọc thông tin và vẽ sơ đồ các mối liên hệ thức ăn ở vùng biển theo Hình 7.

Thông tin đã cho:

• Tảo là thức ăn của tôm.
• Tôm là một trong những thức ăn của cá hồi.
• Sên biển ăn cỏ biển và tảo.
• Sên biển và sứa là thức ăn của rùa biển.
• Động vật phù du là thức ăn của sứa và tôm.

Lời giải – điền các ô trống trong Hình 7:

$$\text{Tảo} \rightarrow \boxed{\text{Tôm}} \rightarrow \boxed{\text{Cá hồi}}$$

$$\boxed{\text{Cỏ biển}} \rightarrow \text{Sên biển} \rightarrow \boxed{\text{Rùa biển}}$$

$$\boxed{\text{Động vật phù du}} \rightarrow \boxed{\text{Sứa}} \rightarrow \text{Rùa biển}$$

$$\text{Tảo} \rightarrow \boxed{\text{Động vật phù du}} \rightarrow \text{Sứa} \rightarrow \boxed{\text{Rùa biển}}$$

$$\boxed{\text{Tảo}} \rightarrow \boxed{\text{Động vật phù du}} \rightarrow \text{Tôm} \rightarrow \text{Cá hồi}$$

Giải thích cách suy luận:

• Câu "tảo là thức ăn của tôm, tôm là thức ăn của cá hồi" cho chuỗi Tảo → Tôm → Cá hồi.
• "Sên biển ăn cỏ biển và tảo" nên trước Sên biển có thể là cỏ biển hoặc tảo.
• "Sên biển và sứa là thức ăn của rùa biển" nên Rùa biển luôn đứng cuối các chuỗi này.
• "Động vật phù du là thức ăn của sứa và tôm" giúp nối tảo với sứa và tôm qua động vật phù du (động vật phù du ăn tảo).

Qua các bài này, các em cần nhớ: mũi tên luôn chỉ từ "con bị ăn" sang "con ăn nó", và thực vật/tảo thường đứng đầu mỗi chuỗi thức ăn nhé.