Giải Tiếng Việt 4 - Tập Hai trang 61
Lời giải chi tiết SGK Lớp 4 · Môn Tiếng Việt · Trang 61–62
Bài 14: TRONG LỜI MẸ HÁT
Bài thơ đọc
TRONG LỜI MẸ HÁT (Trương Nam Hương)
Tuổi thơ chở đầy cổ tích Dòng sông lời mẹ ngọt ngào Đưa con đi cùng đất nước Chòng chành nhịp võng ca dao. Con gặp trong lời mẹ hát Cánh cò trắng, dải đồng xanh Con yêu màu vàng hoa mướp "Con gà cục tác lá chanh". Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao. Mẹ ơi, trong lời mẹ hát Có cả cuộc đời hiện ra Lời ru chắp con đôi cánh Lớn rồi con sẽ bay xa.
Từ ngữ
- Chòng chành: nghiêng qua nghiêng lại, không giữ được thăng bằng.
- Nôn nao: (nghĩa trong bài) trạng thái xao động trong tình cảm khi đang nhớ đến điều gì đó.
Câu 1
Đề bài: Khổ thơ nào cho thấy ngay từ thuở ấu thơ, bạn nhỏ đã được nghe mẹ kể chuyện cổ tích, hát ru những bài ca dao?
Cách giải
Đáp án: Khổ thơ thứ nhất cho thấy điều đó. Các câu thơ: "Tuổi thơ chở đầy cổ tích / Dòng sông lời mẹ ngọt ngào / Đưa con đi cùng đất nước / Chòng chành nhịp võng ca dao." Trong khổ thơ này, tác giả nói rõ: tuổi thơ đầy cổ tích, lời mẹ ngọt ngào như dòng sông, và nhịp võng đưa theo lời ca dao. Điều đó cho thấy từ nhỏ, bạn nhỏ đã được mẹ kể chuyện cổ tích và hát ru bằng ca dao.
Câu 2
Đề bài: Tìm những hình ảnh đẹp, gần gũi được gợi ra từ lời hát ru của mẹ.
Cách giải
Đáp án: Những hình ảnh đẹp, gần gũi được gợi ra từ lời hát ru của mẹ là: - Cánh cò trắng - Dải đồng xanh - Màu vàng hoa mướp - Con gà cục tác lá chanh Đây đều là những hình ảnh quen thuộc ở làng quê Việt Nam, thường xuất hiện trong các bài ca dao, hát ru mà mẹ hát cho con nghe.
Câu 3
Đề bài: Qua cảm nhận của bạn nhỏ về mẹ (ở khổ thơ thứ ba), em thấy bạn nhỏ là người như thế nào?
Cách giải
Đáp án: Qua khổ thơ thứ ba, ta thấy bạn nhỏ là người rất yêu thương mẹ và biết ơn mẹ. Bạn nhỏ nhận ra: thời gian làm tóc mẹ bạc trắng, lưng mẹ còng dần xuống, nhưng nhờ sự hi sinh đó mà con ngày một lớn khôn. Bạn nhỏ quan sát và cảm nhận được nỗi vất vả của mẹ. Điều đó cho thấy bạn nhỏ rất thương mẹ, biết quý trọng công lao của mẹ.
Câu 4
Đề bài: Dựa theo nội dung khổ thơ thứ tư, đóng vai bạn nhỏ để nói lời tâm sự với mẹ.
Cách giải
Đáp án gợi ý: "Mẹ ơi, con cảm ơn mẹ rất nhiều. Lời ru của mẹ đã cho con biết bao điều hay. Nhờ mẹ, con hiểu về quê hương, đất nước. Lời hát của mẹ như đôi cánh, giúp con tự tin lớn lên. Dù sau này con lớn, con bay xa, con sẽ luôn nhớ mẹ và những lời ru ngọt ngào của mẹ."
Cách 2 (gợi ý khác)
"Mẹ ơi, trong lời mẹ hát có cả cuộc đời. Con thấy đồng lúa xanh, thấy cánh cò bay, thấy cả quê hương mình. Mẹ đã chắp cho con đôi cánh để con bay xa. Con hứa sẽ cố gắng học giỏi để không phụ lòng mẹ."
Câu 5
Đề bài: Theo em, bài thơ Trong lời mẹ hát muốn nói về điều gì? Chọn câu trả lời dưới đây hoặc nêu ý kiến của em.
A. Những kỉ niệm thân thương thời thơ ấu.
B. Lòng biết ơn đối với cha mẹ.
C. Vẻ đẹp và ý nghĩa của những bài hát ru.
Cách giải
Đáp án: Chọn C. Vẻ đẹp và ý nghĩa của những bài hát ru. Bài thơ nói về lời hát ru của mẹ. Qua lời hát ru, bạn nhỏ thấy được cả quê hương, đất nước. Lời ru còn chứa đựng tình yêu thương, sự hi sinh của mẹ, và giúp con lớn khôn, tự tin bay xa. Vì vậy, bài thơ muốn ca ngợi vẻ đẹp và ý nghĩa to lớn của những bài hát ru. (Các em cũng có thể chọn B vì bài thơ cũng thể hiện lòng biết ơn mẹ. Tuy nhiên, ý chính bao trùm cả bài là ca ngợi lời hát ru của mẹ.)
Phần luyện tập (biểu tượng kính lúp 🔍)
Câu 1 (Luyện tập)
Đề bài: Tìm những hình ảnh nhân hoá trong bài thơ Trong lời mẹ hát.
Cách giải
Đáp án: Những hình ảnh nhân hoá trong bài thơ: 1. "Tuổi thơ chở đầy cổ tích" – Tuổi thơ được nhân hoá như một chiếc thuyền, có thể "chở" đồ vật. 2. "Dòng sông lời mẹ ngọt ngào / Đưa con đi cùng đất nước" – Lời mẹ được ví như dòng sông, có thể "đưa" con đi, giống như người đưa đò. 3. "Thời gian chạy qua tóc mẹ" – Thời gian được nhân hoá, có thể "chạy" như con người. 4. "Lời ru chắp con đôi cánh" – Lời ru được nhân hoá, có thể "chắp" cánh cho con như một người thợ khéo tay. Giải thích: Nhân hoá là cách nói cho sự vật, hiện tượng có hành động, tính chất giống con người.
Câu 2 (Luyện tập)
Đề bài: Viết 2 – 3 câu về những việc mẹ đã làm cho em, trong đó có trạng ngữ chỉ thời gian hoặc nơi chốn.
Cách giải
Đáp án gợi ý: Mỗi buổi sáng, mẹ dậy sớm nấu bữa sáng cho em. Ở trường, mẹ luôn đến đón em đúng giờ. Mỗi tối, mẹ ngồi bên cạnh giúp em học bài. (Phần in nghiêng là trạng ngữ chỉ thời gian hoặc nơi chốn.)
Cách 2 (gợi ý khác)
Vào mùa đông, mẹ đan cho em chiếc áo len ấm áp. Ở nhà, mẹ luôn nấu những món ăn ngon cho cả gia đình. Mỗi khi em ốm, mẹ thức suốt đêm để chăm sóc em. - "Vào mùa đông" → trạng ngữ chỉ thời gian - "Ở nhà" → trạng ngữ chỉ nơi chốn - "Mỗi khi em ốm" → trạng ngữ chỉ thời gian
🎯 Ghi nhớ: - Nhân hoá là cách viết cho sự vật có hành động, suy nghĩ giống con người. - Trạng ngữ chỉ thời gian trả lời câu hỏi "Khi nào?". Trạng ngữ chỉ nơi chốn trả lời câu hỏi "Ở đâu?". - Bài thơ Trong lời mẹ hát ca ngợi vẻ đẹp và ý nghĩa của lời hát ru, qua đó thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn mẹ.