Giải Toán 4 - Tập Hai trang 9

Tóm tắt lý thuyết

Phần đầu trang minh họa cách đặt tính phép chia 125 734 : 5:

• Chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lần lấy thương rồi nhân ngược lại để trừ tìm số dư.
• Kết quả: 125 734 : 5 = 25 146 (dư 4).

Khi chia hết các chữ số mà vẫn còn số dư khác 0, ta ghi "(dư ...)".

---

PHẦN HOẠT ĐỘNG (trang 7)

Bài 1: Đặt tính rồi tính

a) 38 295 : 3

$$38\ 295 : 3 = 12\ 765$$

Các bước: 3:3=1; 8:3=2 (dư 2); 22:3=7 (dư 1); 19:3=6 (dư 1); 15:3=5. Chia hết.

b) 729 316 : 4

$$729\ 316 : 4 = 182\ 329$$

Kiểm tra: 182 329 × 4 = 729 316. Chia hết.

c) 872 905 : 6

$$872\ 905 : 6 = 145\ 484 \ (\text{dư } 1)$$

Kiểm tra: 145 484 × 6 = 872 904; thêm 1 = 872 905. Đúng.

Bài 2: Bạn Nam tính đúng hay sai?

Đề: Bạn Nam tính hai phép chia, em xét xem đúng hay sai và sửa lại.

Phép thứ nhất: 32 024 : 7

Nam ghi: 32 024 : 7 = 457 (dư 34) → SAI.

Lỗi: Nam dừng lại khi còn 34, chưa chia tiếp. Số dư 34 lại lớn hơn 7 nên chắc chắn sai. Làm đúng:

• 32 : 7 = 4 (dư 4)
• Hạ 0 → 40 : 7 = 5 (dư 5)
• Hạ 2 → 52 : 7 = 7 (dư 3)
• Hạ 4 → 34 : 7 = 4 (dư 6)

$$32\ 024 : 7 = 4\ 574 \ (\text{dư } 6)$$

Phép thứ hai: 135 612 : 6

Nam ghi: 135 612 : 6 = 2 262 → SAI.

Lỗi: Nam quên hạ và chia chữ số 1 (bị thiếu một chữ số 0 ở thương). Làm đúng:

• 13 : 6 = 2 (dư 1)
• Hạ 5 → 15 : 6 = 2 (dư 3)
• Hạ 6 → 36 : 6 = 6 (dư 0)
• Hạ 1 → 1 : 6 = 0 (dư 1)
• Hạ 2 → 12 : 6 = 2 (dư 0)

$$135\ 612 : 6 = 22\ 602$$

Vậy cả hai phép tính của bạn Nam đều sai.

Bài 3: Bài toán cô Lan mua xoài

Đề: Cô Lan có 150 000 đồng. Sau khi mua 3 kg xoài thì cô còn 15 000 đồng. Hỏi mỗi ki-lô-gam xoài giá bao nhiêu tiền?

Bài giải

Số tiền cô Lan mua 3 kg xoài:

$$150\ 000 - 15\ 000 = 135\ 000 \text{ (đồng)}$$

Giá mỗi ki-lô-gam xoài:
$$135\ 000 : 3 = 45\ 000 \text{ (đồng)}$$

Đáp số: 45 000 đồng.

---

PHẦN LUYỆN TẬP (trang 8)

Bài 1: Đặt tính rồi tính

a) 489 325 : 5

$$489\ 325 : 5 = 97\ 865$$ (chia hết)

b) 542 827 : 6

$$542\ 827 : 6 = 90\ 471 \ (\text{dư } 1)$$

c) 826 391 : 7

$$826\ 391 : 7 = 118\ 055 \ (\text{dư } 6)$$

Bài 2: Tìm hai số biết tổng và hiệu

Đề: Tìm hai số biết tổng và hiệu của chúng lần lượt là 34 500 và 4 500.

Bài giải

Số lớn:

$$(34\ 500 + 4\ 500) : 2 = 39\ 000 : 2 = 19\ 500$$

Số bé:

$$(34\ 500 - 4\ 500) : 2 = 30\ 000 : 2 = 15\ 000$$

Đáp số: số lớn 19 500; số bé 15 000.

Kiểm tra lại: 19 500 + 15 000 = 34 500 ✔; 19 500 − 15 000 = 4 500 ✔.

Bài 3: Bài toán đóng vỉ sữa

Đề: Cứ 4 hộp sữa đóng được một vỉ. Hỏi 819 635 hộp sữa đóng được nhiều nhất bao nhiêu vỉ và còn thừa mấy hộp?

Bài giải

Thực hiện phép chia:
$$819\ 635 : 4 = 204\ 908 \ (\text{dư } 3)$$

Vậy đóng được nhiều nhất 204 908 vỉ và còn thừa 3 hộp sữa.

Bài 4: Bài toán A-li-ba-ba

Đề: A-li-ba-ba có 250 000 đồng tiền vàng. Chia thành 5 phần bằng nhau rồi lấy một phần cho người nghèo. Hỏi A-li-ba-ba còn lại bao nhiêu?

• A. 50 000 B. 200 000 C. 150 000

Lời giải

Mỗi phần (đem cho):
$$250\ 000 : 5 = 50\ 000 \text{ (đồng)}$$

Số tiền còn lại:

$$250\ 000 - 50\ 000 = 200\ 000 \text{ (đồng)}$$

Đáp án đúng: B. 200 000.

(Lưu ý: dễ nhầm chọn A vì 50 000 là phần đem cho, nhưng câu hỏi là số còn lại.)

Bài 5: Xe nào qua được cầu?

Đề: Cầu chỉ cho xe có cân nặng (cả xe và hàng) không quá 20 tấn = 20 000 kg đi qua. Kết quả phép tính trên mỗi xe là cân nặng (kg) của xe đó. Hỏi xe nào đi qua được?

Đáp án đúng: C (chiếc xe vàng, nặng 19 648 kg, nhẹ hơn 20 000 kg nên qua cầu được).

---

Em làm tốt lắm! Mẹo nhỏ cho phép chia: chia hết tất cả các chữ số của số bị chia thì thương mới đủ chữ số, đừng dừng giữa chừng như bạn Nam ở Bài 2 nhé.