Giải Toán 4 - Tập Hai trang 87

Trang 86: Bài 63 - PHÉP NHÂN PHÂN SỐ

Đây là trang lý thuyết giới thiệu về phép nhân phân số.

Tóm tắt kiến thức

Trang này giới thiệu cách nhân hai phân số thông qua bài toán tính diện tích hình chữ nhật.

Ví dụ minh họa:

• Hình chữ nhật có chiều dài 4/5 m và chiều rộng 2/3 m
• Diện tích = 4/5 × 2/3 = (4 × 2)/(5 × 3) = 8/15 m²

🎯 Quy tắc nhân hai phân số: Muốn nhân hai phân số, ta lấy tử số nhân với tử số, mẫu số nhân với mẫu số.

---

Trang 85: Bài tập thực hành

---

Bài 2: Tìm phân số thích hợp

Đề bài: Tìm phân số thích hợp điền vào ô trống theo sơ đồ.

---

Câu a)

Sơ đồ: 2/21 → (+1/7) → ? → (+1) → ?

Cách giải

Bước 1: Tính ô thứ nhất (2/21 + 1/7)

Quy đồng mẫu số:

• 1/7 = 3/21

Cộng hai phân số:

• 2/21 + 3/21 = 5/21

Bước 2: Tính ô thứ hai (5/21 + 1)

Đổi 1 thành phân số: 1 = 21/21

Cộng hai phân số:

• 5/21 + 21/21 = 26/21

Đáp án: - Ô lục giác: 5/21 - Ô tam giác: 26/21

---

Câu b)

Sơ đồ: 9/25 → (+1/5) → ? → (−1/5) → ?

Cách giải

Bước 1: Tính ô thứ nhất (9/25 + 1/5)

Quy đồng mẫu số:

• 1/5 = 5/25

Cộng hai phân số:

• 9/25 + 5/25 = 14/25

Bước 2: Tính ô thứ hai (14/25 − 1/5)

Quy đồng mẫu số:

• 1/5 = 5/25

Trừ hai phân số:

• 14/25 − 5/25 = 9/25

Đáp án: - Ô hình chữ nhật: 14/25 - Ô tam giác: 9/25

---

Bài 3: Bài toán về Rô-bốt và chai nước giặt

Đề bài: Rô-bốt còn 7/12 chai nước giặt. Rô-bốt quyết định sử dụng 1/3 chai nước giặt để giặt chăn, rồi dùng thêm 1/6 chai nước giặt để giặt quần áo. Hỏi khi ấy chai nước giặt còn lại mấy phần?

Cách 1: Tính từng bước

Bước 1: Tính tổng nước giặt đã dùng

Quy đồng mẫu số của 1/3 và 1/6:

• 1/3 = 2/6

Tổng nước giặt đã dùng:

• 2/6 + 1/6 = 3/6 = 1/2

Bước 2: Tính nước giặt còn lại

Quy đồng mẫu số của 7/12 và 1/2:

• 1/2 = 6/12

Nước giặt còn lại:

• 7/12 − 6/12 = 1/12

Đáp số: Chai nước giặt còn lại 1/12 chai.

Cách 2: Trừ lần lượt

Bước 1: Sau khi giặt chăn, còn lại:

Quy đồng: 1/3 = 4/12

• 7/12 − 4/12 = 3/12

Bước 2: Sau khi giặt quần áo, còn lại:

Quy đồng: 1/6 = 2/12

• 3/12 − 2/12 = 1/12

Đáp số: 1/12 chai nước giặt.

---

Bài 4: Tìm phân số thích hợp (tính độ dài thanh gỗ)

Đề bài: Tìm phân số thích hợp (tính độ dài cạnh còn thiếu của hình).

---

Câu a)

Hình vẽ: Hai thanh gỗ ghép lại. Thanh trên dài 17/2 m, thanh dưới dài 31/6 m. Tìm phần nhô ra (? m).

Cách giải

Phần nhô ra = Thanh trên − Thanh dưới

Bước 1: Quy đồng mẫu số

• 17/2 = (17 × 3)/(2 × 3) = 51/6

Bước 2: Trừ hai phân số

• 51/6 − 31/6 = 20/6

Bước 3: Rút gọn

• 20/6 = 10/3

Đáp án: Phần nhô ra là 10/3 m (hay 20/6 m).

---

Câu b)

Hình vẽ: Ba thanh gỗ xếp chồng. Thanh trên cùng dài 20/3 m, thanh giữa dài 17/6 m, thanh dưới cùng dài 33/6 m. Tìm phần nhô ra (? m).

Cách giải

Phần nhô ra = Thanh trên cùng − Thanh dưới cùng

Bước 1: Quy đồng mẫu số

• 20/3 = (20 × 2)/(3 × 2) = 40/6

Bước 2: Trừ hai phân số

• 40/6 − 33/6 = 7/6

Đáp án: Phần nhô ra là 7/6 m.

---

🎯 Ghi nhớ: - Khi cộng hoặc trừ phân số khác mẫu, ta cần quy đồng mẫu số trước. - Muốn nhân hai phân số: tử nhân tử, mẫu nhân mẫu. - Đọc kỹ đề bài để biết cần cộng hay trừ phân số.