Giải Toán 4 - Tập Hai trang 109

Bài 69: ÔN TẬP PHÂN SỐ

---

Luyện tập (Trang 107)

Bài 1: Chọn câu trả lời đúng

Câu a)

Đề bài: Phân số chỉ phần đã tô màu của hình bên là:

• A. 5/14
• B. 5/9
• C. 9/14
• D. 14/9

(Hình vuông chia thành 14 phần bằng nhau, có 5 phần tô màu cam)

Cách giải

Bước 1: Đếm tổng số phần bằng nhau của hình.

• Hình vuông được chia thành 14 phần bằng nhau.

Bước 2: Đếm số phần đã tô màu.

• Có 5 phần được tô màu cam.

Bước 3: Viết phân số.

• Phân số chỉ phần đã tô màu = Số phần tô màu / Tổng số phần = 5/14

Đáp án: A. 5/14

---

Câu b)

Đề bài: Đã tô màu 3/5 số con ếch của hình nào dưới đây?

Cách giải

Bước 1: Hiểu ý nghĩa phân số 3/5.

• 3/5 nghĩa là: chia tổng số con ếch thành 5 phần bằng nhau, lấy 3 phần.

Bước 2: Kiểm tra từng hình:

Kiểm tra hình A:

• Tổng: 15 con ếch
• Tô màu: 9 con ếch
• 9/15 = 3/5 (chia cả tử và mẫu cho 3)

Đáp án: A

---

Bài 2: Số ?

Câu a)

Đề bài: 36/42 = 18/? = ?/7 = 30/?

Cách giải

Bước 1: Rút gọn 36/42 về phân số tối giản.

• 36/42 = 6/7 (chia cả tử và mẫu cho 6)

Bước 2: Tìm các số còn thiếu:

• 36/42 = 18/?
• Tử số: 36 ÷ 2 = 18
• Mẫu số: 42 ÷ 2 = 21

• 36/42 = ?/7
• Mẫu số: 42 ÷ 6 = 7
• Tử số: 36 ÷ 6 = 6

• 36/42 = 30/?
• Từ 6/7, nhân cả tử và mẫu với 5: 6 × 5 = 30, 7 × 5 = 35

Đáp án: 36/42 = 18/21 = 6/7 = 30/35

---

Câu b)

Đề bài: 80/100 = ?/20 = 4/? = ?/50

Cách giải

Bước 1: Rút gọn 80/100 về phân số tối giản.

• 80/100 = 4/5 (chia cả tử và mẫu cho 20)

Bước 2: Tìm các số còn thiếu:

• 80/100 = ?/20
• Mẫu số: 100 ÷ 5 = 20
• Tử số: 80 ÷ 5 = 16

• 80/100 = 4/?
• Tử số: 80 ÷ 20 = 4
• Mẫu số: 100 ÷ 20 = 5

• 80/100 = ?/50
• Từ 4/5, nhân cả tử và mẫu với 10: 4 × 10 = 40, 5 × 10 = 50

Đáp án: 80/100 = 16/20 = 4/5 = 40/50

---

Trang 108

Bài 3: Quy đồng mẫu số các phân số

Câu a)

Đề bài: 4/7 và 28/35

Cách giải

Bước 1: Tìm mẫu số chung.

• Mẫu số của hai phân số: 7 và 35
• 35 = 7 × 5, nên mẫu số chung là 35

Bước 2: Quy đồng.

• 4/7 = (4 × 5)/(7 × 5) = 20/35
• 28/35 giữ nguyên = 28/35

Đáp án: 4/7 = 20/35 và 28/35

---

Câu b)

Đề bài: 13/20 và 53/100

Cách giải

Bước 1: Tìm mẫu số chung.

• Mẫu số: 20 và 100
• 100 = 20 × 5, nên mẫu số chung là 100

Bước 2: Quy đồng.

• 13/20 = (13 × 5)/(20 × 5) = 65/100
• 53/100 giữ nguyên = 53/100

Đáp án: 13/20 = 65/100 và 53/100

---

Câu c)

Đề bài: 5/6; 9/8 và 11/24

Cách giải

Bước 1: Tìm mẫu số chung của 6, 8 và 24.

• 24 chia hết cho cả 6 và 8
• Mẫu số chung là 24

Bước 2: Quy đồng.

• 5/6 = (5 × 4)/(6 × 4) = 20/24
• 9/8 = (9 × 3)/(8 × 3) = 27/24
• 11/24 giữ nguyên = 11/24

Đáp án: 5/6 = 20/24; 9/8 = 27/24; 11/24

---

Bài 4: Điền dấu >, <, =

Câu a)

Đề bài:

• 5/8 kg ? 6/8 kg
• 13/12 kg ? 1 kg

Cách giải

So sánh 5/8 kg và 6/8 kg:

• Hai phân số cùng mẫu số 8
• So sánh tử số: 5 < 6
• Vậy: 5/8 < 6/8

Đáp án: 5/8 kg < 6/8 kg

So sánh 13/12 kg và 1 kg:

• 1 kg = 12/12 kg
• So sánh: 13/12 và 12/12
• 13 > 12, nên 13/12 > 12/12

Đáp án: 13/12 kg > 1 kg

---

Câu b)

Đề bài:

• 11/12 l ? 11/14 l
• 5/3 l ? 15/9 l

Cách giải

So sánh 11/12 l và 11/14 l:

• Hai phân số cùng tử số 11
• Mẫu số nào lớn hơn thì phân số nhỏ hơn
• 12 < 14, nên 11/12 > 11/14

Đáp án: 11/12 l > 11/14 l

So sánh 5/3 l và 15/9 l:

• Rút gọn 15/9 = 5/3 (chia cả tử và mẫu cho 3)
• 5/3 = 5/3

Đáp án: 5/3 l = 15/9 l

---

Câu c)

Đề bài:

• 5/6 m ? 17/18 m
• 16/7 m ? 2 m

Cách giải

So sánh 5/6 m và 17/18 m:

• Quy đồng mẫu số: MSC = 18
• 5/6 = 15/18
• So sánh: 15/18 và 17/18
• 15 < 17

Đáp án: 5/6 m < 17/18 m

So sánh 16/7 m và 2 m:

• 2 m = 14/7 m
• So sánh: 16/7 và 14/7
• 16 > 14

Đáp án: 16/7 m > 2 m

---

Bài 5: Bài toán về ba vòi nước

Đề bài: Có ba vòi nước cùng chảy vào một bể. Trong 1 giờ, vòi số 1 chảy được 1/4 bể nước, vòi số 2 chảy được 2/5 bể nước, vòi số 3 chảy được 7/20 bể nước. Hỏi trong 1 giờ, vòi nào chảy được nhiều nước nhất, vòi nào chảy được ít nước nhất?

Cách giải

Bước 1: Quy đồng mẫu số ba phân số 1/4, 2/5 và 7/20.

• Mẫu số chung của 4, 5, 20 là 20

Bước 2: Quy đồng từng phân số:

• 1/4 = (1 × 5)/(4 × 5) = 5/20
• 2/5 = (2 × 4)/(5 × 4) = 8/20
• 7/20 giữ nguyên = 7/20

Bước 3: So sánh các phân số:

• 5/20 < 7/20 < 8/20
• Tức là: 1/4 < 7/20 < 2/5

Bước 4: Kết luận:

• Vòi chảy nhiều nước nhất: Vòi số 2 (2/5 bể)
• Vòi chảy ít nước nhất: Vòi số 1 (1/4 bể)

Đáp án: - Vòi số 2 chảy được nhiều nước nhất. - Vòi số 1 chảy được ít nước nhất.

---

Luyện tập (Phần cuối trang 108)

Bài 1: Chọn câu trả lời đúng

Câu a)

Đề bài: Phân số nào dưới đây bé hơn 1?

• A. 14/11
• B. 22/33
• C. 41/39
• D. 52/47

Cách giải

Quy tắc: Phân số bé hơn 1 khi tử số < mẫu số.

Kiểm tra từng phân số:

• A. 14/11: 14 > 11 → lớn hơn 1
• B. 22/33: 22 < 33 → bé hơn 1 ✓
• C. 41/39: 41 > 39 → lớn hơn 1
• D. 52/47: 52 > 47 → lớn hơn 1

Đáp án: B. 22/33

---

Câu b)

Đề bài: Phân số nào dưới đây bằng phân số 5/7?

• A. 10/12
• B. 12/14
• C. 15/21
• D. 25/28

Cách giải

Cách 1: Nhân tử và mẫu của 5/7 để kiểm tra.

• 5/7 = 10/14 = 15/21 = 20/28 = 25/35...

Kiểm tra đáp án C: 15/21

• 15 ÷ 3 = 5
• 21 ÷ 3 = 7
• 15/21 = 5/7 ✓

Đáp án: C. 15/21

---

Câu c)

Đề bài: Phân số nào dưới đây lớn hơn phân số 3/5?

• A. 3/7
• B. 15/25
• C. 2/5
• D. 12/15

Cách giải

Bước 1: Quy đồng hoặc rút gọn để so sánh với 3/5.

• A. 3/7: Cùng tử số 3, mẫu 7 > 5 → 3/7 < 3/5
• B. 15/25 = 3/5 (chia cho 5) → bằng nhau
• C. 2/5: Cùng mẫu số 5, tử 2 < 3 → 2/5 < 3/5
• D. 12/15 = 4/5 (chia cho 3): Cùng mẫu 5, tử 4 > 3 → 4/5 > 3/5 ✓

Đáp án: D. 12/15

---

🎯 Ghi nhớ: - Phân số bé hơn 1 khi tử số < mẫu số. - Phân số lớn hơn 1 khi tử số > mẫu số. - Hai phân số bằng nhau nếu rút gọn về cùng một phân số tối giản. - Khi so sánh phân số, ta quy đồng mẫu số rồi so sánh tử số.