Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 39
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 39–40
Phần VIẾT (trang 37): Đánh giá, chỉnh sửa bài văn tả người
Đây là tiết học giúp em tự rà soát lại bài văn tả người của mình. Cô sẽ hướng dẫn từng bước theo các yêu cầu trong sách.
Bài 1: Nghe thầy cô giáo nhận xét về bài làm
Bài này không có lời giải cố định. Đây là hoạt động em ngồi nghe thầy cô nhận xét chung về cả lớp: bài nào hay, lỗi nào hay gặp, cách khắc phục ra sao. Em hãy ghi chú lại những điểm thầy cô nhắc để sửa cho bài của mình.
Bài 2: Đọc lại bài văn của em để biết bài đã đạt được những yêu cầu nào
Em hãy tự kiểm tra bài của mình theo 4 tiêu chí trong khung:
| Tiêu chí | Câu hỏi tự kiểm |
|---|---|
| Bố cục | Bài đã có đủ mở bài, thân bài, kết bài chưa? |
| Nội dung | Đã tả ngoại hình, hoạt động… làm nổi bật đặc điểm riêng của người đó chưa? |
| Cảm xúc | Đã thể hiện tình cảm với người được tả chưa? |
| Hình thức | Bài có sạch đẹp, không sai chính tả, không lủng củng không? |
Cách làm: em đọc lại bài của mình, đối chiếu từng dòng trong bảng. Tiêu chí nào đạt thì đánh dấu, tiêu chí nào còn thiếu thì ghi ra để bổ sung.
Bài 3: Viết lại một số câu văn hoặc đoạn văn cho hay hơn
Sách gợi ý 2 hướng để câu văn hay hơn. Cô phân tích các câu mẫu để em học theo:
a. Dùng từ ngữ gợi tả hoặc hình ảnh so sánh gây ấn tượng
- Câu của Mác-xim Go-rơ-ki tả giọng nói của bà: dùng so sánh "trầm bổng, nghe như tiếng chuông đồng" và "như đoá hoa… dịu dàng, rực rỡ". Nhờ so sánh mà giọng nói (vốn vô hình) trở nên sống động, đẹp đẽ.
- Câu của Ma Văn Kháng tả A Cháng: dùng loạt so sánh khoẻ khoắn "da đỏ như lim", "bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ", "đứng thẳng như cái cột đá trời trồng". Người đọc hình dung ngay một chàng trai vạm vỡ, cường tráng.
Em hãy nhìn lại bài mình: chỗ nào tả còn khô khan, hãy thêm một hình ảnh so sánh phù hợp. Ví dụ thay "Mắt bà rất hiền" bằng "Đôi mắt bà hiền như nước hồ thu".
b. Bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc với người được tả
- Câu của Lê Khắc Hoan: "chắc hẳn tôi sẽ không bao giờ quên đôi mắt của cô giáo…" – tác giả không chỉ tả mà còn nói lên cảm xúc, sự xúc động trong lòng. Nhờ vậy bài văn có tình cảm, gần gũi hơn.
Em hãy thêm vào bài một, hai câu nói lên tình cảm của em (yêu quý, biết ơn, kính trọng…) với người mình tả.
Hoạt động ở nhà
Đọc bài văn tả người của em cho người thân nghe, rồi chia sẻ những điều thầy cô đã nhận xét. Đây là cách để em luyện nói và nhận thêm góp ý từ gia đình.
Bài 8 (trang 38): KHU RỪNG CỦA MÁT
Phần khởi động (Chia sẻ)
Trước khi đọc, sách yêu cầu: Chia sẻ với bạn về tấm gương một người đã vượt qua khó khăn để tiếp tục làm việc hoặc học tập mà em biết.
Gợi ý cho em: em có thể kể về thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký viết chữ bằng chân, về một vận động viên khuyết tật, hay đơn giản là một bạn trong lớp vượt khó học giỏi. Em nói rõ người đó gặp khó khăn gì và đã cố gắng ra sao.
Tóm tắt phần bài đọc (đoạn đầu)
Đây là phần mở đầu của câu chuyện Khu rừng của Mát:
- Mát sống với ông nội ở "Trang trại rừng" – một trang trại rộng lớn, nổi tiếng, là cơ nghiệp của tổ tiên để lại, trồng nhiều giống cây quý hiếm.
- Hằng ngày Mát cùng ông chăm sóc rừng cây và học được tên, đặc tính của nhiều loại cây.
- Năm Mát mười tám tuổi, ông nội qua đời, gửi gắm lại trang trại. Mát hứa sẽ bảo vệ trang trại và gìn giữ kỉ niệm cùng ông.
- Một đêm, sét đánh trúng cây cao nhất gây cháy. Lửa lan khắp rừng, mọi người dập không nổi. Trang trại cháy suốt một ngày một đêm.
Đoạn này mở ra một tình huống khó khăn lớn: Mát mất đi cả người ông và khu rừng quý giá. Câu hỏi đặt ra là Mát sẽ vượt qua thử thách này thế nào – điều ấy gắn với chủ đề "vượt qua khó khăn" ở phần khởi động.
Phần câu hỏi đọc hiểu của bài chưa xuất hiện trong hai trang này (thường nằm ở trang sau). Khi em gửi tiếp trang có câu hỏi, cô sẽ giải chi tiết từng câu cho em nhé.