Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 103
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 103–104
Một lưu ý nhỏ trước khi vào bài nhé: hai trang ảnh em gửi thực ra được đánh số 101 và 102 ở góc dưới (đầu Bài 20 – "Cụ Đồ Chiểu"), không phải 103 – 104. Cô sẽ giải đúng theo nội dung trong ảnh để em không bị nhầm.
Tóm tắt bài đọc: Cụ Đồ Chiểu
Bài đọc kể về cuộc đời của Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888):
- Sinh trong gia đình nhà nho ở làng Tân Thới, Gia Định (nay là TP. Hồ Chí Minh).
- Năm 1833, gia đình li tán, cậu bé Chiểu mười hai tuổi phải xa cha mẹ ra Huế ở nhờ để ăn học.
- Năm 1843 đỗ tú tài; sau đó ra Huế chờ thi nhưng năm 1848 mẹ mất, ông bỏ thi về chịu tang, dọc đường ốm nặng và mù cả hai mắt.
- Không gục ngã, ông mở trường dạy học và làm thuốc chữa bệnh cho dân.
- Năm 1858 giặc Pháp xâm lược, ông sáng tác thơ văn yêu nước, được nhân dân Lục tỉnh trìu mến gọi là "cụ Đồ Chiểu".
Từ ngữ cần nhớ: nhà nho, tú tài, nghĩa hiệp, Lục tỉnh (đã giải thích trong sách).
Phần Đọc hiểu
Câu 1: Nói 2 – 3 câu giới thiệu về Nguyễn Đình Chiểu
Gợi ý:
Nguyễn Đình Chiểu (1822 – 1888) sinh ra trong một gia đình nhà nho ở làng Tân Thới, tỉnh Gia Định (nay là Thành phố Hồ Chí Minh). Ông là một thầy giáo, thầy thuốc và là nhà thơ yêu nước nổi tiếng. Dù bị mù cả hai mắt, ông vẫn dạy học, chữa bệnh cứu người và sáng tác thơ văn khích lệ tinh thần chống giặc của nhân dân.
Câu 2: Tóm tắt những sự kiện chính theo ba chặng
| Chặng đường học hành, thi cử | Thời kì gặp nhiều biến cố đau thương | Giai đoạn ra tay giúp đời, cứu người |
|---|---|---|
| - Năm 1843 đỗ tú tài tại trường thi Gia Định. - Năm 1845 ra Huế học, chờ kì thi năm 1849. | - Năm 1848 mẹ mất, ông bỏ thi về chịu tang. - Trên đường về bị ốm nặng, mù cả hai mắt, chạy chữa không khỏi. - "Lỡ bề báo hiếu, lỡ đường lập thân". | - Mở trường dạy học, làm thuốc chữa bệnh cho dân. - Năm 1858 bàn kế đánh giặc Pháp, sáng tác thơ văn yêu nước khích lệ nhân dân chiến đấu. |
Câu 3: Vì sao ông được gọi là "cụ Đồ Chiểu"?
Vì ông vừa là người thầy đáng kính (thầy giáo, thầy thuốc) hết lòng giúp đời, cứu người, vừa có trái tim nhân hậu, gắn bó sắt son với vận mệnh đất nước. Cái tên thân mật "cụ Đồ Chiểu" là cách nhân dân Lục tỉnh bày tỏ lòng yêu mến và tri ân với người thầy của "lòng dân".
Câu 4: Chủ đề của bài đọc
Bài đọc ca ngợi cuộc đời và nhân cách cao đẹp của Nguyễn Đình Chiểu – một con người giàu nghị lực, có tấm lòng yêu nước, thương dân, dù gặp nhiều bất hạnh vẫn sống có ích, hết lòng dạy học, chữa bệnh và dùng thơ văn để cổ vũ tinh thần chống giặc.
Phần Luyện từ và câu
Câu 1: Đọc đoạn văn và thực hiện yêu cầu
Đoạn văn cho sẵn:
"Năm 1858, giặc Pháp xâm lược nước ta. Nguyễn Đình Chiểu cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn mưu tính kế đánh giặc. Ông sáng tác thơ văn bày tỏ niềm tiếc thương, cảm phục đối với những người đã hi sinh vì đất nước; khích lệ mạnh mẽ tinh thần chiến đấu của nhân dân."
Yêu cầu cụ thể của câu này bị che mất ở mép dưới trang, cô chỉ thấy được phần đoạn văn và các từ in đậm. Dựa vào các từ được tô đậm (sáng tác, bày tỏ, đất nước, chiến đấu), bài tập rất có thể yêu cầu xác định/xếp loại các từ in đậm theo từ loại. Cô giải theo hướng đó:
| Từ in đậm | Từ loại | Giải thích |
|---|---|---|
| sáng tác | động từ | chỉ hoạt động tạo ra tác phẩm |
| bày tỏ | động từ | chỉ hoạt động thể hiện tình cảm, suy nghĩ |
| đất nước | danh từ | chỉ sự vật (quốc gia, lãnh thổ) |
| chiến đấu | động từ | chỉ hoạt động đánh giặc |
Như vậy có 3 động từ (sáng tác, bày tỏ, chiến đấu) và 1 danh từ (đất nước).
Nếu yêu cầu thực tế khác đi (ví dụ tìm từ đồng nghĩa, đặt câu...), em chụp lại rõ phần cuối trang giúp cô để cô giải đúng trọng tâm nhé.