Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 115

Trang sách ghi số 113 và 114 (không phải 115–116 như đề bài), mình giải theo đúng nội dung trang nhé.

Phần Đọc: Bài thơ "Về ngôi nhà đang xây" (Đồng Xuân Lan)

Tóm tắt nội dung: Bài thơ tả cảnh các bạn nhỏ đi học về, ngắm một ngôi nhà đang xây dở. Qua con mắt trẻ thơ, ngôi nhà hiện lên sống động, gần gũi: giàn giáo, trụ bê tông, mùi vôi vữa, bầy chim, nắng, gió... Tất cả gợi hình ảnh đất nước đang đổi mới, lớn lên từng ngày.

Từ ngữ cần nhớ:

• Trụ bê tông: cột đúc bằng xi măng, có cốt sắt bên trong.
• Thợ nề: thợ xây (ít dùng).
• Cái bay: dụng cụ của thợ nề, miếng thép mỏng hình lá tra vào cán, dùng để xây, trát, láng.

---

Câu 1: Ngôi nhà đang xây hiện ra như thế nào?

Theo cảm nhận của các bạn nhỏ, mỗi chi tiết hiện lên rất ngộ nghĩnh:

→ Ngôi nhà chưa hoàn thiện nhưng đầy sức sống, thân thương như một sinh thể đang lớn.

---

Câu 2: Hình ảnh so sánh, nhân hoá và tác dụng

Hình ảnh so sánh:

• Giàn giáo tựa cái lồng che chở.
• Trụ bê tông nhú lên như một mầm cây.
• Ngôi nhà giống bài thơ sắp làm xong.
• (Ngôi nhà) là bức tranh còn nguyên màu vôi, gạch.
• Ngôi nhà như trẻ nhỏ.

Hình ảnh nhân hoá:

• Ngôi nhà tựa vào nền trời, thở ra mùi vôi vữa.
• Nắng đứng ngủ quên trên những bức tường.
• Ngôi nhà lớn lên với trời xanh.

Tác dụng: làm cho ngôi nhà đang xây trở nên sinh động, có hồn, gần gũi như một con người, một sinh vật đang lớn dần lên. Cảnh xây dựng vốn khô khan bỗng trở nên đẹp, thơ mộng và đáng yêu.

---

Câu 3: Chi tiết cho thấy thiên nhiên mang sự sống động cho ngôi nhà

• Bầy chim đi ăn về, "rót vào ô cửa chưa sơn vài nốt nhạc".
• "Nắng đứng ngủ quên / Trên những bức tường".
• "Làn gió nào về mang hương / Ủ đầy những rãnh tường chưa trát vữa".

→ Chim, nắng, gió làm ngôi nhà còn dang dở trở nên ấm áp, có âm thanh, có hương thơm, tràn đầy sức sống.

---

Câu 4: Cảm nghĩ về hai dòng thơ "Ngôi nhà như trẻ nhỏ / Lớn lên với trời xanh…"

Gợi ý viết:

Hai dòng thơ so sánh ngôi nhà với một em bé đang lớn. Ngôi nhà hôm nay còn xây dở, mai sau sẽ hoàn thành và vươn cao giữa bầu trời xanh. Hình ảnh ấy cho em cảm nhận được niềm vui, niềm tin và hi vọng về một tương lai tươi đẹp. Mỗi ngôi nhà mọc lên cũng giống như đất nước ta đang từng ngày đổi mới, phát triển.

---

Câu 5: Hình ảnh ngôi nhà đang xây nói lên điều gì về cuộc sống trên đất nước ta?

Hình ảnh những ngôi nhà đang xây cho thấy đất nước ta đang trên đà phát triển, đổi mới từng ngày. Cuộc sống ngày càng ấm no, nhộn nhịp; con người hăng say lao động, dựng xây để có cuộc sống tốt đẹp hơn. Đó là dấu hiệu của một đất nước trẻ trung, tràn đầy sức sống và hi vọng.

\* Em nhớ học thuộc lòng bài thơ nhé.

---

Luyện từ và câu: Viết hoa danh từ chung để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt

Câu 1a

Đề: Nêu điểm giống nhau về cách viết những từ in đậm; các từ đó có phải danh từ riêng không?

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác ... (Viễn Phương)

Trả lời:

• Điểm giống nhau: từ "Bác" được viết hoa chữ cái đầu.
• "Bác" có phải danh từ riêng không? Không. "Bác" vốn là danh từ chung (chỉ quan hệ họ hàng).
• Lí do viết hoa: ở đây "Bác" chỉ Bác Hồ – Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người ta viết hoa danh từ chung này để thể hiện lòng kính trọng, biết ơn đặc biệt đối với Bác.

→ Đây chính là cách viết hoa danh từ chung nhằm thể hiện sự tôn trọng đặc biệt (như: Bác, Người, Đảng, Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng…).

Phần b chưa hiển thị đầy đủ trên trang này nên mình dừng ở câu 1a. Nếu em gửi tiếp trang sau, mình giải nốt nha.