Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 117

Tóm tắt lý thuyết (Ghi nhớ)

Bài học hôm nay xoay quanh hiện tượng viết hoa danh từ chung:

Một số danh từ chung có thể được viết hoa để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt đối với đối tượng được nói đến.

Ví dụ: Đất Nước, Người, Mẹ Thiên Nhiên, Vệ quốc quân... Bình thường đây là danh từ chung (đất nước, người, mẹ, thiên nhiên), nhưng khi muốn bày tỏ lòng kính trọng, thiêng liêng thì tác giả viết hoa.

Bài 2: Tác dụng của cách viết các từ in đậm

Đề bài: Cách viết các từ in đậm ở bài tập 1 có tác dụng gì?

Lời giải:

Từ in đậm ở bài tập 1 là Vệ quốc quân (trong đoạn thơ của Tố Hữu).

Việc viết hoa cụm từ này có tác dụng:

• Thể hiện sự kính trọng, yêu mến và ngợi ca đối với các anh bộ đội bảo vệ Tổ quốc.
• Làm cho hình ảnh người chiến sĩ trở nên trang trọng, thiêng liêng hơn.

Bài 3: Tìm danh từ chung được viết hoa và nêu tác dụng

Đề bài: Tìm danh từ chung được viết hoa trong những câu thơ, câu văn dưới đây và cho biết tác dụng của việc viết hoa đó.

Cô lập bảng cho dễ theo dõi:

Giải thích thêm:

Câu a – "Đất Nước" lặp lại nhiều lần, đều viết hoa. Tác giả Nguyễn Khoa Điềm muốn nhấn mạnh đất nước gần gũi, lớn lên cùng mỗi con người, rất đáng trân trọng.

Câu b – "Người" viết hoa đứng cạnh tên "Hồ Chí Minh", cho thấy đây là cách gọi đầy kính trọng dành cho Bác.

Câu c – "Mẹ Thiên Nhiên" nhân hóa thiên nhiên thành người mẹ vĩ đại, vừa bao dung vừa nghiêm khắc với loài người.

Bài 4: Viết 2 – 3 câu có danh từ chung được viết hoa

Đề bài: Viết 2 – 3 câu trong đó có danh từ chung được viết hoa để thể hiện sự tôn trọng đặc biệt.

Bài viết mẫu:

Đất Nước ta đã trải qua bao năm tháng đấu tranh gian khổ để có được hòa bình hôm nay. Chúng em luôn ghi nhớ công lao của Người – Bác Hồ kính yêu. Mỗi ngày, em đều cố gắng học tập thật tốt để xứng đáng với những gì Tổ Quốc đã trao tặng.

Trong đoạn trên, các danh từ chung được viết hoa là: Đất Nước, Người, Tổ Quốc – đều nhằm thể hiện sự tôn trọng đặc biệt.

---

Bài Viết: Luyện tập lập dàn ý cho bài văn tả phong cảnh

Đề bài: Viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở.

Trang 116 hướng dẫn các bước chuẩn bị và lập dàn ý. Cô làm một dàn ý mẫu hoàn chỉnh để em tham khảo (tả cánh đồng quê):

Mở bài

Giới thiệu cảnh đẹp thiên nhiên định tả.

• Ví dụ: Quê em có cánh đồng lúa rộng mênh mông, đẹp nhất là vào buổi sáng sớm mùa lúa chín.

Thân bài

Tả bao quát toàn cảnh:

• Cánh đồng trải dài tít tắp, một màu vàng óng dưới ánh nắng.

Tả chi tiết (theo trình tự không gian hoặc thời gian):

• Những bông lúa nặng trĩu, cong cong như lưỡi liềm.
• Gió thổi, sóng lúa nhấp nhô như những đợt sóng vàng.
• Hương lúa chín thơm ngọt lan trong không khí.
• Đàn cò trắng bay lượn, tiếng chim ríu rít vui tai.
• Xa xa, các bác nông dân đang chuẩn bị gặt, gương mặt rạng rỡ.

Kết bài

Nêu cảm nghĩ:

• Em rất yêu cánh đồng quê hương. Em mong cánh đồng luôn tươi tốt, mang lại những mùa vàng bội thu cho bà con.

Lưu ý khi chỉnh sửa dàn ý (Bài 3)

• Chọn cảnh đúng yêu cầu đề (cảnh thiên nhiên nơi em ở).
• Các chi tiết phải thể hiện vẻ đẹp riêng của cảnh.
• Nêu được suy nghĩ, tình cảm với cảnh đẹp.
• Có thể trao đổi với người thân để bổ sung thông tin.

Em hãy thay cảnh "cánh đồng" bằng cảnh thật ở quê mình (dòng sông, ngọn núi, bãi biển, vườn cây...) để bài viết chân thực và giàu cảm xúc hơn nhé.