Giải Tiếng Việt 5 - Tập Hai trang 157
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 157–158
Hai trang này gồm hai phần:
- Cuối phần đọc bài thơ về Thậm Thình (3 câu hỏi).
- Bài đọc hiểu mới: PHONG CẢNH ĐỀN HÙNG cùng các câu hỏi.
Tóm tắt nội dung lý thuyết
Bài đọc Phong cảnh đền Hùng (theo Đoàn Minh Tuấn) miêu tả vẻ đẹp trang nghiêm, hùng vĩ của khu di tích đền Hùng – nơi thờ các Vua Hùng, tổ tiên của dân tộc ta. Bài văn dẫn người đọc đi từ đền Thượng trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh, ngắm cảnh thiên nhiên bốn phía (Ba Vì, Tam Đảo, Sóc Sơn, Ngã Ba Hạc), rồi lần xuống đền Trung, đền Hạ, chùa Thiên Quang và đền Giếng. Qua đó, tác giả khơi gợi lòng biết ơn, niềm tự hào về cội nguồn dân tộc.
Một vài từ ngữ cần nhớ:
- Nam quốc sơn hà: tên bài thơ tương truyền của Lý Thường Kiệt, khẳng định quyền độc lập, tự chủ của nước ta.
- Bức hoành phi: tấm gỗ sơn son thếp vàng khắc chữ, treo ngang gian giữa để thờ hoặc trang trí.
- Ngọc phả: sách ghi lai lịch, thân thế, sự nghiệp của những người được người đời kính trọng, tôn thờ.
Phần câu hỏi bài thơ "Thậm Thình"
(Đây là phần tiếp nối bài thơ ở trang trước. Cô giải dựa trên nội dung bài thơ kể về tích vua Hùng dạy dân giã gạo, làm bánh.)
Câu 1
Vì sao khi đi qua Thậm Thình, tác giả lại bâng khuâng nhớ về thuở xa xưa?
Trả lời: Vì cái tên "Thậm Thình" gợi lại âm thanh tiếng chày giã gạo thuở các Vua Hùng dạy dân làm ra hạt gạo, làm bánh chưng bánh giầy. Đứng trước cảnh cũ, tác giả như nghe lại tiếng chày năm xưa nên bồi hồi, bâng khuâng nhớ về một thời dựng nước xa xưa.
Câu 2
Qua lời kể của tác giả, những chi tiết nào cho thấy vua rất gần gũi, gắn bó với muôn dân?
Trả lời: Đó là các chi tiết: vua cùng dân lao động, dạy dân cấy lúa, giã gạo, làm bánh; vua sống chan hòa, chia sẻ buồn vui với nhân dân. Những hình ảnh ấy cho thấy vua không cách biệt, xa hoa mà rất bình dị, gắn bó với cuộc sống của muôn dân.
Câu 3
Theo em, bốn dòng thơ cuối ý nói gì?
Trả lời: Bốn dòng thơ cuối thể hiện lòng biết ơn và niềm tự hào của con cháu hôm nay đối với công lao dựng nước của các Vua Hùng. Tiếng chày "thậm thình" còn vang vọng đến mai sau như nhắc nhở mỗi người luôn nhớ về cội nguồn, trân trọng thành quả mà tổ tiên để lại.
Câu hỏi bài "Phong cảnh đền Hùng"
Câu 1
Ở đoạn mở đầu, đền Thượng được miêu tả thế nào? (Trước đền / Trong đền)
Trả lời:
| Vị trí | Cảnh vật được miêu tả |
|---|---|
| Trước đền | Những khóm hải đường đâm bông rực đỏ, những cánh bướm nhiều màu sắc bay dập dờn như đang múa quạt xòe hoa. |
| Trong đền | Dòng chữ vàng Nam quốc sơn hà uy nghiêm đề ở bức hoành phi treo chính giữa. |
→ Đoạn mở đầu vừa tả vẻ tươi đẹp, rực rỡ bên ngoài, vừa tả vẻ trang nghiêm, thiêng liêng bên trong đền Thượng.
Câu 2
Ghép ô chữ bên trái với ô chữ bên phải để nêu đúng phong cảnh thiên nhiên nhìn từ lăng của các Vua Hùng.
Trả lời (ghép đúng):
| Vị trí | Phong cảnh |
|---|---|
| Phía bên phải | Đỉnh Ba Vì vòi vọi, nơi Mị Nương – con gái Hùng Vương thứ 18 – theo Sơn Tinh về trấn giữ núi cao. |
| Phía bên trái | Dãy Tam Đảo như bức tường xanh sừng sững đỡ lấy mây trời cuồn cuộn; xa xa là núi Sóc Sơn, nơi in dấu chân ngựa sắt Phù Đổng, người có công giúp Hùng Vương đánh thắng giặc Ân. |
| Trước mặt | Ngã Ba Hạc, nơi gặp gỡ của ba dòng sông lớn tháng năm mải miết đắp bồi phù sa cho đồng bằng xanh mát. |
Giải thích: Cô dựa vào bài đọc ở trang trước. Nguyên văn viết: "Bên phải là đỉnh Ba Vì vòi vọi..."; "Dãy Tam Đảo như bức tường xanh... chắn ngang bên trái..."; "Phía xa xa là núi Sóc Sơn..."; "Trước mặt là Ngã Ba Hạc...". Vì vậy ghép như bảng trên mới chính xác. (Lưu ý: ô chữ bên phải trong sách đặt lệch vị trí để các em phải tự suy luận, ghép lại cho đúng.)
Câu 3
Những cảnh vật nào ở đền Trung gợi lên vẻ cổ kính?
Trả lời: Ở đền Trung, vẻ cổ kính được gợi lên qua các cảnh vật:
- Những cành hoa đại cổ thụ tỏa hương thơm.
- Những gốc thông già hàng năm, sáu thế kỉ che mát cho con cháu về thăm đất Tổ.
→ Cây cối lâu năm, hàng trăm tuổi cùng hương hoa cổ thụ tạo nên không gian trầm mặc, thiêng liêng, gợi cảm giác về bề dày thời gian và lịch sử lâu đời của đất Tổ.
Em nắm bài tốt rồi đó! Nếu cần cô giải thêm phần Luyện từ và câu hay bài tiếp theo, cứ gửi ảnh cho cô nhé.