Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 23
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 23–24
Tóm tắt lý thuyết: Đại từ
Theo phần Ghi nhớ:
- Đại từ là từ dùng để thay thế, gồm các nhóm:
- Đại từ thay thế: thế, vậy, đó, này,…
- Đại từ nghi vấn (dùng để hỏi): ai, gì, nào, sao, bao nhiêu, đâu,…
- Đại từ xưng hô: tôi, tớ, chúng tôi, chúng tớ, mày, chúng mày, chúng ta,…
- Ngoài ra, trong tiếng Việt có nhiều danh từ được dùng để xưng hô như: ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
Bài 3: Đọc câu chuyện "Hạt thóc" và trả lời câu hỏi
Trong truyện, các từ in đậm là: tôi, bạn, cậu, tớ.
a. Các từ in đậm trong câu chuyện trên được dùng để làm gì?
Trả lời: Các từ in đậm (tôi, bạn, cậu, tớ) được dùng để xưng hô khi các nhân vật (hạt thóc và ngô) nói chuyện với nhau. Đây chính là các đại từ xưng hô, dùng thay cho tên người nói và người nghe trong cuộc trò chuyện.
b. Trong số các từ đó, những từ nào chỉ người nói, những từ nào chỉ người nghe?
| Vai trò | Từ xưng hô |
|---|---|
| Chỉ người nói (tự xưng) | tôi, tớ |
| Chỉ người nghe (gọi đối phương) | bạn, cậu |
Giải thích:
- Khi hạt thóc tự nói về mình ("Tôi là hạt vàng đấy"), nó dùng tôi để chỉ chính mình → chỉ người nói.
- Khi ngô tự nói ("tớ nghĩ…"), tớ chỉ chính ngô → chỉ người nói.
- Khi gọi đối phương ("các bạn ạ", "Cậu ơi", "cậu chỉ là hạt vàng…"), thì bạn, cậu chỉ người đang nghe → chỉ người nghe.
Bài 4: Đóng vai hạt thóc viết câu đáp lại
Đề: Đóng vai hạt thóc trong câu chuyện Hạt thóc, viết câu đáp lại lời của ngô, trong câu có sử dụng một đại từ.
Đây là bài tập sáng tạo, em viết theo ý mình. Cô gợi ý vài câu mẫu (đại từ được in đậm):
- "Cảm ơn cậu đã nhắc nhở, tớ sẽ không kiêu căng nữa." (đại từ: cậu, tớ)
- "Bạn nói đúng, mình hiểu ra rằng giá trị không nằm ở vẻ ngoài." (đại từ: bạn, mình)
- "Ừ, tớ đã hiểu rồi. Tớ sẽ cố gắng trở thành hạt gạo ngon nhất để giúp ích cho mọi người." (đại từ: tớ)
Lưu ý: mỗi câu nên thể hiện sự tiếp thu, biết khiêm tốn của hạt thóc, và phải có ít nhất một đại từ xưng hô.
Phần Viết: Lập dàn ý cho bài văn kể chuyện sáng tạo
Em chọn 1 trong 2 đề:
- Đề 1: Viết bài văn kể sáng tạo câu chuyện Thanh âm của gió hoặc Cánh đồng hoa.
- Đề 2: Viết bài văn kể sáng tạo một câu chuyện có nhân vật chính là con vật hoặc đồ vật.
1. Chuẩn bị
Sơ đồ hướng dẫn các bước chuẩn bị:
- Lựa chọn câu chuyện (theo yêu cầu của đề bài)
- Nhớ lại câu chuyện, gồm: bối cảnh, nhân vật, diễn biến
- Lựa chọn cách sáng tạo, có 3 cách:
- Sáng tạo thêm chi tiết
- Thay đổi cách kết thúc
- Đóng vai nhân vật
2. Lập dàn ý
| Phần | Nội dung cần có |
|---|---|
| Mở bài | Giới thiệu tên câu chuyện, tên tác giả,… (Nếu đóng vai nhân vật để kể lại, cần giới thiệu mình là nhân vật nào.) |
| Thân bài | Kể lại câu chuyện theo trình tự hợp lí, trong đó có chi tiết được kể sáng tạo theo 1 trong 3 cách: thêm chi tiết; thay đổi cách kết thúc; hoặc đóng vai nhân vật (chú ý cách xưng hô, lời nói, suy nghĩ, cảm xúc phù hợp với nhân vật). |
| Kết bài | Nêu suy nghĩ, cảm xúc,… về câu chuyện hoặc nêu kết thúc của câu chuyện dưới góc nhìn của nhân vật (nếu đóng vai kể chuyện). |
3. Góp ý và chỉnh sửa
Khi đọc lại và nhờ người khác góp ý, em chú ý hai điều:
- Nội dung câu chuyện
- Cách sáng tạo các chi tiết trong câu chuyện
Sau đó chia sẻ với người thân về dàn ý và cách sáng tạo cho câu chuyện.
Em muốn cô lập một dàn ý mẫu cụ thể cho Đề 1 hoặc Đề 2 không? Cô sẽ viết chi tiết theo từng phần mở – thân – kết cho em tham khảo.