Giải Tiếng Việt 5 - Tập Một trang 163
Lời giải chi tiết SGK Lớp 5 · Môn Tiếng Việt · Trang 163–164
Tóm tắt nội dung trang
Hai trang này thuộc phần Ôn tập và bắt đầu Đánh giá cuối học kì I, gồm:
- Luyện tập về điệp từ, điệp ngữ và cặp kết từ.
- Trao đổi, viết về một cuốn sách viết về tấm gương học tập.
- Phần đọc hiểu bài thơ Bố đứng nhìn biển cả (Huy Cận).
Bài 3: Tìm điệp từ, điệp ngữ và tác dụng
Đề:
a. Tìm các điệp từ, điệp ngữ trong đoạn trích của Xuân Diệu (viết về hoa phượng).
b. Việc sử dụng các điệp từ, điệp ngữ đó có tác dụng gì?
Lời giải:
a. Các điệp từ, điệp ngữ được lặp lại:
| Điệp từ / điệp ngữ | Các lần xuất hiện |
|---|---|
| không phải | "không phải là một đoá, không phải vài cành" |
| cả một | "cả một loạt, cả một vùng, cả một góc trời" |
| đến | "chỉ nghĩ đến cây, đến hàng, đến những tán hoa" |
b. Tác dụng:
- Nhấn mạnh vẻ đẹp rực rỡ, choáng ngợp của hoa phượng (cả một vùng trời đỏ rực).
- Tạo nhịp điệu dồn dập, giàu cảm xúc cho câu văn.
- Giúp người đọc hình dung hoa phượng nở rộ thành mảng lớn chứ không lẻ tẻ vài bông.
Bài 4: Viết đoạn văn có dùng điệp từ, điệp ngữ
Đề: Viết một đoạn văn ngắn (4 – 5 câu) nói về một cảnh vật em quan sát được, trong đó có sử dụng điệp từ, điệp ngữ.
Đoạn văn mẫu (điệp ngữ được in nghiêng):
Buổi sáng, cánh đồng quê em đẹp lạ thường. Đẹp từ những giọt sương long lanh trên đầu ngọn cỏ, đẹp đến cả màu xanh mướt trải dài tới tận chân trời. Gió thổi nhè nhẹ, gió mang theo hương lúa, gió mang theo cả tiếng chim hót líu lo. Em yêu cánh đồng, yêu cả những buổi sớm mai bình yên như thế.
Ở đoạn này, điệp ngữ "đẹp", "gió mang theo", "yêu" giúp nhấn mạnh vẻ đẹp và tình cảm của em với cánh đồng.
Bài 5: Trò chơi đặt câu với cặp kết từ
Đề: Đặt câu với cặp kết từ nếu… thì… hoặc vì… nên…
Một số câu gợi ý:
Nhóm nếu… thì…
- Nếu trời mưa thì chúng em sẽ nghỉ học thể dục.
- Nếu em chăm chỉ ôn bài thì em sẽ đạt điểm cao.
- Nếu còn sớm thì chúng ta sẽ đi xem phim. (theo mẫu trong sách)
Nhóm vì… nên…
- Vì em bị ốm nên hôm nay em nghỉ học.
- Vì trời nắng to nên đường phố vắng người.
- Vì chúng ta đi xem phim nên nên đặt mua vé trước. (theo mẫu trong sách)
Tiết 5 – Bài 1: Trao đổi về cuốn sách viết về tấm gương học tập
Đề: Trao đổi với bạn về nội dung cuốn sách viết về một tấm gương học tập.
Gợi ý cách nói (dựa theo sơ đồ trong sách):
- Tên cuốn sách: ví dụ "Kể chuyện về tấm gương hiếu học".
- Nội dung cuốn sách:
- Viết về ai? (ví dụ: cậu bé Nguyễn Hiền, Mạc Đĩnh Chi…)
- Viết điều gì về người đó? (hoàn cảnh khó khăn nhưng ham học, nỗ lực vươn lên)
- Cảm nghĩ của em:
- Cảm xúc của em (khâm phục, xúc động).
- Điều em học được (tinh thần vượt khó, kiên trì học tập).
Tiết 5 – Bài 2: Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật tài năng
Đề: Viết đoạn văn giới thiệu về một nhân vật tài năng trong cuốn sách em đã đọc.
Đoạn văn mẫu:
Trong cuốn "Kể chuyện về tấm gương hiếu học", em ấn tượng nhất với nhân vật Nguyễn Hiền – Trạng nguyên nhỏ tuổi nhất nước ta. Dù nhà nghèo phải đi chăn trâu, cậu vẫn ham học đến mức bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng đọc sách. Nhờ thông minh và kiên trì, Nguyễn Hiền đỗ Trạng nguyên khi mới mười hai tuổi. Em rất khâm phục tài năng và ý chí của cậu, đồng thời tự nhủ phải cố gắng học tập chăm chỉ hơn.
(Cấu trúc: tên nhân vật + tên sách → tài năng của nhân vật → cảm nghĩ của em.)
Tiết 5 – Bài 3: Trao đổi, góp ý
Đề: Trao đổi với bạn để góp ý cho nhau rồi chỉnh sửa bài viết.
Đây là hoạt động thực hành. Em đọc bài cho bạn nghe, lắng nghe góp ý về:
- Nội dung đã nêu rõ tài năng nhân vật chưa.
- Câu văn có mắc lỗi chính tả, dùng từ không.
- Cảm nghĩ đã chân thật, rõ ràng chưa.
Sau đó cùng sửa lại cho bài hay hơn.
Phần 2 – Đánh giá cuối học kì I (Tiết 6 – 7)
A. Đọc – Bài thơ "Bố đứng nhìn biển cả" (Huy Cận)
Đề câu hỏi:
- Khi ra biển cùng bố, người con thường làm những gì?
- Câu thơ nào thể hiện niềm vui, sự tin tưởng của bố về tương lai con?
Lời giải:
Câu 1: Khi ra biển cùng bố, người con đã:
- Xếp giấy thả diều ("Con xếp giấy thả diều").
- Dùng ống nhòm ngắm biển, nhìn theo những cánh buồm ("Ống nhòm theo biển dài / Thấy buồm lên thích quá!").
- Nghe bố kể chuyện, được bố dạy hình học, đo góc biển chân trời.
Câu 2: Câu thơ thể hiện niềm vui và sự tin tưởng của bố về tương lai con là:
"Theo con nhìn tương lai Khấp khởi mừng trong dạ."
Ở đây, khi nhìn theo hướng con đang ngắm (cánh buồm vươn xa), người bố như thấy được tương lai tươi sáng của con nên lòng "khấp khởi mừng", chứa chan niềm hi vọng và tin tưởng.
Nếu em cần mình mở rộng thêm bất kỳ câu nào, cứ nói nhé.