Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 30
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 30–31
Bài 10: Các thể của chất và sự chuyển thể
Câu 1 (Trang 30)
Đề bài: Hãy nêu một số ví dụ về chất ở thể rắn, lỏng và khí mà em biết.
Cách giải
Ta dựa vào đặc điểm của từng thể để phân loại các chất quen thuộc trong đời sống:
| Thể rắn | Thể lỏng | Thể khí |
|---|---|---|
| Sắt, đồng, nhôm | Nước, dầu ăn, xăng | Không khí, khí oxygen |
| Đá, gỗ, nhựa | Rượu, sữa, nước mắm | Khí carbon dioxide (CO₂) |
| Muối, đường, phấn | Mật ong, dầu gội | Hơi nước, khí nitrogen |
Đáp án: Một số ví dụ: - Thể rắn: sắt, đá, gỗ, muối, đường, nhựa, phấn viết - Thể lỏng: nước, dầu ăn, xăng, sữa, mật ong - Thể khí: không khí, khí oxygen, hơi nước, khí carbon dioxide
Câu 2 (Trang 30)
Đề bài: Em có thể dùng chất ở thể lỏng để tạo nên vật có hình dạng cố định không?
Cách giải
- Chất ở thể lỏng không có hình dạng cố định. Nó luôn có hình dạng của phần vật chứa nó.
- Ví dụ: Nước đổ vào cốc thì có hình cốc, đổ vào chai thì có hình chai.
- Vì vậy, ta không thể dùng chất ở thể lỏng để tạo nên vật có hình dạng cố định.
Đáp án: Không thể. Vì chất lỏng không có hình dạng riêng, nó luôn nhận hình dạng của vật chứa nó, nên không thể dùng chất lỏng để tạo vật có hình dạng cố định.
Câu hỏi thí nghiệm (Trang 30)
Đề bài: Hãy rút ra nhận xét về hình dạng, khả năng chịu nén của chất ở thể rắn, thể lỏng và thể khí.
(Dựa trên thí nghiệm: ấn miếng gỗ, ấn pít-tông xi-lanh chứa nước, ấn pít-tông xi-lanh chứa không khí)
Cách giải
Phân tích từng thí nghiệm:
Thí nghiệm 1 (Hình 10.1): Ấn hai đầu miếng gỗ → miếng gỗ không bị ép vào, giữ nguyên hình dạng.
Thí nghiệm 2 (Hình 10.2): Bịt đầu xi-lanh chứa nước, ấn pít-tông → pít-tông hầu như không di chuyển được.
Thí nghiệm 3 (Hình 10.3): Bịt đầu xi-lanh chứa không khí, ấn pít-tông → pít-tông di chuyển vào dễ dàng.
Đáp án – Nhận xét: | Tính chất | Thể rắn | Thể lỏng | Thể khí | |-----------|---------|-----------|---------| | Hình dạng | Có hình dạng cố định | Có hình dạng của phần vật chứa nó | Có hình dạng của vật chứa nó | | Khả năng chịu nén | Rất khó nén | Khó nén | Dễ bị nén |
Câu 1 (Trang 31)
Đề bài: Khi mở lọ nước hoa, một lát sau có thể ngửi thấy mùi nước hoa. Điều này thể hiện tính chất gì của chất ở thể khí?
Cách 1 — Dựa vào bảng tính chất
- Theo Bảng 10.2, chất ở thể khí có tính chất: dễ dàng lan toả trong không gian theo mọi hướng.
- Nước hoa bay hơi thành thể khí, các phân tử hương liệu lan toả từ lọ ra khắp phòng, nên ta ngửi thấy mùi.
Cách 2 — Dựa vào cấu tạo hạt
- Ở thể khí, các hạt di chuyển tự do và chiếm đầy vật chứa nó.
- Khi mở nắp lọ, các hạt nước hoa ở thể khí di chuyển tự do ra ngoài, lan toả khắp không gian → ta ngửi thấy mùi.
Đáp án: Điều này thể hiện tính chất lan toả (khả năng lan truyền) của chất ở thể khí. Chất khí dễ dàng lan toả trong không gian theo mọi hướng.
Câu 2 (Trang 31)
Đề bài: Nước từ nhà máy nước được dẫn đến các hộ dân qua các đường ống. Điều này thể hiện tính chất gì của chất ở thể lỏng?
Cách 1 — Dựa vào bảng tính chất
- Theo Bảng 10.2, chất lỏng có thể rót được và chảy tràn trên bề mặt.
- Nước chảy được trong đường ống từ nhà máy đến nhà dân chính là nhờ tính chất này.
Cách 2 — Giải thích mở rộng
- Chất lỏng có khả năng lan truyền (chảy): các hạt ở thể lỏng không cố định vị trí, có thể trượt lên nhau và di chuyển.
- Nhờ đó nước có thể chảy theo đường ống dẫn đến nơi cần dùng.
Đáp án: Điều này thể hiện tính chất có thể chảy được (khả năng lan truyền) của chất ở thể lỏng. Chất lỏng có thể rót được, chảy từ nơi này đến nơi khác.
Câu 3 (Trang 31)
Đề bài: Ta có thể đi được trên mặt nước đóng băng đủ dày. Điều này thể hiện tính chất gì của chất ở thể rắn?
Cách 1 — Dựa vào bảng tính chất
- Theo Bảng 10.2, chất rắn có hình dạng cố định và rất khó nén.
- Nước đóng băng (thể rắn) giữ được hình dạng, chịu được lực tác dụng mà không bị biến dạng → ta đi được trên đó.
Cách 2 — Dựa vào cấu tạo hạt
- Ở thể rắn, các hạt sắp xếp theo trật tự nhất định, chỉ dao động quanh vị trí cố định.
- Nhờ vậy, chất rắn có hình dạng cố định, chịu được lực nén → người có thể đi trên mặt băng.
Đáp án: Điều này thể hiện tính chất có hình dạng cố định và rất khó nén (chịu nén tốt) của chất ở thể rắn. Băng ở thể rắn nên giữ được hình dạng, đủ cứng để chịu được trọng lượng của người.
💡 Mẹo nhớ: Để nhớ tính chất ba thể, em dùng câu: - Rắn – "Rắn rỏi, cố định" (hình dạng cố định, rất khó nén) - Lỏng – "Lỏng lẻo, chảy tràn" (không có hình dạng riêng, chảy được, khó nén) - Khí – "Khí bay, lan toả" (chiếm đầy vật chứa, dễ nén, lan toả mọi hướng)
🎯 Ghi nhớ: - Chất tồn tại ở 3 thể: rắn, lỏng, khí. - Chất rắn có hình dạng cố định, rất khó nén. - Chất lỏng có hình dạng của vật chứa, chảy được, khó nén. - Chất khí chiếm đầy vật chứa, lan toả theo mọi hướng, dễ bị nén. - Sự khác nhau giữa ba thể là do cách sắp xếp và chuyển động của các hạt cấu tạo nên chất.