Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 36
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 36–37
Bài 11: OXYGEN – KHÔNG KHÍ
Câu hỏi 1 (trang 36)
Đề bài: Nêu dẫn chứng cho thấy oxygen có trong không khí, trong nước, trong đất.
Cách giải
Oxygen có trong không khí:
- Khi ta đốt một que diêm, que diêm cháy được là nhờ có oxygen trong không khí.
- Con người và động vật hít thở không khí để lấy oxygen duy trì sự sống.
Oxygen có trong nước:
- Cá và các sinh vật dưới nước sống được vì trong nước có oxygen hòa tan (dù lượng rất nhỏ).
- Cá dùng mang để lấy oxygen hòa tan trong nước để hô hấp.
Oxygen có trong đất:
- Giun đất sống trong lòng đất, chúng hô hấp bằng oxygen có trong các khe đất.
- Rễ cây cần oxygen trong đất để hô hấp. Nếu đất bị ngập úng lâu ngày, rễ cây sẽ chết vì thiếu oxygen.
Đáp án: Oxygen có ở khắp nơi: trong không khí (giúp sự cháy, hô hấp), trong nước (cá thở bằng mang), trong đất (giun đất, rễ cây hô hấp).
Câu hỏi 2 (trang 36) – Câu 1
Đề bài: Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể nào?
Cách giải
- Nhiệt độ phòng khoảng 25°C.
- Oxygen hóa lỏng ở –183°C, hóa rắn ở –218°C.
- Vì 25°C cao hơn rất nhiều so với –183°C, nên oxygen ở thể khí.
Đáp án: Ở nhiệt độ phòng, oxygen tồn tại ở thể khí (không màu, không mùi, không vị).
Câu hỏi 3 (trang 36) – Câu 2
Đề bài: Nhiệt độ lạnh nhất trên Trái Đất từng ghi lại được là –89°C. Khi đó oxygen ở thể khí, lỏng hay rắn?
Cách giải
- Oxygen hóa lỏng ở –183°C (nghĩa là phải lạnh đến –183°C mới chuyển sang lỏng).
- Nhiệt độ –89°C vẫn cao hơn –183°C.
- So sánh: –89°C > –183°C → oxygen chưa đạt đến nhiệt độ hóa lỏng.
Đáp án: Ở –89°C, oxygen vẫn tồn tại ở thể khí, vì nhiệt độ này vẫn cao hơn nhiệt độ hóa lỏng của oxygen (–183°C).
💡 Mẹo nhớ: Trên trục nhiệt độ, số nào gần 0 hơn thì cao hơn. –89 gần 0 hơn –183, nên –89°C > –183°C.
Câu hỏi 4 (trang 36) – Câu 3a
Đề bài: Em có nhìn thấy khí oxygen không? Vì sao?
Cách giải
Đáp án: Không, em không thể nhìn thấy khí oxygen. Vì ở điều kiện thường, oxygen là chất khí không màu, nên mắt thường không nhìn thấy được.
Câu hỏi 5 (trang 36) – Câu 3b
Đề bài: Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước. Em hãy giải thích vì sao.
Cách giải
- Trong nước có một lượng oxygen hòa tan (dù rất nhỏ).
- Cá dùng mang để lọc lấy oxygen hòa tan trong nước.
- Nhờ oxygen hòa tan này, cá và các sinh vật dưới nước thực hiện được quá trình hô hấp để duy trì sự sống.
Đáp án: Cá và nhiều sinh vật sống được trong nước vì nước có chứa oxygen hòa tan. Cá dùng mang để hấp thụ oxygen từ nước, phục vụ quá trình hô hấp.
Câu hỏi 6 (trang 37) – Câu 1
Đề bài: Kể các ứng dụng của khí oxygen trong đời sống và trong sản xuất mà em biết.
Cách giải
Trong đời sống:
- Cung cấp oxygen cho bệnh nhân khó thở, người bệnh phổi (bình oxygen y tế).
- Thợ lặn mang bình oxygen khi lặn sâu dưới nước.
- Phi hành gia sử dụng bình oxygen khi du hành vũ trụ.
- Người leo núi cao dùng bình oxygen vì trên cao không khí loãng.
Trong sản xuất:
- Dùng trong hàn cắt kim loại (đèn xì oxygen–acetylene).
- Dùng trong luyện thép (thổi oxygen vào lò để đốt cháy tạp chất).
- Dùng trong công nghiệp hóa chất để sản xuất nhiều chất khác.
Đáp án: Oxygen được ứng dụng rộng rãi: hỗ trợ hô hấp cho bệnh nhân, cung cấp cho thợ lặn và phi hành gia, dùng trong hàn cắt kim loại, luyện thép, sản xuất hóa chất.
Câu hỏi 7 (trang 37) – Câu 2
Đề bài: Nêu một số ví dụ cho thấy vai trò của oxygen đối với sự sống và sự cháy.
Cách giải
Vai trò đối với sự sống:
- Con người cần hít oxygen để hô hấp. Nếu thiếu oxygen vài phút, não sẽ bị tổn thương.
- Bệnh nhân suy hô hấp cần được cung cấp oxygen qua mặt nạ.
- Động vật, thực vật đều cần oxygen để hô hấp duy trì sự sống.
Vai trò đối với sự cháy:
- Nến cháy trong không khí nhờ có oxygen. Nếu úp cốc lên nến, nến sẽ tắt khi hết oxygen.
- Bếp lửa cần oxygen để duy trì ngọn lửa. Quạt gió vào bếp giúp lửa cháy mạnh hơn.
- Nếu không có oxygen, sự cháy không thể xảy ra.
Đáp án: Oxygen cần cho sự sống (hô hấp của người, động vật, thực vật) và cần cho sự cháy (đốt nhiên liệu, thắp sáng, cung cấp nhiệt). Không có oxygen thì không có sự sống và sự cháy.
Câu hỏi 8 (trang 37) – Câu 1 (phần III)
Đề bài: Khí oxygen chiếm bao nhiêu phần trăm thể tích không khí?
Cách giải
Dựa vào biểu đồ Hình 11.3:
- Nitrogen (nitơ): 78%
- Oxygen (oxi): 21%
- Carbon dioxide, hơi nước và các khí khác: 1%
Đáp án: Khí oxygen chiếm khoảng 21% thể tích không khí.
Câu hỏi 9 (trang 37) – Câu 2 (phần III)
Đề bài: Khí nào có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí?
Cách giải
So sánh thành phần:
- Nitrogen: 78%
- Oxygen: 21%
- Các khí khác: 1%
78% > 21% > 1%, nên nitrogen chiếm tỉ lệ lớn nhất.
Đáp án: Khí nitrogen (nitơ) có phần trăm thể tích lớn nhất trong không khí, chiếm khoảng 78%.
💡 Mẹo nhớ: Thành phần không khí: "Nitơ 78 – Oxi 21 – Còn lại 1" (nhớ theo dãy số 78 – 21 – 1).
🎯 Ghi nhớ: - Oxygen là chất khí không màu, không mùi, không vị, ít tan trong nước, nặng hơn không khí. - Oxygen hóa lỏng ở –183°C, hóa rắn ở –218°C. - Oxygen cần thiết cho sự sống (hô hấp) và sự cháy. - Không khí gồm: 78% nitrogen, 21% oxygen, 1% các khí khác.