Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 48
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 48–49
Nội dung chính: Bài 13 – Quặng (Mục III)
Trang 48 trình bày lý thuyết về quặng và có 2 câu hỏi thực hành. Trang 49 là mục "Em có biết?" cung cấp thông tin mở rộng về các loại quặng và quy trình sản xuất gang, thép (không có bài tập riêng).
Câu 1
Đề bài: Em hãy tìm hiểu về các mỏ quặng ở Việt Nam thông qua các phương tiện thông tin và cho biết các quặng này chứa các khoáng chất gì và ứng dụng của nó.
Cách giải
Dưới đây là một số mỏ quặng tiêu biểu ở Việt Nam:
| Mỏ quặng | Địa điểm | Khoáng chất chính | Ứng dụng |
|---|---|---|---|
| Quặng sắt Trại Cau | Thái Nguyên | Oxit sắt (Fe₂O₃) | Sản xuất gang, thép dùng trong xây dựng, chế tạo máy |
| Quặng bauxite | Tây Nguyên (Đắk Nông, Lâm Đồng) | Oxit nhôm (Al₂O₃) | Sản xuất nhôm dùng trong hàng không, ô tô, kĩ thuật điện |
| Quặng thiếc | Cao Bằng, Tuyên Quang | Oxit thiếc (SnO₂) | Sản xuất thiếc dùng hàn, mạ chống gỉ |
| Quặng titan | Bình Định, Hà Tĩnh | Oxit titan (TiO₂) | Sản xuất titanium dùng trong hàng không, y tế |
| Quặng apatit | Lào Cai | Chứa phosphorus (Ca₅(PO₄)₃F) | Sản xuất phân lân cho nông nghiệp |
| Quặng đồng | Lào Cai, Sơn La | Chứa đồng (CuFeS₂) | Sản xuất đồng làm dây dẫn điện |
Đáp án: Việt Nam có nhiều mỏ quặng phong phú. Quặng sắt ở Thái Nguyên dùng sản xuất gang, thép. Quặng bauxite ở Tây Nguyên dùng sản xuất nhôm. Quặng apatit ở Lào Cai dùng sản xuất phân lân. Đây đều là tài nguyên hữu hạn, cần khai thác hợp lí.
Câu 2
Đề bài: Tìm hiểu và trao đổi với bạn về tác động đến môi trường trong các vùng có khai thác quặng mà em biết.
Cách giải
Các tác động đến môi trường khi khai thác quặng:
a) Tác động đến đất và địa hình:
- Đào bới làm mất lớp đất mặt, phá hủy địa hình tự nhiên.
- Đất bị ô nhiễm bởi hóa chất, kim loại nặng từ quá trình khai thác.
- Diện tích đất canh tác bị thu hẹp.
b) Tác động đến nước:
- Nước thải từ mỏ chứa kim loại nặng, hóa chất độc hại chảy vào sông suối.
- Nguồn nước ngầm bị ô nhiễm, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.
c) Tác động đến không khí:
- Bụi từ quá trình nghiền, vận chuyển quặng gây ô nhiễm không khí.
- Khí thải từ lò nung, xe máy gây hiệu ứng nhà kính.
d) Tác động đến sinh vật:
- Phá rừng để mở mỏ làm mất nơi sống của động vật, thực vật.
- Ô nhiễm nước làm chết cá và các sinh vật thủy sinh.
e) Ví dụ thực tế:
- Khai thác bauxite ở Tây Nguyên: lo ngại ô nhiễm bùn đỏ, mất rừng.
- Khai thác titan ở ven biển miền Trung: xói mòn bờ biển, ô nhiễm cát.
Đáp án: Khai thác quặng gây nhiều tác động xấu đến môi trường: ô nhiễm đất, nước, không khí; phá hủy rừng và hệ sinh thái. Vì vậy cần khai thác hợp lí, có biện pháp phục hồi môi trường sau khai thác, và tìm kiếm vật liệu thay thế khi có thể.
🎯 Ghi nhớ: - Quặng là loại đất đá chứa các chất có giá trị với hàm lượng lớn, được khai thác và chế biến thành sản phẩm hữu dụng. - Quặng sắt → gang, thép. Quặng bauxite → nhôm. Quặng apatit → phân lân. - Nguồn quặng tự nhiên không thể tái tạo, cần khai thác hợp lí và bảo vệ môi trường.
💡 Mẹo nhớ: "Sắt – gang – thép, Bauxite – nhôm, Apatit – lân" — ba bộ ba cần nhớ về quặng và ứng dụng.