Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 74

Bài 21: Thực hành – Quan sát và phân biệt một số loại tế bào

Tóm tắt lý thuyết và cách tiến hành

Mục tiêu: Quan sát tế bào lớn bằng mắt thường (trứng cá) và tế bào nhỏ bằng kính hiển vi (biểu bì hành tây).

Chuẩn bị:

• Thiết bị, dụng cụ: kính hiển vi (vật kính 40x), kính lúp, nước cất, đĩa petri, giấy thấm, lamen, lam kính, ống nhỏ giọt, kim mũi mác, thìa inox, dao mổ.
• Mẫu vật: củ hành tây, trứng cá.

A. Làm tiêu bản và quan sát tế bào biểu bì hành tây:

• Bước 1: Dùng dao mổ tách một vảy hành, tạo vết cắt hình vuông nhỏ (7–8 mm) ở mặt trong, dùng kim mũi mác lột nhẹ lớp tế bào trên cùng (lớp biểu bì).
• Bước 2: Đặt lớp tế bào lên lam kính đã nhỏ sẵn một giọt nước cất, đậy lamen bằng cách trượt từ một cạnh, dùng giấy thấm thấm nước thừa.
• Bước 3: Đặt lam kính lên bàn kính, quan sát ở vật kính 10x rồi chuyển sang 40x.

B. Quan sát tế bào trứng cá:

• Lấy ít trứng cá vào đĩa petri, nhỏ nước, dùng kim mũi mác khoắng nhẹ cho tách rời, quan sát bằng mắt thường hoặc kính lúp rồi vẽ lại.

Theo Hình 21.3, tế bào biểu bì hành tây gồm: thành tế bào, màng tế bào, tế bào chất và nhân tế bào.

---

Phần III: Thu hoạch

Câu 1

Đề: Vẽ lại các loại tế bào đã quan sát được bằng kính hiển vi.

Hướng dẫn vẽ:

• Tế bào biểu bì hành tây: vẽ các ô (tế bào) xếp sát nhau như viên gạch, có viền ngoài là thành tế bào, bên trong có một nhân tế bào hình tròn và phần tế bào chất.
• Tế bào trứng cá: vẽ các hình tròn lớn riêng lẻ, mỗi tế bào có một nhân ở giữa, không có thành tế bào.

Câu 2

Đề: Dựa vào hình ảnh quan sát được, nêu các thành phần của mỗi loại tế bào rồi hoàn thành bảng.

Giải thích: Hành tây là tế bào thực vật nên có thành tế bào (lớp cứng bao ngoài). Trứng cá là tế bào động vật nên không có thành tế bào, chỉ có màng tế bào mềm bao bọc.

Câu 3

Đề:
a) Thành phần nào em quan sát thấy ở cả hai loại tế bào?
b) Đặc điểm nào giúp em phân biệt được tế bào hành tây với tế bào trứng cá?

Trả lời:

a) Ở cả hai loại tế bào đều quan sát được: màng tế bào, tế bào chất và nhân tế bào. Đây là những thành phần cơ bản có ở mọi tế bào.

b) Đặc điểm phân biệt:

• Tế bào hành tây (tế bào thực vật): có thành tế bào nên hình dạng cố định, xếp sát nhau thành khối đều đặn; kích thước nhỏ, phải quan sát bằng kính hiển vi.
• Tế bào trứng cá (tế bào động vật): không có thành tế bào nên có dạng hình cầu, nằm riêng lẻ; kích thước lớn, quan sát được bằng mắt thường hoặc kính lúp.

Điểm mấu chốt để phân biệt chính là có hay không có thành tế bào và kích thước của tế bào.

---

Em nhớ khi thực hành thật thì nên vẽ đúng những gì mình quan sát được dưới kính nhé, vì đó là kỹ năng quan trọng của môn Khoa học tự nhiên. Cần mình giải thích thêm phần nào không?