Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 93

Đây là Bài 27: VI KHUẨN trong sách Khoa học tự nhiên 6 (Chân trời sáng tạo). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết và giải toàn bộ câu hỏi xuất hiện trên hai trang nhé.

Tóm tắt lý thuyết

Mục tiêu của bài:

• Mô tả hình dạng, cấu tạo và nhận ra sự đa dạng của vi khuẩn.
• Nêu vai trò, ứng dụng của vi khuẩn trong đời sống.
• Nêu một số bệnh do vi khuẩn gây ra và cách phòng tránh.
• Vận dụng kiến thức giải thích các hiện tượng thực tiễn.

I. Đa dạng vi khuẩn

• Vi khuẩn là sinh vật có kích thước rất nhỏ, chỉ quan sát được bằng kính hiển vi.
• Có mặt khắp nơi: trong không khí, nước, đất, cơ thể người và các sinh vật khác.
• Ba dạng điển hình: hình que (trực khuẩn), hình xoắn (xoắn khuẩn, phẩy khuẩn), hình cầu (liên cầu khuẩn, tụ cầu khuẩn).

II. Cấu tạo của vi khuẩn

• Cấu tạo đơn bào, hầu hết có thành tế bào bao ngoài màng tế bào.
• Một số có roi để di chuyển, có lông giúp bám vào tế bào vật chủ.
• Các thành phần chính: thành tế bào, màng tế bào, tế bào chất, vùng nhân (chưa có nhân hoàn chỉnh), roi, lông.

III. Vai trò của vi khuẩn

• Phần lớn vi khuẩn có lợi, quan trọng với con người và sự sống trên Trái Đất.
• Tham gia chu trình tuần hoàn vật chất trong tự nhiên (cố định nitrogen, phân giải xác sinh vật).
• Trong cơ thể người: ức chế vi khuẩn có hại, bảo vệ da, tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa.
• Ứng dụng: chế biến thực phẩm (sữa chua, dưa muối, nước mắm…), sản xuất kháng sinh, thuốc trừ sâu, xử lí chất thải…

Câu hỏi 1: Quan sát Hình 27.1 – Nhận xét hình dạng vi khuẩn

Đề: Quan sát Hình 27.1, nhận xét về hình dạng của các loại vi khuẩn, dựa vào hình dạng để xếp chúng vào các nhóm khác nhau.

Trả lời:

Nhận xét: Vi khuẩn rất đa dạng về hình dạng. Dựa vào hình dạng có thể chia thành ba nhóm điển hình: hình que, hình xoắn và hình cầu. Chúng có thể phân bố riêng lẻ hoặc tập hợp thành từng đám (như liên cầu xếp thành chuỗi, tụ cầu xếp thành chùm).

Câu hỏi 2: Quan sát Hình 27.2 – Cấu tạo tế bào vi khuẩn

Đề: Quan sát Hình 27.2, trình bày cấu tạo của tế bào vi khuẩn. Vì sao nói vi khuẩn là sinh vật có cấu tạo cơ thể đơn giản nhất trong thế giới sống?

Trả lời:

Cấu tạo tế bào vi khuẩn gồm các thành phần:

• Thành tế bào: lớp bao bên ngoài, bảo vệ và giữ hình dạng.
• Màng tế bào: nằm sát trong thành tế bào.
• Tế bào chất: chứa các thành phần bên trong.
• Vùng nhân: chứa vật chất di truyền nhưng chưa có màng nhân bao bọc.
• Roi: giúp di chuyển.
• Lông: giúp bám vào tế bào vật chủ.

Vì sao vi khuẩn có cấu tạo đơn giản nhất: Vì vi khuẩn là sinh vật đơn bào, kích thước rất nhỏ, cơ thể chỉ gồm một tế bào, lại chưa có nhân hoàn chỉnh (vùng nhân chưa có màng nhân bao bọc) và thiếu nhiều bào quan có màng. Đó là mức tổ chức cơ thể đơn giản nhất trong thế giới sống.

Câu hỏi 3: Quan sát Hình 27.3 – Vai trò của vi khuẩn trong tự nhiên

Đề: Quan sát Hình 27.3, nêu vai trò của vi khuẩn trong tự nhiên.

Trả lời:

Dựa vào sơ đồ, vi khuẩn tham gia vào chu trình tuần hoàn vật chất trong tự nhiên:

• Vi khuẩn cố định nitrogen: chuyển nitrogen trong không khí thành hợp chất nitrogen mà cây có thể hấp thụ được.
• Vi khuẩn phân giải: phân giải xác sinh vật và chất thải động vật thành chất dinh dưỡng, trả lại cho đất để cây tiếp tục sử dụng.

Như vậy, vi khuẩn giúp khép kín vòng tuần hoàn vật chất, làm sạch môi trường và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng, duy trì sự sống trên Trái Đất.

Câu hỏi 4: Ứng dụng của vi khuẩn trong đời sống

Đề: Em hãy nêu một số ứng dụng của vi khuẩn trong đời sống con người.

Trả lời:

Một số ứng dụng của vi khuẩn:

• Chế biến thực phẩm: làm sữa chua, muối dưa cà, làm nước mắm, làm giấm…
• Sản xuất kháng sinh để chữa bệnh.
• Sản xuất thuốc trừ sâu sinh học.
• Xử lí chất thải, làm sạch môi trường (xử lí nước thải, rác hữu cơ).
• Hỗ trợ tiêu hóa, tăng cường miễn dịch trong cơ thể người.

Câu hỏi 5: Vì sao ăn sữa chua giúp ăn cơm ngon miệng hơn?

Đề: Tại sao ăn sữa chua hằng ngày có thể giúp chúng ta ăn cơm ngon miệng hơn?

Trả lời:

Trong sữa chua có nhiều vi khuẩn có lợi (lợi khuẩn, ví dụ vi khuẩn lactic). Khi ăn sữa chua hằng ngày, các lợi khuẩn này bổ sung vào hệ tiêu hóa, giúp:

• Cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại.
• Hỗ trợ tiêu hóa, giúp tiêu hóa thức ăn tốt hơn.

Nhờ tiêu hóa tốt, cơ thể hấp thụ chất dinh dưỡng hiệu quả, tạo cảm giác đói và thèm ăn, nên ăn cơm thấy ngon miệng hơn.

Nếu em cần mình mở rộng thêm phần bệnh do vi khuẩn và cách phòng tránh (thường nằm ở trang tiếp theo), cứ gửi ảnh trang đó nhé.