Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 95
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 95–96
Chào các em! Hai trang này thuộc bài 27 "Vi khuẩn", nói về một số bệnh do vi khuẩn gây ra và phần thực hành tạo "dấu vân tay vi khuẩn". Cô sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết các câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
IV. Một số bệnh do vi khuẩn
Vi khuẩn gây ra nhiều bệnh nguy hiểm cho con người như: lao, viêm phổi, uốn ván, giang mai, phong (hủi), tả,...
| Bệnh | Tác nhân | Biểu hiện | Đường lây |
|---|---|---|---|
| Bệnh tả (Hình 27.4) | Vi khuẩn tả | Tiêu chảy, nôn, sốt cao (hay gặp ở trẻ em) | Qua đường ăn, uống |
| Nhiễm khuẩn da (Hình 27.5) | Vi khuẩn tụ cầu vàng | Vùng da bị tổn thương sưng đỏ | Tiếp xúc trực tiếp/gián tiếp với vật dụng có chứa tác nhân |
| Lao phổi (Hình 27.6) | Vi khuẩn lao | Ho kéo dài, sốt, mệt mỏi | Qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần người bệnh |
Lưu ý quan trọng:
- Hiện nay dùng thuốc kháng sinh để điều trị bệnh do vi khuẩn.
- Sử dụng thuốc kháng sinh tùy tiện, không theo chỉ định bác sĩ sẽ gây hiện tượng kháng thuốc, làm khó điều trị bệnh.
- Vi khuẩn còn gây bệnh ở thực vật (héo xanh cà chua, khoai tây; thối nhũn bắp cải) và động vật (tụ huyết trùng ở gia cầm, gia súc; đóng dấu ở lợn), gây thiệt hại kinh tế lớn.
- Vi khuẩn cũng làm thức ăn, đồ uống bị hỏng (ôi thiu).
Bài 1: Biện pháp phòng bệnh do vi khuẩn ở người
Đề: Dựa vào các thông tin trên, em hãy nêu một số biện pháp để phòng bệnh do vi khuẩn gây ra ở người.
Lời giải:
Một số biện pháp phòng bệnh do vi khuẩn:
- Giữ vệ sinh cá nhân: rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, tắm rửa sạch sẽ.
- Vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống sôi, không ăn thức ăn ôi thiu, rửa sạch rau quả.
- Vệ sinh môi trường: dọn dẹp nhà cửa, xử lí rác thải, nước thải đúng cách, diệt ruồi muỗi.
- Tiêm phòng vaccine đầy đủ (ví dụ vaccine phòng lao, uốn ván).
- Đeo khẩu trang, tránh tiếp xúc gần với người bệnh để hạn chế lây qua đường hô hấp.
- Khi mắc bệnh, dùng thuốc kháng sinh đúng theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng để tránh kháng thuốc.
Giải thích: Vi khuẩn lây qua nhiều đường (ăn uống, hô hấp, tiếp xúc), nên các biện pháp đều hướng tới việc cắt đứt con đường lây truyền và tăng sức đề kháng cho cơ thể.
Bài 2: Thức ăn ôi thiu
Đề: Chúng ta có nên sử dụng thức ăn bị ôi thiu hay không? Tại sao?
Lời giải:
Không nên sử dụng thức ăn bị ôi thiu.
Lý do:
- Thức ăn ôi thiu là do vi khuẩn đã phát triển và phân hủy thức ăn.
- Trong quá trình đó, vi khuẩn sinh ra các chất độc hại.
- Ăn phải thức ăn này dễ bị ngộ độc thực phẩm với các biểu hiện như đau bụng, tiêu chảy, nôn mửa, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng.
Bài 3: Biện pháp bảo quản thức ăn
Đề: Em hãy nêu các biện pháp bảo quản thức ăn tránh bị vi khuẩn làm hỏng.
Lời giải:
Vi khuẩn cần điều kiện thuận lợi (độ ẩm, nhiệt độ ấm, chất dinh dưỡng) để phát triển. Các biện pháp bảo quản đều nhằm ngăn không cho vi khuẩn sinh sôi:
- Bảo quản lạnh: để thức ăn trong tủ lạnh, tủ đông (nhiệt độ thấp làm chậm sự phát triển của vi khuẩn).
- Phơi khô, sấy khô: làm mất nước nên vi khuẩn không phát triển được (cá khô, mực khô).
- Ướp muối, ướp đường: tạo môi trường không thuận lợi cho vi khuẩn (cá muối, mứt).
- Đóng hộp, hút chân không: ngăn vi khuẩn từ không khí xâm nhập.
- Nấu chín kĩ và đậy kín thức ăn.
Phần "Em có thể": Thực hành tạo dấu vân tay vi khuẩn
Phần này là hoạt động thực hành, không phải câu hỏi cần trả lời. Cô tóm tắt lại cách làm để các em dễ thực hiện:
Mục đích: Quan sát vi khuẩn mọc trên bề mặt thạch theo hình bàn tay, gọi là "dấu vân tay vi khuẩn" (Hình 27.7), từ đó thấy được bàn tay chúng ta có rất nhiều vi khuẩn.
Chuẩn bị: Khay nuôi, muối, nước đậu nành/thịt hầm, bột rau câu, nước lọc, bếp, xoong, đũa.
Cách làm:
- Bước 1: Chuẩn bị khay nuôi vi khuẩn
- Tiệt trùng khay và nắp bằng cách đun sôi trong nước 15 phút.
- Đổ vào xoong 100 mL nước lọc + 100 mL nước đậu nành (hoặc nước thịt hầm) + 4 gam bột rau câu (khoảng 1 thìa canh) + 1 gam muối, khuấy tan.
- Đun lửa vừa, để sôi 15 phút rồi tắt lửa.
- Đổ hỗn hợp vào khay tạo lớp thạch dày khoảng 4 mm.
- Chờ thạch đông, đậy nắp và cho vào tủ lạnh.
- Bước 2: Mở nắp khay, nhanh chóng ấn nhẹ các ngón tay lên bề mặt thạch rồi đóng nắp lại.
- Bước 3: Đặt khay nơi ổn định, nhiệt độ khoảng 30 – 37°C. Sau 2 ngày lấy ra quan sát vi khuẩn mọc theo hình bàn tay.
Phần "Em có biết?"
Quá trình tạo ra dưa muối, sữa chua, pho mát đều sử dụng vi khuẩn lên men lactic. Trong điều kiện không có oxygen, vi khuẩn này phân giải các chất trong nguyên liệu, sinh ra acid lactic tạo hương thơm và vị chua đặc trưng cho món ăn. Đây là ví dụ về vi khuẩn có lợi.