Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 123
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 123–124
⚠️ Lưu ý: Hình ảnh được cung cấp gồm trang 122 và trang 123. Trang 124 không có trong ảnh nên phần giải sẽ tập trung vào nội dung trang 122 – 123. Đây là phần kết thúc Bài 34 và mở đầu Bài 35 – Thực hành: Quan sát và phân biệt một số nhóm thực vật. Trang này chủ yếu là phần lý thuyết, mục tiêu, chuẩn bị và hướng dẫn cách tiến hành thực hành, không có câu hỏi/bài tập cụ thể. Dưới đây là phần tóm tắt nội dung và hướng dẫn thực hành chi tiết.
📘 Tóm tắt nội dung trang 122 (cuối Bài 34)
Hình 34.12 – Một số loài thực vật
Sách giới thiệu 6 loài thực vật quen thuộc:
| STT | Tên cây | Đặc điểm |
|---|---|---|
| 1 | Cây lúa | Cây lương thực, hạt kín |
| 2 | Cây vải | Cây ăn quả, hạt kín |
| 3 | Cây vạn tuế | Cây cảnh, thuộc ngành Hạt trần |
| 4 | Cây nha đam | Cây thuốc, mọng nước |
| 5 | Cây đinh lăng | Cây thuốc nam |
| 6 | Cây cà phê | Cây công nghiệp |
Hình 34.13 – Một số loài thực vật có thể gây hại cho con người
| Tên cây | Tác hại |
|---|---|
| Cây trúc đào | Các bộ phận chứa chất độc, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng nếu ăn phải |
| Cây cà độc dược | Nhựa cây có thể gây dị ứng cho da |
| Cây thuốc phiện (anh túc) | Chứa chất gây nghiện |
Phần "Em đã học"
💡 Ghi nhớ: - Thế giới thực vật phong phú và đa dạng về loài, kích thước và môi trường sống. - Thực vật gồm 4 ngành chính: Rêu, Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín. Trong đó, ngành Hạt kín có số lượng loài nhiều nhất và thích nghi với nhiều môi trường. - Thực vật có vai trò quan trọng với môi trường, con người và động vật. Nhưng một số loài có thể gây hại cho sức khỏe con người.
Phần "Em có thể"
Biết tận dụng những lợi ích của cây xanh để chăm sóc sức khỏe: trồng nhiều cây xanh, lựa chọn cây làm sạch không khí cho gia đình, lựa chọn thực phẩm an toàn,...
💡 Mẹo nhớ 4 ngành thực vật: "Rêu – Dương – Trần – Kín" (Rêu, Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín). Mức độ tiến hóa tăng dần từ trái sang phải.
📗 Nội dung trang 123 – Bài 35: Thực hành quan sát và phân biệt một số nhóm thực vật
🎯 Mục tiêu
Quan sát hình ảnh, mẫu vật thực vật và phân chia được vào các nhóm thực vật theo tiêu chí đã học (Rêu, Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín).
I. Chuẩn bị
1. Thiết bị, dụng cụ
- Kính hiển vi có vật kính 10x và 40x
- Kính lúp
- Dao lam
- Nước cất
- Ống nhỏ giọt
- Lam kính
- Lamen
2. Mẫu vật
| Nhóm thực vật | Mẫu vật cần chuẩn bị |
|---|---|
| Rêu | Rêu tường: mẫu thật hoặc ảnh có đủ rễ, thân, lá và túi bào tử |
| Dương xỉ | Cây dương xỉ, cỏ bợ: có đủ rễ, thân, lá non, lá già có ổ túi bào tử/quả bào tử hoặc tranh ảnh |
| Hạt trần | Cành thông mang cả nón đực và nón cái, hoặc ảnh cây thông có thân, lá, nón đực, nón cái |
| Hạt kín | Quả bí ngô đã già hoặc ảnh bổ đôi quả bí; ảnh cây bí ngô có hoa, quả, rễ, thân, lá. Có thể dùng mẫu vật khác thuộc ngành Hạt kín |
⚠️ Lưu ý: Mẫu vật có thể thay đổi tuỳ từng địa phương.
II. Cách tiến hành
Bước 1 — Quan sát đại diện thực vật không có mạch (cây Rêu)
Cách làm:
- Dùng kính lúp quan sát các cơ quan của cây rêu: rễ, thân, lá và vị trí của bào tử trên mẫu thật hoặc tranh ảnh.
- Quan sát xem thân cây có phân nhánh hay không.
- Dùng dao lam cắt một lát mỏng ngang thân cây rêu (nếu có).
- Đặt lát cắt lên lam kính, nhỏ một giọt nước cất bằng ống nhỏ giọt, đậy lại bằng lamen.
- Đặt lên bàn kính của kính hiển vi, quan sát ở vật kính 10x rồi đến 40x.
- Quan sát xem thân cây có mạch dẫn hay không.
📝 Kết quả mong đợi: - Rêu có rễ giả, thân và lá nhỏ, không phân nhánh. - Thân cây rêu không có mạch dẫn. - Túi bào tử nằm ở ngọn cây rêu.
Bước 2 — Quan sát đại diện ngành Dương xỉ
Cách làm:
- Quan sát và xác định các bộ phận của cây dương xỉ: rễ, thân, lá.
- Quan sát đặc điểm của lá non cây dương xỉ.
- Tìm và chỉ ra vị trí ổ bào tử ở mặt dưới lá dương xỉ, hoặc quả bào tử của cây cỏ bợ.
📝 Kết quả mong đợi (theo Hình 35.1): - Dương xỉ có rễ thật, thân và lá thật. - Lá non cuộn tròn ở đầu (đặc điểm dễ nhận biết nhất). - Ổ bào tử nằm ở mặt dưới của lá già, có dạng các chấm tròn màu nâu sẫm.
📊 Bảng so sánh nhanh các nhóm thực vật
| Đặc điểm | Rêu | Dương xỉ | Hạt trần | Hạt kín |
|---|---|---|---|---|
| Rễ | Rễ giả | Rễ thật | Rễ thật | Rễ thật |
| Mạch dẫn | Không | Có | Có | Có |
| Cơ quan sinh sản | Túi bào tử | Ổ bào tử | Nón (đực, cái) | Hoa, quả |
| Hạt | Không có | Không có | Hạt không được bao kín | Hạt được bao kín trong quả |
💡 Mẹo nhớ phân biệt 4 nhóm: - Rêu: chưa có mạch dẫn, sống nơi ẩm ướt. - Dương xỉ: có mạch, lá non cuộn tròn, sinh sản bằng bào tử. - Hạt trần: có nón (không có hoa, quả), hạt nằm lộ ra (như hạt thông). - Hạt kín: có hoa và quả, hạt được bảo vệ trong quả.
🎯 Ghi nhớ: Khi thực hành, cần chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và mẫu vật đại diện cho 4 nhóm thực vật. Quan sát kỹ các đặc điểm về rễ, thân, lá, cơ quan sinh sản để phân biệt chính xác từng nhóm. Đặc biệt với cây rêu phải dùng kính hiển vi để xem cấu tạo thân, còn với dương xỉ chỉ cần kính lúp là đủ thấy ổ bào tử.