Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 128
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 128–129
Hai trang này phần lớn là lý thuyết về Động vật có xương sống và Vai trò của động vật. Trong đó có 3 câu hỏi (dấu ❓) cần trả lời. Mình giải đầy đủ từng câu nhé.
Câu 1 (trang 128)
Đề bài: Em hãy lấy thêm ví dụ về các loài cá mà em biết.
Cách giải
Cá được chia thành hai lớp chính. Mình lấy ví dụ theo từng lớp cho dễ nhớ.
Lớp cá sụn (bộ xương bằng chất sụn, sống ở nước mặn và nước lợ):
- Cá nhám (cá mập)
- Cá đuối
- Cá nhám búa
Lớp cá xương (bộ xương bằng chất xương, sống ở nước mặn, nước ngọt, nước lợ):
- Cá chép, cá mè, cá trắm, cá trôi
- Cá rô, cá lóc (cá quả), cá trê
- Cá thu, cá ngừ, cá nục, cá cơm
- Cá vàng, cá vền, cá diếc
Có rất nhiều loài cá quanh ta, từ cá nuôi trong ao hồ đến cá ngoài biển. Phần lớn cá em hay gặp đều thuộc lớp cá xương (như cá chép, cá rô, cá trê).
Câu 2 (trang 128)
Đề bài: Ếch đồng thường sống ở những nơi ẩm ướt, nếu nuôi nó ở nơi khô ráo, thiếu ẩm thì nó có sống được không? Vì sao?
Cách giải
Trả lời: Ếch đồng không sống được ở nơi khô ráo, thiếu ẩm.
Giải thích từng bước:
Bước 1 — Ếch hô hấp bằng cả da và phổi. Đặc biệt, phần lớn lượng khí ếch lấy vào là qua da chứ không chỉ qua phổi.
Bước 2 — Da ếch phải luôn ẩm ướt thì khí oxygen mới hòa tan và thấm qua da vào cơ thể được. Nói cách khác, da ếch chỉ "thở" được khi còn ướt.
Bước 3 — Nếu nuôi ở nơi khô ráo, thiếu ẩm thì da ếch sẽ bị khô. Khi da khô, ếch không hô hấp qua da được nữa, dẫn đến thiếu oxygen và chết.
🎯 Kết luận: Ếch đồng cần sống ở nơi ẩm ướt vì da phải luôn ẩm để hô hấp. Để ở nơi khô ráo, da khô lại nên ếch sẽ chết.
💡 Mẹo nhớ: "Ếch thở bằng da, da khô là... hết thở." Da ẩm thì ếch sống, da khô thì ếch chết.
Câu 3 (trang 129)
Đề bài: Cá heo và cá voi cùng sống dưới nước và đều được gọi là cá, tuy nhiên chúng không thuộc lớp Cá mà thuộc lớp Động vật có vú. Em hãy tìm hiểu về hai loài trên và giải thích vì sao chúng lại không được xếp vào các lớp Cá.
Cách giải
Trả lời: Cá heo và cá voi tuy sống dưới nước nhưng mang đầy đủ đặc điểm của lớp Động vật có vú (Thú), chứ không có đặc điểm của lớp Cá. Vì vậy chúng được xếp vào lớp Động vật có vú.
So sánh từng đặc điểm để thấy rõ:
| Đặc điểm | Cá (thật sự) | Cá heo, cá voi |
|---|---|---|
| Hô hấp | Bằng mang | Bằng phổi (phải ngoi lên mặt nước lấy không khí) |
| Sinh sản | Đẻ trứng | Đẻ con |
| Nuôi con | Không nuôi bằng sữa | Nuôi con bằng sữa từ tuyến vú |
| Thân nhiệt | Biến nhiệt (theo nước) | Hằng nhiệt (luôn ấm) |
Giải thích chi tiết:
- Cá heo và cá voi hô hấp bằng phổi, không phải bằng mang như cá. Nên thỉnh thoảng chúng phải trồi lên mặt nước để hít thở không khí.
- Chúng đẻ con chứ không đẻ trứng.
- Cá heo, cá voi mẹ nuôi con bằng sữa tiết ra từ tuyến vú. Đây là đặc điểm rất riêng của lớp Động vật có vú.
- Chúng là động vật hằng nhiệt (thân nhiệt luôn ổn định), còn cá là động vật biến nhiệt.
🎯 Kết luận: Cá heo và cá voi được gọi là "cá" chỉ vì sống dưới nước và có hình dạng giống cá. Nhưng xét về đặc điểm cơ thể (thở bằng phổi, đẻ con, nuôi con bằng sữa), chúng là Động vật có vú, nên không xếp vào lớp Cá.
💡 Mẹo nhớ: Muốn biết là cá hay thú, hãy hỏi: "Thở bằng gì? Đẻ con hay đẻ trứng? Có cho con bú không?" Cá heo, cá voi thở phổi, đẻ con, cho con bú sữa nên là thú.
🎯 Ghi nhớ chung: Động vật có xương sống gồm 5 nhóm chính: Cá – Lưỡng cư – Bò sát – Chim – Thú. Cách nhận biết nhanh dựa vào kiểu hô hấp, cách sinh sản và lớp bao phủ cơ thể (vảy, da trần, lông vũ hay lông mao).