Giải Khoa Học Tự Nhiên 6 trang 147

Hai trang này nằm ở cuối Bài 40 (Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc) và đầu Bài 41 (Biểu diễn lực). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải lần lượt từng câu hỏi nhé.

Phần lý thuyết tóm tắt

Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc:

• Lực tiếp xúc: xuất hiện khi vật gây ra lực có sự tiếp xúc với vật chịu tác dụng của lực (ví dụ: tay đẩy bàn, lò xo đẩy xe).
• Lực không tiếp xúc: xuất hiện ngay cả khi vật gây ra lực không chạm vào vật chịu tác dụng (ví dụ: lực hút giữa hai nam châm, lực hút của Trái Đất).

Em đã học:

• Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác gọi là lực.
• Khi vật A đẩy hoặc kéo vật B, ta nói vật A tác dụng lực lên vật B.
• Lực có thể làm thay đổi tốc độ, hướng chuyển động, làm biến dạng vật.
• Lực chia thành lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc.

Bài 40 (phần còn lại): Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc

Câu hỏi mở đầu phần III

1. Trong các lực ở hình đầu bài, lực nào là lực tiếp xúc, lực nào là lực không tiếp xúc?

Trả lời: Lực tiếp xúc là những lực có sự chạm trực tiếp giữa hai vật (tay đẩy, kéo đồ vật...). Lực không tiếp xúc là lực tác dụng từ xa, không cần chạm vào nhau (lực hút của nam châm, lực hút của Trái Đất với vật rơi).

1. Hãy tìm thêm ví dụ về lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc.

Thí nghiệm 1 (Hình 40.4)

1. Tại sao lò xo không làm xe chuyển động được?

Trả lời: Khi xe đặt ở vị trí A, lò xo lá tròn đã ở trạng thái duỗi ra hết (chạm tới xe nhưng không còn khả năng đẩy thêm). Lúc thả chốt, lò xo bung ra nhưng không còn tiếp xúc đẩy xe nữa, nên không tác dụng lực lên xe để làm xe chuyển động.

1. Phải đặt xe ở khoảng nào thì khi lò xo bung ra sẽ làm cho xe chuyển động? Tại sao?

Trả lời: Phải đặt xe ở vị trí gần hơn (vị trí B, gần lò xo hơn vị trí A). Khi đó lúc bung ra, lò xo vẫn còn tiếp xúc và đẩy được vào xe, tác dụng lực làm xe chuyển động. Đây là ví dụ về lực tiếp xúc.

Thí nghiệm 2 (Hình 40.5)

Có phải chỉ khi đẩy xe B cho tới khi tiếp xúc với xe A thì xe B mới làm cho xe A bắt đầu chuyển động không? Tại sao?

Trả lời: Không. Vì trên hai xe có gắn nam châm. Khi đẩy xe B lại gần, dù chưa chạm vào xe A, lực đẩy (hoặc hút) giữa hai nam châm đã tác dụng lên xe A và làm xe A chuyển động. Đây là lực không tiếp xúc.

Câu hỏi so sánh

Lực lò xo tác dụng lên xe A ở thí nghiệm 1 và lực xe B tác dụng lên xe A ở thí nghiệm 2 có gì khác nhau?

Trả lời:

• Thí nghiệm 1: lò xo phải chạm vào xe A mới đẩy được xe → lực tiếp xúc.
• Thí nghiệm 2: nam châm trên xe B tác dụng lên xe A từ xa, không cần chạm → lực không tiếp xúc.

Bài 41: Biểu diễn lực

Mục tiêu của bài

• Biểu diễn được một lực bằng một mũi tên: có điểm đặt tại vật chịu lực, có độ lớn và theo hướng kéo hoặc đẩy.
• Đo được lực bằng lực kế lò xo, đơn vị là niutơn (N).

Câu hỏi mở đầu

Khi đặt một hộp bút lên tay, ta cảm thấy có lực tác dụng nhưng không nhìn thấy lực. Làm thế nào để biểu diễn (vẽ) lực?

Trả lời: Vì không nhìn thấy lực nên ta dùng một mũi tên để biểu diễn. Mũi tên cho biết điểm đặt, phương, chiều và độ lớn của lực tác dụng lên vật.

Phần I – Các đặc trưng của lực (Độ lớn của lực)

Đặc trưng đầu tiên dễ nhận thấy của lực là độ mạnh hay yếu, gọi là độ lớn của lực.

1. Theo em lực nào trong Hình 41.1 là mạnh nhất, yếu nhất? Hãy sắp xếp các lực này theo thứ tự độ lớn tăng dần.

Trả lời: Quan sát Hình 41.1 (a: đẩy ô tô; b: đẩy cánh cửa sắt; c: ấn nút chuông; d: kéo cửa phòng):

• Yếu nhất: lực của em bé ấn nút chuông điện (c).
• Mạnh nhất: lực của người đẩy ô tô chết máy (a).

Thứ tự độ lớn tăng dần: c → d → b → a (ấn nút chuông < kéo cửa phòng < đẩy cánh cửa sắt < đẩy ô tô).

1. Hãy so sánh độ lớn lực kéo của hai đội kéo co trong Hình 41.2a và 41.2b.

Trả lời:

• Hình 41.2a: băng đỏ ở giữa dây vẫn đứng yên → lực kéo của hai đội bằng nhau (cân bằng).
• Hình 41.2b: băng đỏ bị kéo lệch về đội bên phải → lực kéo của đội bên phải lớn hơn lực kéo của đội bên trái.

1. Hãy tìm hai lực trong đời sống có độ lớn khác nhau.

Trả lời: Ví dụ:

• Lực nâng một quyển sách (nhỏ).
• Lực nâng một thùng nước đầy (lớn hơn nhiều).

Hai lực này có độ lớn khác nhau rõ rệt vì khối lượng vật nâng khác nhau.

Nếu em muốn mình giải kỹ thêm phần biểu diễn lực bằng mũi tên ở các trang sau, cứ gửi ảnh tiếp nhé.