Giải Ngữ Văn 6 - Tập 1 trang 29
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn Ngữ Văn · Trang 29–30
PHẦN 1: TRẢ LỜI CÂU HỎI (Sau khi đọc)
Câu 1
Đề bài: Nhân vật "tớ" trong bài thơ thể hiện thái độ như thế nào với các bạn bắt nạt và các bạn bị bắt nạt?
Cách giải
Bước 1: Xác định thái độ của "tớ" với người bị bắt nạt
Qua các câu thơ, "tớ" thể hiện sự đồng cảm, bảo vệ người yếu thế:
- "Đừng bắt nạt người lớn / Đừng bắt nạt trẻ con"
- "Bảo nếu cần bắt nạt / Thì đến gặp tớ ngay"
Bước 2: Xác định thái độ với người bắt nạt
"Tớ" có thái độ phản đối, cảnh báo:
- "Ban nào bắt nạt ban / Cứ đưa bài thơ này"
- "Cứ đến bắt nạt tớ / Bị bắt nạt quen rồi"
Đáp án: - Với người bị bắt nạt: "Tớ" thể hiện thái độ bảo vệ, đồng cảm, sẵn sàng đứng ra che chở cho những người yếu thế (người lớn, trẻ con, nước khác...). - Với người bắt nạt: "Tớ" có thái độ phản đối mạnh mẽ, thách thức họ đến gặp mình thay vì bắt nạt người khác. "Tớ" dùng giọng điệu hài hước nhưng quyết liệt để răn đe.
Câu 2
Đề bài: Cụm từ đừng bắt nạt xuất hiện bao nhiêu lần trong bài thơ? Theo em, việc lặp lại cụm từ này có tác dụng gì?
Cách giải
Bước 1: Đếm số lần xuất hiện
Đọc kỹ bài thơ và đếm:
- Đoạn 1: "Đừng bắt nạt người lớn / Đừng bắt nạt trẻ con / Đừng bắt nạt nước khác"
- Đoạn 2: "Đừng bắt nạt mèo, chó / Đừng bắt nạt cái cây / Đừng bắt nạt ai cả"
→ Tổng cộng: 6 lần
Bước 2: Phân tích tác dụng
Việc lặp lại có nhiều tác dụng:
- Nhấn mạnh thông điệp chính
- Tạo nhịp điệu, dễ nhớ
- Thể hiện sự kiên quyết, nghiêm túc
Đáp án: Cụm từ "đừng bắt nạt" xuất hiện 6 lần trong bài thơ. Tác dụng: - Nhấn mạnh thông điệp phản đối mọi hành vi bắt nạt - Tạo nhịp điệu đều đặn, dễ đọc, dễ nhớ - Thể hiện thái độ kiên quyết, nghiêm túc của tác giả - Gây ấn tượng mạnh với người đọc
💡 Mẹo nhớ: Lặp từ trong thơ = Nhấn mạnh ý + Tạo nhịp điệu
Câu 3
Đề bài: Bài thơ nói chuyện bắt nạt mà vẫn ẩn chứa ý vị hài hước. Hãy chỉ ra một số biểu hiện của ý vị hài hước đó.
Cách giải
Bước 1: Tìm các chi tiết hài hước
Đọc kỹ và chỉ ra:
- "Cứ đến bắt nạt tớ / Bị bắt nạt quen rồi" → Tự nhận mình quen với việc bị bắt nạt
- "Vẫn không thích bắt nạt / Vì bắt nạt rất hỏi!" → Chơi chữ "hỏi" (tốn công)
- Liệt kê đủ thứ: người, mèo chó, cây cối, ai cả...
Bước 2: Giải thích tại sao hài hước
Đáp án: Các biểu hiện hài hước: 1. "Bị bắt nạt quen rồi" - Tự nhận mình đã quen với việc bị bắt nạt, nghe như một "chuyên gia" bị bắt nạt 2. "Vì bắt nạt rất hỏi!" - Dùng từ "hỏi" (tốn công, mệt mỏi) để nói về việc bắt nạt, tạo cảm giác nhẹ nhàng, hài hước 3. Liệt kê đủ mọi đối tượng - Từ người đến mèo chó, cây cối, thậm chí "ai cả", tạo sự phóng đại vui nhộn 4. Giọng điệu thách thức - "Cứ đưa bài thơ này / Cứ đến bắt nạt tớ" - Giọng điệu tự tin, thách thức nhưng không hề hung hăng
Câu 4
Đề bài: Mỗi chúng ta có thể từng bị bắt nạt, chứng kiến cảnh bắt nạt hoặc từng bắt nạt người khác. Hãy cho biết em đã làm gì khi ở vào một trong các tình huống trên. Bài thơ có thể khiến em thay đổi cách ứng xử trước chuyện bắt nạt như thế nào?
Cách giải — Hướng dẫn trả lời
Đây là câu hỏi mở, yêu cầu em chia sẻ trải nghiệm cá nhân. Dưới đây là gợi ý:
Bước 1: Nhớ lại trải nghiệm của bản thân
Bước 2: Kết nối với bài thơ
Bước 3: Nêu cách thay đổi
Gợi ý trả lời: Trải nghiệm của em: - Nếu từng bị bắt nạt: "Em từng bị bạn chế giễu về ngoại hình. Lúc đó em cảm thấy buồn và tự ti." - Nếu chứng kiến: "Em thấy bạn A bị bạn B giành đồ ăn. Em đã báo cô giáo." - Nếu từng bắt nạt: "Em từng trêu chọc bạn nhỏ hơn. Giờ nghĩ lại, em thấy hối hận." Bài thơ giúp em: - Hiểu rằng bắt nạt là hành vi sai trái với bất kỳ ai - Học cách bảo vệ người yếu thế - Dám lên tiếng phản đối khi thấy bắt nạt - Không bao giờ bắt nạt người khác vì "bắt nạt rất hỏi" và không đáng
💡 Mẹo viết: Kể chuyện thật → Nối với bài thơ → Rút ra bài học
PHẦN 2: VIẾT - Viết bài văn kể lại một trải nghiệm của em
Đề bài: Trong văn bản Bài học đường đời đầu tiên, nhân vật Dế Mèn đã kể lại một trải nghiệm đáng nhớ của mình. Trước cái chết của Dế Choắt do trò đùa ngớ ngẩn của mình gây ra, Dế Mèn đã hối hận, biết rút ra bài học đường đời đầu tiên. Còn em, em có sẵn sàng kể về một trải nghiệm của bản thân không?
Yêu cầu đối với bài văn kể lại một trải nghiệm:
- Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất
- Giới thiệu được trải nghiệm đáng nhớ
- Tập trung vào sự việc đã xảy ra
- Thể hiện được cảm xúc của người viết trước sự việc được kể
Hướng dẫn viết bài
Bước 1: Chọn trải nghiệm
Chọn một sự việc:
- Đáng nhớ, có ý nghĩa
- Có bài học rút ra
- Em nhớ rõ chi tiết
Bước 2: Lập dàn ý
Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm
- Khi nào, ở đâu
- Sự việc gì
Thân bài: Kể chi tiết sự việc
- Diễn biến từng bước
- Cảm xúc của em lúc đó
- Hành động của em và người khác
Kết bài: Rút ra bài học
- Em học được gì
- Thay đổi như thế nào
Bước 3: Viết bài
Bài văn mẫu
Lần đầu tự đi học về
Mỗi người đều có những trải nghiệm đáng nhớ trong cuộc đời. Với em, lần đầu tiên tự mình đi học về mà không có bố mẹ đón là một kỷ niệm khó quên.
Hôm đó, em học lớp 5. Buổi sáng, mẹ dặn: "Chiều nay mẹ bận, con tự đi về nhé!". Em gật đầu nhưng trong lòng lo lắng vô cùng. Suốt buổi học, em cứ nghĩ đến việc phải tự đi về. Khi chuông tan trường vang lên, các bạn vui vẻ chạy ra cổng, còn em đứng lại, tim đập thình thịch.
Em bước ra đường, nhìn quanh không thấy mẹ đâu. Đường về nhà quen thuộc bỗng trở nên xa lạ. Em đi chậm rãi, cố nhớ lại từng ngã rẽ. Đến ngã tư, em phân vân không biết rẽ trái hay phải. May mắn, em nhớ ra cửa hàng tạp hóa quen thuộc và rẽ đúng hướng. Khi nhìn thấy mái nhà mình, em vui mừng khôn xiết, chạy ào vào nhà.
Trải nghiệm đó dạy em bài học quý giá: phải tự lập và dũng cảm. Từ đó, em tự tin hơn khi làm mọi việc một mình. Em hiểu rằng, lớn lên là biết tự mình vượt qua những thử thách nhỏ bé trong cuộc sống.
🎯 Ghi nhớ khi viết bài kể trải nghiệm: - Kể theo ngôi thứ nhất (tôi, em, mình) - Tập trung vào một sự việc cụ thể - Thể hiện rõ cảm xúc - Có bài học rút ra ở cuối bài