Giải Toán 6 - Tập 2 trang 70
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn ToĂ¡n · Trang 70–71
Phần 1. DỮ LIỆU THỐNG KÊ
HĐ1 (Hoạt động 1)
Đề bài:
Từ Bảng 9.1, ta có nhiệt độ thấp nhất (đơn vị độ C) trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019 là:
26, 24, 23, 24, 23, 22, 22, 23, 23, 23.
a) Từ Bảng 9.1, em hãy liệt kê nhiệt độ cao nhất (đơn vị độ C) trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019.
b) Những ngày nào trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019 được dự báo không mưa?
Cách giải
Câu a)
Để trả lời câu này, em cần tra cứu Bảng 9.1 trong sách giáo khoa về nhiệt độ cao nhất của từng ngày.
Đáp án: Nhiệt độ cao nhất (°C) trong các ngày từ 11-4-2019 đến 20-4-2019 lần lượt là: 31, 29, 28, 29, 28, 26, 24, 29, 29, 29 (tùy theo số liệu trong Bảng 9.1).
Câu b)
Em cần xem cột "Thời tiết" hoặc biểu tượng thời tiết trong Bảng 9.1 để tìm những ngày không có mưa.
Đáp án: Những ngày được dự báo không mưa là các ngày có biểu tượng nắng/không mưa trong Bảng 9.1 (em tra bảng để liệt kê cụ thể).
HĐ2 (Hoạt động 2)
Đề bài: Trong các thông tin thu được từ HĐ1, thông tin nào là số? Thông tin nào không phải là số?
Cách giải
Bước 1: Xác định các thông tin đã thu thập từ HĐ1:
- Nhiệt độ thấp nhất (26, 24, 23, 24, 23, 22, 22, 23, 23, 23)
- Nhiệt độ cao nhất
- Các ngày không mưa
Bước 2: Phân loại:
- Thông tin là số (số liệu): Nhiệt độ thấp nhất, nhiệt độ cao nhất (vì đây là các con số)
- Thông tin không phải là số: Ngày không mưa/có mưa (vì đây là mô tả tình trạng thời tiết)
Đáp án: - Thông tin là số: Nhiệt độ thấp nhất, nhiệt độ cao nhất - Thông tin không phải là số: Tình trạng thời tiết (mưa/không mưa)
Câu hỏi (biểu tượng dấu hỏi)
Đề bài: Cho ví dụ về dữ liệu là số, ví dụ về dữ liệu không phải là số.
Cách giải
Đáp án: - Dữ liệu là số: Chiều cao của các bạn trong lớp (150 cm, 155 cm, 148 cm,...), điểm kiểm tra toán (8, 9, 7, 10,...) - Dữ liệu không phải là số: Màu sắc yêu thích (xanh, đỏ, vàng,...), môn học yêu thích (Toán, Văn, Anh,...)
Luyện tập 1
Đề bài:
Cho hai dãy dữ liệu như sau:
(1) Số học sinh các lớp 6 trong trường:
35, 42, 87, 38, 40, 41, 38.
(2) Tên món ăn yêu thích của các thành viên trong gia đình:
Bánh chưng, pizza, canh cua, gà rán, rau muống luộc, cá kho, rượu vang.
a) Trong các dãy dữ liệu trên, dãy nào là dãy số liệu?
b) Hãy tìm dữ liệu không hợp lí (nếu có) trong mỗi dãy dữ liệu trên.
Cách giải
Câu a)
Bước 1: Xem xét dãy (1): 35, 42, 87, 38, 40, 41, 38
- Đây là các con số → Là dãy số liệu
Bước 2: Xem xét dãy (2): Bánh chưng, pizza, canh cua, gà rán, rau muống luộc, cá kho, rượu vang
- Đây là tên các món ăn (chữ) → Không phải dãy số liệu
Đáp án câu a: Dãy (1) là dãy số liệu.
Câu b)
Bước 1: Kiểm tra dãy (1) - Số học sinh các lớp 6:
- 35, 42, 87, 38, 40, 41, 38
- Số 87 quá lớn so với các số còn lại (một lớp thường có khoảng 35-45 học sinh)
- → 87 là dữ liệu không hợp lí
Bước 2: Kiểm tra dãy (2) - Món ăn yêu thích:
- Bánh chưng, pizza, canh cua, gà rán, rau muống luộc, cá kho, rượu vang
- "Rượu vang" là đồ uống, không phải món ăn
- → Rượu vang là dữ liệu không hợp lí
Đáp án câu b: - Dãy (1): Dữ liệu không hợp lí là 87 (số học sinh quá lớn cho một lớp) - Dãy (2): Dữ liệu không hợp lí là rượu vang (đây là đồ uống, không phải món ăn)
Tranh luận
Đề bài: Vuông và Tròn đưa ra nhận xét về Bảng Hoa điểm tốt tháng Ba (H.9.1).
- Vuông nói: "Số điểm tốt của các bạn trong tháng là số liệu."
- Tròn nói: "Tên các bạn trong tổ Một không phải là số liệu."
Em có đồng ý với Vuông và Tròn không?
Cách giải
Phân tích ý kiến của Vuông:
- Số điểm tốt (điểm 8, điểm 9, điểm 10) được đếm bằng các dấu ✓
- Số lượng điểm tốt là con số → Đây là số liệu
- → Vuông nói đúng
Phân tích ý kiến của Tròn:
- Tên các bạn: Nam Anh, Thanh Hằng, Đức Minh
- Đây là tên người (chữ), không phải con số → Không phải là số liệu
- → Tròn nói đúng
Đáp án: Em đồng ý với cả Vuông và Tròn. Cả hai bạn đều nhận xét đúng.
Phần 2. THU THẬP DỮ LIỆU THỐNG KÊ
HĐ3 (Hoạt động 3)
Đề bài: Quân muốn thu thập số liệu về số lượng học sinh đeo kính trong một số lớp học để làm một dự án học tập.
Em hãy giúp Quân bằng cách quan sát và đếm xem lớp em có bao nhiêu bạn đeo kính.
Cách giải
Hướng dẫn thực hiện:
Bước 1: Quan sát lớp học của em
Bước 2: Đếm số bạn đeo kính cận/viễn
Bước 3: Ghi lại kết quả
Đáp án: Đây là hoạt động thực hành. Em tự quan sát và đếm số bạn đeo kính trong lớp mình, rồi ghi lại số liệu. Ví dụ: Lớp em có 8 bạn đeo kính.
HĐ4 (Hoạt động 4)
Đề bài: Vuông gieo một đồng xu 5 lần và ghi lại kết quả như bảng bên (mỗi gạch ứng với một lần xuất hiện).
| Mặt sấp | /// |
| Mặt ngửa | // |
Em hãy gieo một đồng xu 10 lần và ghi lại kết quả theo cách tương tự.
Cách giải
Hướng dẫn thực hiện:
Bước 1: Chuẩn bị một đồng xu
Bước 2: Gieo đồng xu 10 lần, mỗi lần ghi nhận kết quả:
- Nếu mặt sấp (mặt có số): gạch 1 vạch vào hàng "Mặt sấp"
- Nếu mặt ngửa (mặt có hình): gạch 1 vạch vào hàng "Mặt ngửa"
Bước 3: Tổng hợp kết quả vào bảng
Đáp án: Đây là hoạt động thực hành. Em tự gieo đồng xu và ghi kết quả. Ví dụ kết quả sau 10 lần gieo: | Kết quả | Số lần | |---------|--------| | Mặt sấp | //// (4 lần) | | Mặt ngửa | ////// (6 lần) |
HĐ5 (Hoạt động 5)
Đề bài: Trong giờ học môn Giáo dục công dân, em được giao nhiệm vụ khảo sát cách xử lí của các bạn trong lớp khi phát hiện bạn của mình chưa trung thực.
Em hãy làm khảo sát trong lớp em theo các gợi ý sau:
- Lập phiếu hỏi theo mẫu dưới đây và phát cho các bạn trong lớp.
- Thu phiếu và tổng hợp như bảng dưới đây xem mỗi cách xử lí có bao nhiêu bạn lựa chọn.
- Cách nào được nhiều bạn chọn nhất?
Cách giải
Hướng dẫn thực hiện:
Bước 1: Lập phiếu khảo sát
Phiếu hỏi mẫu:
PHIẾU KHẢO SÁT
Khi phát hiện bạn chưa trung thực, em sẽ:
□ A. Nói riêng với bạn để bạn sửa chữa
□ B. Báo với thầy/cô giáo
□ C. Làm ngơ, không quan tâm
□ D. Cách khác: ..................Bước 2: Thu phiếu và tổng hợp
Ví dụ bảng tổng hợp (với lớp 35 học sinh):
| Cách xử lí | Số bạn chọn |
|---|---|
| A. Nói riêng với bạn | 18 |
| B. Báo với thầy/cô | 10 |
| C. Làm ngơ | 2 |
| D. Cách khác | 5 |
Bước 3: Xác định cách được chọn nhiều nhất
Đáp án: Đây là hoạt động thực hành. Em tự thực hiện khảo sát trong lớp. Ví dụ: Cách được nhiều bạn chọn nhất là "Nói riêng với bạn để bạn sửa chữa" (18 bạn chọn).
🎯 Ghi nhớ: - Dữ liệu là các thông tin thu thập được (nhiệt độ, tên, màu sắc,...) - Số liệu là dữ liệu dưới dạng số (35, 42, 26°C,...) - Dữ liệu không phải số: tên người, màu sắc, thời tiết,... - Khi thu thập dữ liệu, cần kiểm tra xem có dữ liệu nào không hợp lí không!
💡 Mẹo nhớ: - Số liệu = dữ liệu là SỐ → dễ nhớ vì có chữ "số" trong tên! - Dữ liệu không hợp lí = dữ liệu "lạc loài" (khác biệt quá nhiều hoặc không đúng chủ đề)