Giải Toán 6 - Tập 2 trang 72
Lời giải chi tiết SGK Lớp 6 · Môn ToĂ¡n · Trang 72–73
Chào các em! Đây là phần cuối của bài "Thu thập và tổ chức dữ liệu" trong sách Toán 6 - Tập 2. Cô sẽ tóm tắt lý thuyết và giải chi tiết tất cả ví dụ, bài tập có trên các trang này nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Có nhiều cách để thu thập dữ liệu:
- Quan sát
- Làm thí nghiệm
- Lập phiếu hỏi
- Thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web...
Sau khi thu thập, ta cần kiểm tra xem dữ liệu có hợp lí hay không (đúng phạm vi, đúng loại, không bị sai sót).
Ví dụ 2
Đề bài: Cho đoạn thơ trích trong bài Cửu Long Giang ta ơi của Nguyên Hồng:
..."Mê Kông quặn đẻ Chín nhánh sông vàng Nông dân Nam Bộ gối đất nằm sương Mồ hôi vã bãi lầy thành đồng lúa Thành những tên đọc lên nước mắt đều muốn ứa Những Hà Tiên, Gia Định, Long Châu Những Gò Công, Gò Vấp, Đồng Tháp, Cà Mau"...
Yêu cầu: Liệt kê tên các địa danh xuất hiện trong đoạn thơ.
Lời giải:
Tên các địa danh xuất hiện trong đoạn thơ là: Mê Kông, Nam Bộ, Hà Tiên, Gia Định, Long Châu, Gò Công, Gò Vấp, Đồng Tháp, Cà Mau.
Đây là cách thu thập dữ liệu từ một nguồn có sẵn (đoạn thơ).
Luyện tập 2
Đề bài: Dựa vào bảng Hoa điểm tốt tháng Ba (H.9.1), hãy lập bảng số điểm 8 của các bạn trong tổ Một theo mẫu. Ngoài thông tin này, em còn thu được những thông tin nào khác từ bảng đó?
Lời giải:
Vì hình H.9.1 không có trong trang này nên cô hướng dẫn cách làm. Em quan sát bảng Hoa điểm tốt tháng Ba, đếm số điểm 8 của từng bạn rồi điền vào bảng mẫu, ví dụ:
| Tên | Số điểm 8 |
|---|---|
| Nam Anh | (đếm từ H.9.1) |
| Thanh Hằng | (đếm từ H.9.1) |
| Đức Minh | (đếm từ H.9.1) |
Những thông tin khác có thể thu được từ bảng đó: số điểm 7, số điểm 9, số điểm 10 của mỗi bạn; tổng số hoa điểm tốt của cả tổ; bạn nào nhiều điểm tốt nhất...
Tranh luận
Đề bài: Người ta muốn thống kê số người tham gia giao thông vượt đèn đỏ trong một ngày tại một ngã tư.
- Vuông: Nên hỏi những người tham gia giao thông xem họ có vượt đèn đỏ không.
- Tròn: Nên đặt máy quay ở ngã tư để thu thập dữ liệu.
Theo em, cách nào tốt hơn? Vì sao?
Lời giải:
Cách của bạn Tròn (đặt máy quay) tốt hơn.
Lí do: Nếu hỏi trực tiếp như bạn Vuông, người vượt đèn đỏ thường sẽ không trung thực, ngại thừa nhận lỗi nên dữ liệu thu được sẽ thiếu chính xác. Đặt máy quay sẽ ghi lại khách quan, đầy đủ và trung thực số người vượt đèn đỏ.
Bài 9.1
Đề bài: Trong các dữ liệu sau, dữ liệu nào là số liệu, dữ liệu nào không phải là số liệu?
- Cân nặng của trẻ sơ sinh (đơn vị tính là gam);
- Quốc tịch của các học sinh trong một trường quốc tế;
- Chiều cao trung bình của một số loại cây thân gỗ (đơn vị tính là mét).
Lời giải:
- Dữ liệu là số liệu (số): ý ① và ③ — vì cân nặng (gam) và chiều cao (mét) đều biểu diễn bằng các con số đo được.
- Dữ liệu không phải số liệu: ý ② — vì quốc tịch (Việt Nam, Anh, Pháp...) là tên gọi, không phải con số.
Bài 9.2
Đề bài: Bản tin trích từ báo điện tử Vietnamnet ngày 18-3-2020 cho biết: Hà Nội có 20 ca mắc mới Covid-19, Bình Thuận 9 ca, Thành phố Hồ Chí Minh 9 ca. Hãy thay dấu "?" trong bảng bằng số liệu thống kê.
Lời giải:
| Địa phương | Số ca mắc mới Covid-19 |
|---|---|
| Hà Nội | 20 |
| Bình Thuận | 9 |
| Thành phố Hồ Chí Minh | 9 |
Ta đọc kĩ bản tin và lấy đúng số liệu tương ứng với từng địa phương để điền vào bảng.
Bài 9.3
Đề bài: Bảng sau cho biết số anh chị em ruột trong gia đình của 35 học sinh lớp 6A.
| Số anh chị em ruột | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|
| Số học sinh | 18 | 12 | 5 | 1 |
Hãy tìm điểm không hợp lí trong bảng thống kê trên.
Lời giải:
Bảng thống kê là của 35 học sinh, nhưng khi cộng số học sinh trong bảng:
$$18 + 12 + 5 + 1 = 36 \ (\text{học sinh})$$
Kết quả là 36, không khớp với 35. Vậy điểm không hợp lí là tổng số học sinh trong bảng (36) lớn hơn tổng số học sinh thực tế (35).
Bài 9.4
Đề bài: Hãy tìm dữ liệu không hợp lí (nếu có) trong dãy dữ liệu sau.
Thủ đô của một số quốc gia châu Á: Hà Nội, Bắc Kinh, Paris, Tokyo, Đà Nẵng.
Lời giải:
Dữ liệu không hợp lí gồm:
- Paris: là thủ đô của Pháp, thuộc châu Âu chứ không phải châu Á.
- Đà Nẵng: là một thành phố của Việt Nam, không phải thủ đô của một quốc gia.
Các dữ liệu hợp lí (thủ đô quốc gia châu Á): Hà Nội (Việt Nam), Bắc Kinh (Trung Quốc), Tokyo (Nhật Bản).
Bài 9.5
Đề bài: Để hoàn thiện bảng sau, em sẽ sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu nào?
| Cây | Môi trường sống | Dạng thân | Kiểu lá |
|---|---|---|---|
| Đậu | |||
| Bèo tây |
Lời giải:
Để hoàn thiện bảng, em nên dùng phương pháp quan sát (kết hợp với thu thập từ nguồn có sẵn như sách báo, internet).
Vì các thông tin về môi trường sống, dạng thân, kiểu lá của cây có thể quan sát trực tiếp ngoài thực tế hoặc tra cứu trong sách báo, trang web về thực vật. Ví dụ điền: cây đậu sống trên cạn, thân leo/thân cỏ, lá kép; bèo tây sống dưới nước, thân thảo, lá đơn.
Bài 9.6
Đề bài: Hãy lập phiếu hỏi để thu thập dữ liệu về phương tiện đến trường của các thầy, cô giáo trong trường em.
Lời giải:
Đây là bài tập tự lập phiếu hỏi. Em có thể tham khảo mẫu sau:
PHIẾU HỎI
Thầy/cô thường đến trường bằng phương tiện nào?
(Tích ✓ vào ô mà thầy/cô chọn)
☐ Đi bộ
☐ Xe đạp
☐ Xe máy
☐ Ô tô
☐ Xe buýt
☐ Phương tiện khác: ........Sau đó em phát phiếu cho các thầy, cô giáo, thu lại rồi đếm số lượt chọn ở mỗi ô để có dữ liệu thống kê.
Vậy là cô đã giải xong toàn bộ ví dụ và bài tập trên hai trang này. Điểm mấu chốt của bài học là biết phân biệt số liệu với dữ liệu không phải số liệu, biết chọn cách thu thập phù hợp và kiểm tra tính hợp lí của dữ liệu. Nếu em có bảng H.9.1 cho Luyện tập 2, gửi cho cô để cô điền số liệu cụ thể nhé.