Giải Toán 6 - Tập 1 trang 99

Giới thiệu Chương V: Tính đối xứng của hình phẳng trong tự nhiên

Trang 98 là trang giới thiệu Chương V và Bài 21: Hình có trục đối xứng.

Nội dung chính:

• Giới thiệu về tính đối xứng trong thiên nhiên, nghệ thuật và cuộc sống
• Các hình quen thuộc có tính đối xứng: hình tròn, hình vuông, hình chữ nhật...
• Mục tiêu bài học: Nhận biết hình có trục đối xứng, nhận biết trục đối xứng bằng cách gấp giấy

---

Bài 21: Hình có trục đối xứng

Phần 1: Hình có trục đối xứng trong thực tế

---

Hoạt động 1 (HĐ1)

Đề bài: Quan sát hình con bướm ở hình bên. Em thấy điều gì khi hai cánh của con bướm gấp lại?

Cách giải

Bước 1: Quan sát hình con bướm

Khi nhìn con bướm, ta thấy nó có hai cánh ở hai bên thân.

Bước 2: Tưởng tượng gấp hai cánh lại

Khi hai cánh của con bướm gấp lại theo đường thân giữa, ta thấy:

• Hai cánh có hình dạng giống hệt nhau
• Hai cánh chồng khít lên nhau

Đáp án: Khi hai cánh của con bướm gấp lại, hai cánh sẽ chồng khít lên nhau vì chúng có hình dạng và kích thước giống hệt nhau.

---

Hoạt động 2 (HĐ2)

Đề bài: Vẽ một đường tròn trên giấy rồi cắt theo nét vẽ ta được một hình tròn. Gấp hình tròn đó theo một đường thẳng đi qua tâm (H.5.1). Hãy nhận xét về hai nửa hình tròn sau khi gấp.

Cách giải

Bước 1: Thực hiện theo hướng dẫn

• Vẽ một đường tròn trên giấy
• Cắt theo nét vẽ để được hình tròn
• Gấp hình tròn theo đường thẳng đi qua tâm

Bước 2: Quan sát và nhận xét

Sau khi gấp hình tròn theo đường thẳng đi qua tâm:

• Hình tròn được chia thành hai nửa bằng nhau
• Hai nửa hình tròn chồng khít lên nhau hoàn toàn

Đáp án: Sau khi gấp, hai nửa hình tròn chồng khít lên nhau. Điều này cho thấy hình tròn có tính đối xứng qua đường thẳng đi qua tâm.

💡 Mẹo nhớ: Hình tròn có vô số trục đối xứng - đó là tất cả các đường kính (đường thẳng đi qua tâm).

---

Hoạt động 3 (HĐ3)

Đề bài: Gấp đôi một tờ giấy (H.5.2a), dùng kéo cắt một đường như Hình 5.2b rồi mở ra, ta được một hình. Hình đó có đặc điểm gì giống những hình trên?

Cách giải

Bước 1: Thực hiện theo hướng dẫn

• Gấp đôi tờ giấy
• Dùng kéo cắt một đường cong (như hình trái tim hoặc hình khác)
• Mở tờ giấy ra

Bước 2: Quan sát hình thu được

Hình thu được có đặc điểm:

• Có một đường thẳng (nếp gấp) chia hình thành hai phần
• Hai phần này giống hệt nhau
• Nếu gấp theo nếp gấp, hai phần sẽ chồng khít lên nhau

Đáp án: Hình thu được có đặc điểm giống những hình trên: có một đường thẳng chia hình thành hai phần, nếu gấp theo đường thẳng đó thì hai phần chồng khít lên nhau. Đây chính là tính chất của hình có trục đối xứng.

---

Phần Luyện tập

---

Câu 1

Đề bài: Những chữ cái nào dưới đây có trục đối xứng? Hãy dự đoán trục đối xứng của chúng.

Các chữ cái: A B G H E F

Cách 1 — Phương pháp quan sát và phân tích

Bước 1: Nhắc lại khái niệm

Hình có trục đối xứng là hình có một đường thẳng chia hình thành hai phần, nếu gấp theo đường thẳng đó thì hai phần chồng khít lên nhau.

Bước 2: Xét từng chữ cái

Đáp án: - Các chữ cái có trục đối xứng: A, B, H, E - Các chữ cái không có trục đối xứng: G, F Trục đối xứng: - Chữ A: trục đối xứng là đường thẳng đứng - Chữ B: trục đối xứng là đường thẳng ngang - Chữ H: có 2 trục đối xứng (đứng và ngang) - Chữ E: trục đối xứng là đường thẳng ngang

💡 Mẹo nhớ: Để kiểm tra, em có thể tưởng tượng gấp chữ cái theo một đường thẳng. Nếu hai nửa chồng khít → có trục đối xứng.

---

Câu 2

Đề bài: Những hình nào dưới đây có trục đối xứng?

Các hình:

• a) Biển báo cấm đi (hình tròn, gạch ngang đỏ)
• b) Biển báo cấm xe đạp (hình tròn, viền đỏ, hình xe đạp bên trong)
• c) Biển báo hướng đi (hình mũi tên xanh)
• d) Biển báo đường hai chiều (hình tam giác, hai mũi tên ngược chiều)

Cách 1 — Phương pháp quan sát

Bước 1: Xét từng hình

Hình a) Biển báo cấm đi:

• Hình tròn với gạch ngang ở giữa
• Có trục đối xứng là đường thẳng đứng đi qua tâm
• → Có trục đối xứng

Hình b) Biển báo cấm xe đạp:

• Hình tròn nhưng có hình xe đạp bên trong
• Hình xe đạp không đối xứng
• → Không có trục đối xứng

Hình c) Biển báo hướng đi (mũi tên):

• Hình mũi tên chỉ sang phải
• Nếu gấp theo đường ngang qua giữa mũi tên, hai phần không chồng khít
• → Không có trục đối xứng

Hình d) Biển báo đường hai chiều:

• Hình tam giác với hai mũi tên ngược chiều (lên và xuống)
• Có trục đối xứng là đường thẳng đứng đi qua giữa
• → Có trục đối xứng

Đáp án: Các hình có trục đối xứng là: a) và d)

---

Câu 3

Đề bài: Hãy tìm một ví dụ khác về hình có trục đối xứng.

Cách giải

Có rất nhiều ví dụ về hình có trục đối xứng trong cuộc sống:

Trong tự nhiên:

• Lá cây (nhiều loại lá có trục đối xứng dọc theo gân chính)
• Bông hoa (hoa có nhiều cánh đều nhau)
• Cơ thể người (đối xứng qua trục dọc giữa cơ thể)
• Con chuồn chuồn, con ong

Trong đời sống:

• Cái kéo
• Cái thước kẻ
• Mặt đồng hồ
• Cửa sổ, cửa ra vào
• Tháp Eiffel
• Khuê Văn Các

Trong hình học:

• Hình tròn
• Hình vuông
• Hình chữ nhật
• Hình thoi
• Tam giác cân, tam giác đều

Đáp án gợi ý: - Lá cây có trục đối xứng là gân chính - Cánh cửa có trục đối xứng là đường thẳng đứng ở giữa - Hình vuông có 4 trục đối xứng

---

🎯 Ghi nhớ: - Hình có trục đối xứng là hình có một đường thẳng chia hình thành hai phần, nếu gấp theo đường thẳng đó thì hai phần chồng khít lên nhau. - Đường thẳng đó gọi là trục đối xứng của hình. - Một hình có thể có một, nhiều hoặc vô số trục đối xứng (ví dụ: hình tròn có vô số trục đối xứng).